Εβραϊκό χρονολόγιο

Cohen.gr Παρασκευή 15.11.2024
Τζάκο – Ιακώβ Αλγκάβα*

 Ως ο κεντρικός εβραϊκός τόπος λατρείας των θυσιών από το 515 περίπου π.Χ. μέχρι την καταστροφή του από τους Ρωμαίους το 70 Κ.Χ., ο δεύτερος ναός στην Ιερουσαλήμ έπαιξε σημαντικό ρόλο στη θρησκευτική και εθνική ζωή του εβραϊκού λαού. Σύμφωνα με την παράδοση, ο πρώτος ναός χτίστηκε από τον βασιλιά Σολομώντα όπως προείπαμε ,στα μέσα του 10ου αιώνα π.Χ. στο Όρος του Ναού, έναν λόφο στην Ιερουσαλήμ που πιστεύεται ότι είναι «ο τόπος που θα επιλέξει ο Κύριος» ως κατοικία του .Καταστράφηκε από τους Βαβυλώνιους το 586 π.Χ. Μισό αιώνα αργότερα, το 538 π.Χ., ο Κύρος Β' (Κύρος ο Μέγας, βασιλιάς της Περσίας και της Μηδίας), που είχε νικήσει τον βαβυλωνιακό στρατό, αποφάσισε ότι ο ναός των Εβραίων στην Ιερουσαλήμ επρόκειτο να να ανοικοδομηθεί και οι εξόριστοι θα μπορούσαν να επιστρέψουν στην Ιουδαία, η οποία είχε γίνει η περσική επαρχία του Γιεχούντ . Μετά από παρότρυνση των προφητών Αγγαίο και Ζαχαρία, ο Ζοροβάβελ άρχισε την κατασκευή του δεύτερου ναού το 521 π.Χ. 20 π.Χ

 Πώς λειτουργούσε ο δεύτερος ναός;

Μια λεπτομερής περιγραφή του Ηρωδιακού ναού παρέχεται από τον Ιώσηπο και το Mishnah, το οποίο ολοκληρώθηκε γύρω στο 200 μ.Χ., παρέχει ένα σχέδιο ναού για αυτό που φαίνεται να είναι η προ-Ηρωδιανική κατασκευή, που πιθανώς κατασκευάστηκε μετά την Επανάσταση των Μακκαβαίων του 168-164 π.Χ. . Εκτός από το ίδιο το κτίριο του ναού, ο χώρος του ναού αποτελούνταν από μια εξωτερική αυλή που περιέβαλλε το συγκρότημα, το Δικαστήριο των Γυναικών, στο οποίο μπορούσαν να εισέλθουν και άνδρες και γυναίκες. και μια αυλή που περιέκλειε το θυσιαστήριο για τα ολοκαυτώματα. Μόνο οι άνδρες Ισραηλίτες επιτρέπονταν στην Αυλή του Ισραήλ, μια μικρή λωρίδα που εκτεινόταν κατά μήκος της εσωτερικής αυλής. Πέρα από την Αυλή του Ισραήλ, επιτρεπόταν η είσοδος μόνο σε ιερείς. Μέσα στο κτίριο του ναού υπήρχαν η μενόρα-επτάφωτος λυχνία, το τραπέζι για το ψωμί της έκθεσης, το θυσιαστήριο  θηρεύματος  και τα ιερά των αγίων. Η βιβλική παράδοση υποστήριζε ότι αυτή ήταν η θέση της κιβωτού της διαθήκης στον πρώτο ναό. 

Σύμφωνα με την περίοδο του Δεύτερου Ναού και τις ραβινικές πηγές, οι Εβραίοι πίστευαν ότι ο ναός ήταν ο τόπος από τον οποίο προέρχονταν οι θεϊκές δυνάμεις στον κόσμο. Ο ναός προίκισε αγιότητα σε ολόκληρη την πόλη της Ιερουσαλήμ και τη γη του Ισραήλ πέρα από αυτήν. Οι ραβινικές πηγές συγκεκριμενοποίησαν την κεντρική θέση του ναού απαιτώντας από τους Εβραίους να προσεύχονται στραμμένα προς την Ιερουσαλήμ και  εάν προσεύχονται στην Ιερουσαλήμ, να προσεύχονται προς το ναό. Αν κάποιος προσεύχεται στον ίδιο τον ναό, πρέπει να προσεύχεται προς τα άγια των αγίων. 

