27/01/2005

 

Το παρακάτω κείμενα τα έγραψε ο Τζάκος Σίμπι σαν διαμαρτυρία για την εκδήλωση της Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος που έγινε στην Θεσσαλονίκη.

Μετά από τόσα χρόνια μπορούμε να πούμε την αλήθεια

Την ″ομιλία που δεν ακούστηκε″ και η οποία επισυνάπτεται την έγραψα όταν ένιωσα κάποια στιγμή ότι δεν μπορούσα πια να εξηγήσω, ούτε να κουβαλήσω εκείνη τη βαριά κατηγορία που ακούω ακόμα και από τους καλύτερούς μου φίλους. Κάποιοι που σχεδόν μεγάλωσαν στο σπίτι μου, που μεγαλώσαμε μαζί, υποστηρίζουν ότι: «Τους Εβραίους της Ελλάδας τους παρέδωσαν στους Γερμανούς οι ίδιοι οι Εβραίοι. Είτε ο ραβίνος στη Θεσσαλονίκη, είτε οι Εβραίοι δωσίλογοι, ή δεν άκουσαν τις εκκλήσεις της αντίστασης να ανέβουν στα βουνά, ή με τη συμπεριφορά τους οδηγήθηκαν σαν «πρόβατα στη σφαγή». Στην Ελλάδα ποτέ δεν υπήρξε ούτε υπάρχει αντισημιτισμός, τουναντίον οι Έλληνες σώσανε τους Εβραίους″. Εκφράζοντας έτσι τη θεώρηση ότι ο αντισημιτισμός είναι ένα συνειδητό δημιούργημα των Εβραίων, με σκοπό να ενώσει τους απανταχού Εβραίους.
Γνωρίζω αρκετά καλά τη ″θεωρία της συνωμοσίας″, ότι αυτός ο λαός- είτε τον αποκαλούν «οι ′Εβραίοι» είτε «οι Σιωνιστές» είτε «οι Ισραηλινοί» ή και, πρόσφατα, «ο Σαρόν»- συνωμοτεί εναντίον του άλλου κό¬σμου. Απλώς το στερεότυπο αυτό εκφράζεται με διάφορους τρόπους, ανάλογα με την εποχή. Όμως ο ισχυρισμός που προβάλλεται σε πολλά ελληνικά έντυπα και ιδιαίτερα στις εφημερίδες ότι «τους Εβραίους παρέδωσαν στους Γερμανούς οι ίδιοι οι Εβραίοι», ότι δηλαδή η συνωμοσία δεν περιορίζεται εναντίον των μη-Εβραίων αλλά επεκτείνεται και εναντίον των ίδιων των Εβραίων, με εξοργίζει. Η οργή γίνεται πόνος παράπονο όταν συνειδητοποιώ ότι ακόμη και οι καλύτεροί μου φίλοι προσπαθούν, με άλλα λόγια, να μου πουν ότι ο πατέρας μου έστειλε στον αφανισμό τους γονείς του και τα αδέλφια του, τα ανίψια του και τους Εβραίους γείτονές του, ότι αυτός ήταν η αιτία δεν γνώρισα παπούδες και γιαγιάδες, θείες και θείους και ξαδέλφια. Πρέπει, λοιπόν, να μισήσω τον πατέρα μου; Όχι, διότι ξέρω την αλήθεια, όχι όπως μου τη διηγήθηκε ο ίδιος, αλλά όπως δεν μου τη διηγήθηκε ποτέ -διότι «η σιωπή ήταν, φαίνεται ο μόνος τρόπος να διηγηθούν εκείνα που έζησαν»- όπως μου τα εξέπεμψε, μ’ εκείνον το πόνο που πολλές φορές δεν μπορούσε να συγκρατήσει, για την οικογένεια του, για τους γείτονές του Εβραίους που ξεκληρίστηκαν.
Κάθε ιστορικό γεγονός υποκρύπτει την αλήθεια του. Όλες οι αλήθειες που εκφράζουμε εμείς και οι άλλοι είναι υποκειμενικές, διαμορφώνονται ανάλογα με τις προκαταλήψεις, τα συλλογικά ιστορικά φορτία, το πόσο μας αφορά κτλ. Όπως και να ’χουν όμως τα πράγματα σ’εμάς τους Εβραίους υπάρχει κάτι ανεξίτηλο από εκείνη την εποχή. Ακόμα και σε μας που δεν το ζήσαμε και που για διάφορους λόγους δεν το εξωτερικεύουμε. Μια μνήμη, ένας πόνος, ένα κενό.
Αυτή η τόσο γενικευμένη τάση (υπάρχουν και εξαιρέσεις βέβαια) να αποδίδεται, ακόμη και σ’ αυτή την ακραία περίπτωση, η ευθύνη στους Εβραίους, όπως σχεδόν πάντα αποδίδεται για το κάθε τι στους Σιωνιστές ή στο Ισραήλ, αυτή η τάση να ταυτίζεται ο Εβραίος σχεδόν πάντα με τον θύτη, ακόμα και μετά από αυτά που συνέβησαν πριν από 62 χρόνια, είναι ένα ακόμη στοιχείο που προστέθηκε πρόσφατα στο αρνητικό εβραϊκό στερεότυπο, που έχει να κάνει με τη δολοφονία του Χριστού, τη φιλαργυρία, τη διάδοση των λοιμών κτλ. Το θύμα είναι πάντα ο άλλος.
Στο σημείο αυτό θέλω να κάνω και μια τελευταία παρατήρηση: οι Εβραίοι, μια κοινωνία της διασποράς, με όλα τα πλεονεκτήματα, τα μειονεκτήματα και τα σύνδρομα που διαμορφώνει μια τέτοια κατάσταση, φέρουν και αυτοί τις ευθύνες τους: εκείνο τον ενδόμυχο, τον ασυνείδητο φόβο της μειονότητας, εκείνο το με¬γάλο ψέμα που διατυπώνεται σε κάθε ευκαιρία για την αγάπη και τη στοργή με την οποία τους περιέβαλαν οι περισσότεροι Έλληνες συμπολίτες τους τις ώρες της δοκιμασίας τους.



