Τζάκο – Ιακώβ Αλγκάβα*
Πριν συνεχίσω το Εβραϊκό Χρονολόγιο με το παρακάτω κείμενο θα διαπιστώσετε πολλοί πως δεν υπήρξε καμία εναντίωση στους Έλληνες και πως η Ορθοδοξία υμνεί του Μακκαβαίους .
Η εξέγερση των Μακκαβαίων του 167-160 π.Χ. ήταν μια εξέγερση των Εβραίων στην Ιουδαία και στην καταστολή της αυτοκρατορία Σελευκιδών. Η εξέγερση οδηγήθηκε από έναν ιερέα της επαρχίας που ονομαζόταν Ματαθίας, και οι στρατιωτικοί οπαδοί του έγιναν γνωστοί ως Μακκαβαίοι. Η Ιερουσαλήμ καταλήφθηκε και ο Ναός του Σολομώντα επανα καθαγιάστηκε, μια πράξη που τιμάται ακόμη σήμερα στο εβραϊκό φεστιβάλ Χανουκά.
Μετά τον θανατο του Μεγαλου Αλεξανδρου , το βασίλειό του χωρίστηκε στα τέσσερα κατά τη διάρκεια των Πολέμων Των Διαδόχων . Η Αίγυπτος ,στην Αυτοκρατορία των Σελευκιδών, το Βασίλειο της εργάμου και ηΜακεδονία (συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας ). Η Αίγυπτος, που κυβερνήθηκε από τον Πτολεμαίο Α΄ επέτρεψε τον Ιουδαϊσμό στην Ιερουσαλήμ να ακμάσει με πολύ μικρή παρέμβαση τον 3ο αιώνα π.Χ. Ωστόσο, κατά τον 2ο αιώνα π.Χ., οι Σελευκίδες, έχοντας αποκτήσει κυριαρχία στην Ιουδαία, πήγαν να επιβάλουν την κυριαρχία στην Αίγυπτο και τους Εβραίους.
Η θεοκρατία και η πολιτική ήταν συνυφασμένες τον 2ο αιώνα π.Χ. στην Ιερουσαλήμ. Η κοινωνική δομή της Ιερουσαλήμ διοικούνταν από την εβραϊκή αριστοκρατία όπως οι ιερείς και οι αρχιερείς. Αν και ο ελληνισμός, που είχε εξαπλωθεί τον 3ο αιώνα π.Χ. μετά τις κατακτήσεις του Αλεξανδρου , ηταν ο κυριαρχος πολιτισμός γύρω από την Ιουδαία και ο Ελληνικός τρόπος τρόπος ζωής διαπέρασε την περιοχή, η εβραϊκή κοινότητα παρέμεινε σταθερή στις δικές της πρακτικές. Αγνόησαν σε μεγάλο βαθμό τον Ελληνισμό και, υπό τον Αλέξανδρο και τη Δυναστεία των Πτολεμαίων ήταν σεβαστοί σε αυτό. Οι Πτολεμαίοι έδωσαν στον εβραϊκό λαό τα πολιτικά του δικαιώματα και ζούσαν ικανοποιημένοι υπό την κυριαρχία τους.
Ο Δεύτερος Ναός της Ιερουσαλήμ ήταν το πιο σημαντικό κτίριο για ολόκληρη την εβραϊκή κοινότητα. Ήταν το κοινωνικό και θρησκευτικό κέντρο του εβραϊκού λαού, για να μην αναφέρουμε τα οικονομικά οφέλη του εμπορίου στο Ναό. Το πιο σημαντικό, ωστόσο, θεωρήθηκε σημάδι της παρουσίας του Θεού ανάμεσά τους. Αυτή η αίσθηση των εκλεκτών, των εκλεκτών, ήταν καθοριστική για την εβραϊκή αυτοσυνείδηση. Το 198 π.Χ., όλη η καλή θέληση της εβραϊκής κοινότητας προς το κυβερνών σώμα μετατράπηκε σε μίσος, καθώς η Αυτοκρατορία των Σελευκιδών νίκησε τους Πτολεμαίους, παίρνοντας τον έλεγχο όλης της Ιουδαίας. Καθώς επεκτάθηκε η αυτοκρατορία των Σελευκιδών, το ίδιο επεκτάθηκε και η αντίληψή τους για τον Ελληνισμό.
