Με αφορμή την Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος (27 Ιανουαρίου) και ενώ ακόμη δεν έχουν διαλυθεί τα αποκαΐδια από τον διπλό εμπρησμό (5 και 16 Ιανουαρίου) στην ιστορική Συναγωγή «Ετς Χαΐμ» των Χανίων. Αυτή η πρόσφατη βίαιη αντισημιτική πράξη προστίθεται στον θλιβερό κατάλογο με πολλές άλλες, οι οποίες σημειώθηκαν το 2009 σε εννέα πόλεις στην Ελλάδα.
Τις βίαιες εκδηλώσεις αντισημιτισμού, δυστυχώς, τις «συναντάμε» παντού στον κόσμο. Τα τελευταία χρόνια μάλιστα (περιορίζομαι στο πολύ πρόσφατο παρελθόν) σε κάποιες ευρωπαϊκές χώρες έχουν συμβεί και ακόμη χειρότερα από ό,τι συνέβη στα Χανιά. Αλλά -υπάρχει ένα μεγάλο αλλά που έχει εξαιρετική σημασία και κάνει τη διαφορά.
Τα αντισημιτικά επεισόδια, όποτε ξεσπούν, αλλού στην Ευρώπη -λόγου χάριν, στη Γαλλία, στην Ολλανδία, στη Μεγάλη Βρετανία- καταδικάζονται ευθύς αμέσως και απερίφραστα από την Πολιτεία, τον πολιτικό κόσμο, την κοινωνία, τα μέσα ενημέρωσης.
Δεν συμβαίνει το ίδιο στην Ελλάδα. Απεναντίας. Εδώ, οι εκδηλώσεις αντισημιτικής βίας αντιμετωπίζονται ουσιαστικά με σιωπή και αδιαφορία. Αυτός είναι ο κανόνας ως προς τη στάση που έχουν ο πολιτικός κόσμος, η κοινωνία, αλλά και τα μέσα ενημέρωσης.
Το 2009, το Εβραϊκό Νεκροταφείο Ιωαννίνων βεβηλώθηκε όχι μία, όχι δύο, όχι τρεις, αλλά τέσσερις φορές. Επαναλαμβάνω, τέσσερις. Οι δράστες μένουν πάντα άγνωστοι. Κατέστρεψαν και σύλησαν τάφους. Αμαύρωσαν το Μνημείο του Ολοκαυτώματος. Εκαναν και άλλα φρικτά, αλλά δεν θα μπω σε μακάβριες λεπτομέρειες.
Ποιος καταδίκασε επισήμως, όχι με λόγια στους διαδρόμους, την τετραπλή βεβήλωση του Εβραϊκού Νεκροταφείου Ιωαννίνων; Εξ όσων γνωρίζω, ούτε ο νομάρχης ούτε ο δήμαρχος ούτε ο μητροπολίτης, ούτε και η Πολιτεία. Οσο για τα μέσα ενημέρωσης; Δεν έδειξαν ενδιαφέρον. Γενικώς, δεν κουνήθηκε φύλλο, εκτός από την αξιοπρόσεκτη δημόσια διαμαρτυρία της «Ομάδας Πολιτών».
Ας αναρωτηθούμε: έξω από τα Ιωάννινα, πόσο γνωστή είναι αυτή η ανοίκεια πράξη; Στη Γαλλία, μια τέτοια αντισημιτική ενέργεια θα γινόταν πρωτοσέλιδο στον Τύπο. Θα την καταδίκαζαν όχι απλώς οι τοπικές Αρχές, αλλά ο Πρωθυπουργός και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.
Ούτε μία μαρμάρινη πλάκα. Τίποτα απολύτως. Τίποτα που να αναφέρει και να θυμίζει ότι στον χώρο ακριβώς στον οποίο βρίσκεται το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ήταν μέχρι το 1942 το Εβραϊκό Νεκροταφείο (ένα από τα αρχαιότερα στην Ευρώπη μαζί με αυτό των Ιωαννίνων).