Η ΟΜΙΛΙΑ ΠΟΥ ΘΑ ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΕΚΦΩΝΗΘΕΙ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΟΥ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ¬ΤΟΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΥΣ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΝ ΑΚΟΥΣΤΗΚΕ
27 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2005

ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΑΡΑΓΡΑΨΟΥΜΕ ΤΑ ΚΑΚΑ ΚΟΜΜΑΤΙΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΑΣ;

Πριν από 62 μόλις χρόνια, μέσα στον εικοστό αιώνα, στην καρδιά της ηπείρου που έδωσε στον κόσμο τα φώτα του πολιτισμού, συντελέσθηκε το πιο αποτρόπαιο έγκλημα στην ιστορία.

Εξαίρω την πρωτοβουλία της Ευρώπης που αποφάσισε να ορίσει αυτή τη μέρα ως Ημέρα Μνήμης. Θεωρήσαμε κι εμείς ότι αυτή η μέρα-σύμβολο μας αφορά ιδιαίτερα. Ένα μεγάλο ποσοστό συμπατριωτών μας εξολοθρεύτηκε, δεν υπάρχει πια.

Θέλω να εξάρω όλους εκείνους τους Έλληνες που με κίνδυνο της ζωής τους και των οικογενειών τους προσπάθησαν να κάνουν το καθήκον τους και να σώσουν συμπολίτες μας.

Είμαι όμως υποχρεωμένος να τονίσω ότι υπήρχαν και άλλοι που με την «προθυμία» τους βοήθησαν τον εχθρό. Αυτοί που πρόδωσαν Εβραίους συμπολίτες τους προτάσσοντας το προσωπικό τους όφελος από τη σωτηρία της πατρίδας τους. Με κανέναν τρόπο δεν πρέπει να τους παραγράψουμε από την ιστορία μας. Εφιάλτες υπάρχουν παντού και πάντα.

Υπάρχουν και εκείνοι, οι πολλοί, οι παντού και πάντα αμέτοχοι, που με την απάθειά τους επέτρεψαν και αποδέχτηκαν με ευκολία και ελαφρά συνείδηση αυτά που συνέβαιναν και τη καταστροφή που ακολούθησε.

Και πώς υποδεχτήκαμε, μετά τον πόλεμο, αυτούς που γύρισαν; Είχαμε βέβαια κι εμείς τα προβλήματά μας... εμφύλιος, ανάρρωση από τα τραύματα της κατοχής. Δεν τους συμπεριφερθήκαμε,όμωσ, ούτε σαν κράτος ούτε σαν πολίτες, όπως θα άρμοζε σε χώρα που υποδέχεται ταλαιπωρημένους πολίτες της. Στην ουσία τους εγκαταλείψαμε.

Και τώρα; Μήπως ξεχάσαμε; Αποφεύγουμε σαν κράτος να τους στηρίξουμε από τις φραστικές και άλλες επιθέσεις που δέχονται από τον Τύπο, συμπατριώτες και σημαίνοντα πρόσωπα. Πρόκειται για αμέλεια; Ή για συνειδητή συμπεριφορά;

Είμαστε όλοι συνυπεύθυνοι και συνένοχοι. Δεν αρκεί να προτάσσουμε το συλλογικό ηρωισμό και τη συλλογική περηφάνεια, πρέπει να μην αποποιούμαστε και τη συλλογική ενοχή.