Οι Σελευκίδες υπό τον Αντίοχο Γ' ήλεγχαν μεγάλο μέρος της Αραβικής Χερσονήσου μετατρέποντας βίαια πολλούς από τον νέο πληθυσμό της σε Ελληνικό πολιτισμό και θρησκεία, και η πρόθεση σε αυτή την ηγεμονία συνεχίστηκε καθώς κατέλαβαν την Ιερουσαλήμ. Ο Αντίοχος ήθελε να εξελληνίσει την εβραϊκή κοινότητα. Στόχος του ήταν να αφαιρέσει κάθε χαρακτηριστικό του Ιουδαϊσμού που θα μπορούσε να τον ορίσει από την Ελληνική θρησκεία και άλλες αποδεκτές μονοθεϊστικές θρησκείες. Λόγω των πλεονεκτημάτων του ελληνικού πολιτισμού, που περιελάμβανε την οικονομική ολοκλήρωση όλων των ελληνικών κρατών, και της πίεσης του καθεστώτος, πολλοί Εβραίοι αποδέχθηκαν τον Ελληνισμό.
Οι ήδη τεταμένες σχέσεις μεταξύ του ευσεβούς εβραϊκού λαού που δεν αποδέχτηκαν τον ελληνισμό και την αυτοκρατορία των Σελευκιδών κλονίστηκαν όταν ο Αντίοχος Επιφανής υιοθέτησε την πολιτική του πατέρα του για παγκόσμιο εξελληνισμό αλλά την ανέβασε σε νέα ύψη. Καθώς ο Επιφάνης «κοίταζε» τον Μέγα Αλέξανδρο της Μακεδονίας και φιλοδοξούσε να έχει το όνομά του στα βιβλία της ιστορίας δίπλα του, χρειαζόταν να διακριθεί πάνω από τους προκατόχους του. Ο καλύτερος τρόπος για να γίνει αυτό, σκέφτηκε, ήταν να επιβληθεί η ελληνική κουλτούρα σε όλο τον εβραϊκό πληθυσμό, ένα κατόρθωμα που μέχρι τώρα ήταν άπιαστο.
Δωροδοκήθηκε και ενέκρινε την ανάληψη του Ιάσονα της οικογένειας των Οινιάδων στη θέση πλέον του αρχιερατείου.
Ο Αντίοχος χρησιμοποίησε την εξουσία του Ιάσονα ως Αρχιερέα επί του εβραϊκού λαού για να χτίσει ένα γυμναστήριου ακριβώς έξω από το Ναό, ενισχύοντας έτσι τον ελληνικό πολιτισμό στην καρδιά της εβραϊκής κοινότητας. Ήταν σύμβολο του ελληνικού ελληνισμού και το να το είχε έξω από το Ναό έδειχνε στην εβραϊκή κοινότητα ποιος ακριβώς ήταν υπεύθυνος. Η Ελληνιστική ιδέα της αρρενωπότητας φάνηκε στον κανόνα ότι κάποιος πρέπει να είναι γυμνός για να μπει στο γυμναστήριο. Το να είσαι γυμνός στο κοινό ήταν αυστηρά απαγορευμένο σύμφωνα με τους εβραϊκούς νόμους, έτσι κάθε Εβραίος που πήγαινε στο γυμναστήριο παραβίαζε τους νόμους της διαθήκης. Το κράτος το κατάλαβε αυτό, και ως εκ τούτου, το έκανε νομική απαίτηση για όποιον είχε την οικονομική δυνατότητα να πάει τουλάχιστον μία φορά.
Αυτή ήταν μια μέθοδος για να γίνει το κράτος μεγαλύτερο και με μεγαλύτερη εξουσία από οποιαδήποτε άλλη θρησκεία εκτός από τον ελληνικό πολυθεϊσμό, έτσι πολλοί Εβραίοι υπέπεσαν και συμφώνησαν με το καθεστώς. Ο Αντίοχος, ενθουσιασμένος από την επιτυχία του με το γυμναστήριο , αποφάσισε να γίνει σκληρότερος ενάντια στην εβραϊκή θρησκεία. Έγινε μια βραχύβια εξέγερση, και όταν αυτή καταστάλθηκε , οι απόψεις του Αντίοχου σκληρύνθηκαν. Μόλυνε τον Ιερό Ναό, βανδαλίζοντας τον και στήνοντας ένα είδωλο στο βωμό. Στη συνέχεια απαγόρευσε ορισμένες πρακτικές όπως η περιτομή και το Σάββατο. Βωμοί για τους Έλληνες θεούς και τα είδωλα τοποθετήθηκαν σε κάθε πόλη, και όσοι δεν προσεύχονταν σε αυτούς και μεταστράφηκαν και ασκούσαν τον Ιουδαϊσμό θανατώθηκαν.