Οι θυσίες και οι προσευχές γίνονταν δύο φορές την ημέρα, το πρωί και αργά το απόγευμα, με επιπλέον ιεροτελεστίες τα Σάββατα και τις ημέρες των εορτών. Προσφέρονταν προσφορές για συγχώρεση της αμαρτίας, εξαγνισμό από την επαφή με τους νεκρούς και άλλες τελετουργικές ακαθαρσίες και εκφράσεις ευγνωμοσύνης προς τον Θεό. Αυτές και άλλες προσφορές αφορούσαν αγνά (kosher) ζώα όπως αγελάδες, πρόβατα, κατσίκες και πουλιά, προσφορές σιτηρών ή τους πρώτους καρπούς κάθε εποχής. Οι ιερείς (Εβραϊκά, kohanim ) ανήγαγαν την καταγωγή τους στους απογόνους του αδελφού του Μωυσή Ααρών, και οι Λευίτες, που ανήγαγαν την καταγωγή τους στον γιο του Ιακώβ, τον Λευί, ήταν βοηθοί τους. Παρείχαν τη μουσική ψαλμωδία, βοηθούσαν στη συντήρηση του ιερού και υπηρέτησαν ως φρουροί και θυρωροί. Συντόνιζαν επίσης τις προμήθειες και βοήθησαν στην οικονομική διαχείριση. 

Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εξέγερσης των Εβραίων κατά της Ρώμης, το 66-73 Κ.Χ., διάφορες εβραϊκές ομάδες επαναστατών πολέμησαν στην Ιερουσαλήμ για τον έλεγχο του ναού, ο οποίος συμβόλιζε την ηγεσία του έθνους. Κατά ειρωνικό τρόπο, αυτή η σύγκρουση οδήγησε στην κατεδάφιση της πόλης —και του ίδιου του ναού— από τους Ρωμαίους το 70 μ.Χ. Μετά την καταστροφή, οι Εβραίοι σε όλο τον κόσμο που συνεισέφεραν χρήματα κάθε χρόνο για θυσίες και συντήρηση του ναού έπρεπε να πληρώσουν το μισό σέκελ τους ως φόρο στη ρωμαϊκή κυβέρνηση.(θα επανέλθω σε άλλη ενότητα για την καταστροφή του Δεύτερου Ναου). 

Ποια είναι η σημασία του δεύτερου ναού στον Ιουδαϊσμό και τον Χριστιανισμό;

Ο δεύτερος ναός και οι τελετουργίες του αποτέλεσαν σημείο διαμάχης μεταξύ διαφόρων εβραϊκών ομάδων της εποχής, με πολυάριθμα κείμενα που επέκριναν τον ναό για παραβίαση των νόμων της Τορά. Η διαφωνία των Φαρισαίων και των Σαδουκαίων οδήγησε σε ασυνεπή έλεγχο των τελετουργιών του ναού. Οι απόψεις των Σαδουκαίων επικράτησαν έως ότου η Φαρισαϊκή προσέγγιση κυριάρχησε μετά την Εξέγερση των Μακκαβαίων, αλλά οι Σαδουκαίοι ανέκτησαν τον έλεγχο αργότερα στην περίοδο των Χασμοναίων. Οι σεχταριστές της Νεκράς Θάλασσας, που πίστευαν ότι το τελετουργικό του ναού γινόταν παράνομα, απείχαν πλήρως. Ο Ιώσηπος αναφέρει ότι οι Εσσαίοι επεξεργάζονταν προσφορές στη δική τους περιοχή του ναού προκειμένου να εκπληρώσουν τις ειδικές απαιτήσεις τελετουργικής αγνότητας τους. Ο κύλινδρος του ναού από το Κουμράν, όπως και το τέλος του βιβλίου του Ιεζεκιήλ, ανυπομονούσε για ένα πολύ εκτεταμένο συγκρότημα ναών. 