Το κατέστρεψαν οι ναζί (1942). Στα ερείπιά του χτίστηκε το πανεπιστήμιο. Ούτε μία μαρμάρινη πλάκα, λοιπόν, δεν έχει τοποθετηθεί -ακόμη και σήμερα. Κι ας το έχει επανειλημμένως ζητήσει η Ισραηλιτική Κοινότητα της Θεσσαλονίκης. Συνειδητή άρνηση της Μνήμης;
Στη Θεσσαλονίκη, όταν ξέσπασε ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος, ζούσαν 56.500 Εβραίοι. Οι 47.000 οδηγήθηκαν στο Αουσβιτς και σε άλλα στρατόπεδα εξόντωσης. Ελάχιστοι επέστρεψαν, περίπου 1.500. Από όλες τις εβραϊκές κοινότητες της Ευρώπης -αναλογικά με τον πληθυσμό τους- η Εβραϊκή Κοινότητα της Θεσσαλονίκης υπέστη τη μεγαλύτερη καταστροφή. Αφανίστηκε σε ποσοστό 97%. Την επομένη του πολέμου, η Θεσσαλονίκη ήταν μια ανεπανόρθωτα άλλη πόλη.
Θεσσαλονίκη, 27 Ιανουαρίου 2010. Η επίσημη εκδήλωση για την Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος. Την κυβέρνηση εκπροσώπησε ο υπουργός Εθνικής Αμυνας κ. Βενιζέλος, ο οποίος στον χαιρετισμό του είπε και τα εξής:
«Αναγνωρίζουμε και σεβόμαστε το δικαίωμα του Ισραήλ στην ασφάλειά του και στην κρατική του υπόσταση. Οπως αναγνωρίζουμε και σεβόμαστε το δικαίωμα του παλαιστινιακού λαού να βρει τη δική του ενιαία και ασφαλή κρατική εστία».
Ο κ. υπουργός συνέδεσε τα ασύνδετα. Τι σχέση έχει το Ολοκαύτωμα με το Παλαιστινιακό; Τι σχέση έχουν οι Ελληνες Εβραίοι με το Ισραήλ και την πολιτική του;
Λίγες ημέρες μεσολάβησαν ανάμεσα στον διπλό εμπρησμό της Συναγωγής των Χανίων και στην Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος. Την πρώτη επίθεση ουδείς την καταδίκασε. Τη δεύτερη την καταδίκασαν Πολιτεία και πολιτικός κόσμος, με ήπιους τόνους βέβαια. Είχαν προηγηθεί, πάντως, κατακραυγή στο εξωτερικό και γραπτές διαμαρτυρίες από ελληνο-αμερικανικές οργανώσεις -ΑΗΕΡΑ, American Hellenic Care, Παγκρήτια Ενωση Αμερικής- στον πρωθυπουργό και στα μέσα ενημέρωσης.
Δεν έχει σημασία εάν οι συλληφθέντες για τον εμπρησμό στα Χανιά είναι «ξένοι». Αυτό δεν απαλλάσσει την πολιτική ηγεσία αλλά και την ελληνική κοινωνία από την ευθύνη -την ευθύνη για την ανοχή, την αδιαφορία, τη σιωπή- απέναντι σε τέτοια φαινόμενα.
Αντί επιλόγου. Εκτός από τον απροκάλυπτο αντισημιτισμό, υπάρχει επίσης ο υφέρπων αντισημιτισμός -αυτό το κρυφό ρατσιστικό μίσος- που ξέρει καλά να κρύβεται πίσω από την αδιαφορία και τη σιωπή
Υ.Γ. «Οι θεσμοί, τα ΜΜΕ, εμείς όλοι τους επιτρέπουμε (...) να καταστρέφουν κειμήλια της ιστορίας, να κάνουν σε μιάμιση εβδομάδα δύο εμπρησμούς στη Συναγωγή των Χανίων (...). Εμείς όλοι είμαστε με τη σιωπή οι ηθικοί αυτουργοί αυτών των εγκλημάτων» (Αννα Φραγκουδάκη, «Τα Νέα», 24.1.2010).