Αν και πολλοί από την εβραϊκή κοινότητα ήταν σε αυτό το σημείο εξελληνισμένοι, ο διωγμός του εβραϊκού λαού και η καταστροφή του ασκούμενου Ιουδαϊσμού ένωσαν τον εβραϊκό λαό στην Ιουδαία. Ο εβραϊκός λαός χρειαζόταν κάποιον να τον οδηγήσει. Όταν ο Αντίοχος έστειλε μερικούς από τους αξιωματικούς του στην πόλη Modiin για να καταστήσουν την τυραννία του και να θεσπίσουν τους καταπιεστικους νόμους που είχε επιβάλει, τον συνάντησε ένας τοπικός Εβραίος ιερέας που ονομαζόταν Ματταθίας. Αποδείχθηκε ότι αυτή ήταν μια πολύ επιβλητική συνάντηση. Ο ιερέας της χώρας διατάχθηκε να εκπληρώσει το καθήκον του προς το κράτος και να είναι ο πρώτος που θα θυσίαζε ένα χοίρο στον βωμό ενός ειδώλου. Αρνήθηκε και όταν ένας άλλος Εβραίος μπήκε μπροστά για να το κάνει, δολοφόνησε τον αξιωματικό. Γκρεμίζοντας το είδωλο, ο Ματταθίας κήρυξε ««». "מי כמוך באלים ה'». ΜΙ ΚΑΜΟΧΑ ΕΛΛΟΙΜ ΑΔΟΝΑΙ ,τα αρχικά της λέξης ΜΑΚΑΜΠΙ."ΠΟΙΟΣ ΣΑΝ ΕΣΕΝΑ ΘΕΕ ΜΟΥ"
Ο εβραϊκός λαός είχε τον αρχηγό του. Αυτός και οι πέντε γιοι του, ο Ιωάννης, ο Σίμων, ο Ιούδας, ο Ελεάζαρ και ο Ιωνάθαν, συγκέντρωσαν τον εβραϊκό πληθυσμό. Το 167 π.Χ., ο εβραϊκός λαός ξεσηκώθηκε, με αρχηγό τον Ματταθια. Λίγο μετά το 167 π.Χ., η οικογένεια του Ματταθία έγινε γνωστή ως Μακκαβαίοι ή σφυρί. Στρατολόγησαν σκληρούς Εβραίους στο δρόμο και ξεκίνησαν έναν ανταρτοπόλεμο καθώς άρχισαν να καταλαμβάνουν τα βόρεια χωριά της Ιουδαίας. Γκρέμισαν τους βωμούς των ειδώλων και σκότωσαν όσους τα λάτρευαν, ακόμη και πολλούς Ελληνιστές Εβραίους. Ο Ματταθίας πέθανε το 166 π.Χ., αλλά λίγο πριν πεθάνει, άφησε τον Ιούδα επικεφαλής του στρατού του.
Ο Αντίοχος υποτίμησε τη σοβαρότητα της εξέγερσης και το μέγεθος και τη δύναμη του εβραϊκού στρατού. Αντί να τους συντρίψει με όλη τη δύναμη των στρατών του, έβαλε πάνω τους , τους λιγότερο αποτελεσματικούς στρατηγούς του. Ο Ιούδας, ένας σοφός και θαρραλέος στρατιωτικός στρατηγός, τους νίκησε με απόλυτη ευκολία. Ο Αντίοχος φάνηκε ανόητος. Ως απάντηση, ξεκίνησε να εξοντώσει τον εβραϊκό πληθυσμό στην Ιουδαία. Ο Αντίοχος έστειλε τον πιο ένδοξο στρατηγό του, τον Λυσία, και περίπου 60.000 Σελευκίδες στρατιώτες για να προσπαθήσουν να κάνουν ακριβώς αυτό.
Ο Ιούδας υπερτερούσε σημαντικά, η εξοικείωση της Ιουδαίας ήταν ένα τεράστιο πλεονέκτημα για τον εβραϊκό στρατό. Χρησιμοποιώντας τους ελαφρούς λόφους και την ανώτερη γνώση της περιοχής, περικύκλωσαν τους Σελευκίδες και σιγά σιγά τους έσυραν στη μάχη . Ο Ιούδας είχε συγκεντρώσει άλλους 7.000 Εβραίους επαναστάτες, αλλά εξακολουθούσαν να μικρότερο στρατό , τουλάχιστον πέντε προς έναν από τον στρατό του Λυσία.
Καθώς ο Ιούδας στεκόταν εκεί και κοιτούσε τις μάζες, έτσι λέει η ιστορία, προσευχήθηκε στον Θεό για νίκη. Ο εβραϊκός λαός ξεπέρασε την τεράστια διαφορά του ανθρώπινου δυναμικού για να εξασφαλίσει και να καταφερει μια σχεδόν αδύνατη νίκη επί της Αυτοκρατορίας των Σελευκιδών και επί του Αντίοχου.