Ο Ιώσηπος καταγράφει πολυάριθμα γεγονότα γύρω από το ναό κατά τη διάρκεια των εορτών προσκυνήματος, που συχνά σχετίζονται με την επιδείνωση της σχέσης μεταξύ των Εβραίων και των Ρωμαίων ηγεμόνων τους. Τεράστιος αριθμός Εβραίων από όλο τον κόσμο παρακολούθησαν τις γιορτές του προσκυνήματος. Σύμφωνα με τον Ιώσηπο, 256.500 αρνιά θυσιάστηκαν για να φιλοξενήσουν περισσότερα από 2,7 εκατομμύρια ανθρώπους στον εορτασμό του Πάσχα του 66 μ.Χ. Αν και αυτό μπορεί να είναι υπερβολή, ο Ιώσηπος αναφέρει επίσης ότι κατά τη διάρκεια εκείνου του Πάσχα, ακριβώς πριν το ξέσπασμα της Μεγάλης Εξέγερσης, ξέσπασε μια μαζική διαμαρτυρία ενάντια στις ενέργειες του Ρωμαίου εισαγγελέα Φλώρου. 

Ο ναός έπαιξε επίσης κεντρικό ρόλο στην πρώιμη ιστορία του Χριστιανισμού. Η οικογένεια του Ιησού ήρθε στο ναό μετά τη γέννησή του για να γιορτάσει τη λύτρωση του πρωτότοκου και για να μπορέσει η μητέρα του να προσφέρει τη θυσία που απαιτεί η Τορά μετά τον τοκετό Οι περισσότεροι Εβραίοι του πρώτου αιώνα στη γη του Ισραήλ τηρούσαν αυτές τις τελετές. Αργότερα, ο Ιησούς δίδαξε στο ναό κατά τη διάρκεια ενός από τα προσκυνήματα του Πάσχα της οικογένειάς του (Ευαγγελιστής Λουκάς). 

Ο Ιησούς είδε τις οικονομικές διευθετήσεις για τη συντήρηση του ναού και την αγορά θυσιών ως διεφθαρμένες, με αποτέλεσμα την περίφημη διαμαρτυρία του, την ανατροπή των τραπεζιών των ταμείων (Ευαγγελιστής Μάρκος). Αυτό το περιστατικό συνέβη γύρω στο Πάσχα, καθώς ο Ιησούς συμμετείχε στη γιορτή (Ευαγγελιστής Ιωάννης). Πράγματι, σύμφωνα με τα Ευαγγέλια, ο Ιησούς προέβλεψε την καταστροφή του ναού (Ευαγγελιστής Μάρκος). Ο ναός και οι θυσίες του φιγουράρουν ιδιαίτερα ως σύμβολα στην προς Εβραίους Επιστολή. 

Πολλές μεταγενέστερες εβραϊκές και χριστιανικές τελετουργίες βασίστηκαν σε τελετουργίες του ναού. Για τους Εβραίους, οι καθημερινές προσευχές αντικατέστησαν τις θυσίες που δεν μπορούσαν πλέον να προσφερθούν στο ναό. Άλλες τελετουργίες του ναού, όπως το Πάσχα σεντέρ και η μεταφορά του κλαδιού φοίνικα (Εβραϊκά, lulav ) και του κίτρου (Εβραϊκά, etrog ) στο Sukkot, μεταφέρθηκαν στο σπίτι ή στη συναγωγή, η οποία θεωρείται ως αντικατάσταση του ναού. Η εκκλησιαστική λατρεία διαμορφώθηκε επίσης σε μεγάλο βαθμό στις τελετουργίες του δεύτερου ναού. ֍

*Δρ Γεωπόνος - Μηχανικός , Εβραιος Διδασκαλος. 

 Το Εβραϊκό Χρονολόγιο του Τζάκου Αλγκάβα  δημοσιεύεται  κάθε Παρασκευή. Το χρονολόγιο είναι καθαρά ιστορικό και δεν έχει καμία θρησκευτική χροιά. Όλη τη σειρά των άρθρων μπορείτε να τη βρείτε:

https://www.cohen.gr/new/articles/evraiko-xronologio-tou-tzakou-algkava