Μετά την ήττα, οι στρατιές του Αντιόχου καταστράφηκαν. Συναντήθηκαν ξανά όταν ο στρατός του Ιούδα βρισκόταν στις πύλες της Ιερουσαλήμ, αλλά σε μία πιο σύντομη μάχη. Οι Σελευκίδες στερήθηκαν ελπίδας για νίκη καθώς ο Ιούδας έδιωξε τον εχθρό από την Ιερή Πόλη . Ο εβραϊκός στρατός είχε νικήσει τον Λυσία. Όταν ο Ιούδας και τα αδέρφια του πήγαν στο Ναό, είδε την καταστροφή και τη βεβήλωση που του προκάλεσε ο Αντίοχος και κυριεύτηκε από θλίψη.
Στις 25 Δεκεμβρίου 165 π.Χ., μετά από μήνες εργασίας καθαρισμού και καθαρισμού, ο Ναός τελικά αφιερώθηκε εκ νέου στον Θεό. Οι εορτασμοί τους συνεχίστηκαν για οκτώ ημέρες όπως είναι γνωστό μέχρι σήμερα ως εορτασμός του Χανουκά. Γιορτή που η Ορθοδοξία υμνεί στις 31 Αυγούστου , τωρα πως μεγάλο εθνικιστικό ποίμνιο της Ελληνικής Εκκλησίας βρίζει την εορτή και τους εβραίους και η Ορθόδοξη Εκκλησία τους υμνεί, είναι θέμα της ψυχιατρικής επιστήμης..
Οι Μακκαβαίοι είχαν επιτύχει την επιδίωξη της θρησκευτικής ελευθερίας και αναζητούσαν την πολιτική ανεξαρτησία. Παρόλο που ο εβραϊκός λαός υποστήριξε τον αγώνα του ενάντια στα δεσμά του θρησκευτικού διαχωρισμού, δεν ήταν σίγουρος για την πολιτική και πολιτιστική επιρροή των Μακκαβαίων. Ο ελληνιστικός τρόπος ζωής ήταν ήδη εδραιωμένος στον εβραϊκό λαό. Ωστόσο, αφού οι Μακκαβαίοι κατέκτησαν ολόκληρη την Ιουδαία και επέβαλαν την κατάρρευση του Βασιλείου των Σελευκιδών στην γη του Ισραήλ , ο εβραϊκός λαός επιβλήθηκε ως αυτόνομη ομάδα. Η Ιουδαία ήταν πλέον απαλλαγμένη από την κυριαρχία των Σελευκιδών και ο θάνατος του Αντίοχου Ζ' το 129 π.Χ. το επιβεβαίωσε. Ο εβραϊκός λαός ήταν πλέον ικανοποιημένος με τον νέο πολιτικό σκοπό των Μακκαβαίων. Αν και κανένας αδελφός του Ιούδα δεν επέζησε, με τον Σίμωνα να είναι ο τελευταίος αρχηγός των Μακκαβαίων που πέθανε το 134 π.Χ., η πρόθεσή τους εξακολουθούσε να ανθίζει.
Δεν υπάρχει γενική συναίνεση για τη φύση της εξέγερσης. Κάποιοι το βλέπουν ως οικονομικό και θρησκευτικό εμφύλιο πόλεμο, των εξελληνισμένων Εβραίων που υποστηρίχθηκαν με την υποστήριξη των Σελευκιδών ενάντια στους ζηλωτές που μπορούσαν μόνο να στραφούν στη θρησκεία τους. Ενώ άλλοι τείνουν να πιστεύουν ότι ήταν κάτι περισσότερο από μια ταξική νίκη. ήταν ένα παράδειγμα επιτυχίας στον αγώνα ενάντια στην καταπίεση. Το αποτέλεσμα, ωστόσο, παραμένει το ίδιο, ο σχηματισμός της δυναστείας των Χασμονέων, μιας αυτόνομης εβραϊκής κυριαρχίας στην γη της Χαναάν , της γης που «έρρεε μέλι και γάλα» όπως είχε υποσχεθεί στον Αβραάμ ο Θεός θα διαρκούσε μια γενιά. Οι ελπίδες της εβραϊκής μοναρχίας πραγματοποιήθηκαν. Το ίδιο ήταν και η ελευθερία άσκησης της εβραϊκής θρησκείας. Αυτή η εμπειρία θα ήταν ζωτικής σημασίας στην ιστορία του εβραϊκού λαού, ιδιαίτερα στην Ιερουσαλήμ τον επόμενο αιώνα.֍
*Δρ Γεωπόνος - Μηχανικός , Εβραιος Διδασκαλος.
Εβραϊκό Χρονολόγιο του Τζάκου Αλγκάβα δημοσιεύεται κάθε Παρασκευή. Το χρονολόγιο είναι καθαρά ιστορικό και δεν έχει καμία θρησκευτική χροιά. Όλη τη σειρά των άρθρων μπορείτε να τη βρείτε:
https://www.cohen.gr/new/articles/evraiko-xronologio-tou-tzakou-algkava