Είμαστε όλοι συνυπεύθυνοι. Και αυτό πρέπει να το αποδεχτούμε για να μπορέσουμε ειλικρινά να πούμε: Λε ολάμ λο οντ (Ποτέ πια, όχι ξανά).

Αυτά που συνέβησαν τότε και αυτά που συμβαίνουν τώρα είναι κομμάτι της ιστορίας μας, της πολιτισμικής συμπεριφοράς μας. Είναι μέρος από τη συλλογική μας συνείδηση και επίγνωση. Μόνο η γνώση της ιστορίας μας θα μας επιτρέψει να κάνουμε την αυτοκριτική μας. Μόνο η γνώση του παρελθόντος και των σφαλμάτων του θα μας επιτρέψει να μην τα επαναλάβουμε, να χτίσουμε το μέλλον μας με ασφάλεια.

Η προκατάληψη είναι ένα κομμάτι της λαογραφίας μας. Ας μην το χρησιμοποιούμε στη καθημερινή μας συμπεριφορά. Η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην υπόθαλψη και την ελευθερία του λόγου είναι δυσδιάκριτη. Βρισκόμαστε σε χώρα δημοκρατική, πολλά επιτρέπονται. Όμως η δημοκρατία προϋποθέτει σύνεση, συνείδηση και προσοχή απέναντι στον πλησίον, κυρίως αν αυτός εκπροσωπεί εν μέρει ή εξ ολοκλήρου ή κάτι διαφορετικό.

Είμαστε συνυπεύθυνοι. Ο στρουθοκαμηλισμός δεν αναιρεί την αλήθεια, δεν λύνει προ¬βλήματα. Η άγνοια και η απόρριψη της αλήθειας εντείνει τη συνενοχή, η αποδοχή της αποτελεί προϋπόθεση για την αντιμετώπιση των προβλημάτων.

Όλοι οι λαοί έχουν ιστορία. Η ιστορία κάθε λαού έχει και τη σκοτεινή της όψη. Η γνώση της αυτής της σκοτεινής όψης βοηθά να μην επαναλαμβάνονται τα σφάλματα. Η παραδοχή τους θα μας ελευθερώσει από τα βάρη του παρελθόντος. Η αλήθεια ελευθερώνει.

Και στους Εβραίους συμπατριώτες μου θα ήθελα να πω:
Ξέρω ότι κάτι σας βαραίνει. Μια αλήθεια που τη κρατάτε σα μυστικό μέσα σας, εσείς που επιζήσατε και τα παιδιά σας, η δεύτερη γενιά. Ίσως η σιωπή είναι ο μόνος τρόπος να εκφράσετε αυτά που ζήσατε και αυτά που ζείτε. Ίσως πάλι, ο λόγος της σιωπής σας να είναι πιο απλός. Πώς μπορείτε να αντιπαλέψετε την προκατάληψη ή το μίσος;

Σας αφορά. Εσείς βρίσκεστε στην πρώτη γραμμή. Εσείς έχετε υποχρέωση και μπορείτε να μας βοηθήσετε να δούμε την αλήθεια. Μη μας την κρύβετε. Εσείς θα μας βοηθήσετε να κάνουμε αυτό που πρέπει: να υπερβούμε το παρελθόν, ώστε να μπορέσουμε να πούμε: Λε ολάμ λο οντ. Ξεσπάστε, λοιπόν, Ανοίξτε την καρδιά σας, τώρα θα βρείτε μια Ελλάδα που αφουγκράζεται και κατανοεί τον πόνο και τους φόβους σας.

Και στους Χριστιανούς συμπατριώτες μου θα ήθελα να πω:
Ανάμεσά μας υπάρχουν άνθρωποι που βίωσαν μια από τις σκληρότερες ταλαιπωρίες στην Ιστορία. Ανάμεσά μας υπάρχουν άνθρωποι που αυτοί και τα παιδιά τους, η δεύτερη και η τρίτη γενιά, βιώνουν καθημερινά τις συνέπειες αυτής της ανθρώπινης θηριωδίας. Άνθρωποι που δεν γνώρισαν θείους και θείες σαν εμάς, που δεν είχαν παπούδες και γιαγιάδες να πουν τον πόνο τους ή να τους δώσουν ένα φιλί, ένα δώρο στα γενέθλιά τους.
Ως προς αυτό διαφέρουν από μας.


Άνθρωποι που ενστερνίζονται έναν πολιτισμό, που επί δυόμισι χιλιάδες χρόνια αποτελεί, μαζί με τον δικό μας, το θεμέλιο του δυτικού πολιτισμού.

Όλα αυτά είναι λόγια που λέγονται μια φορά τον χρόνο από όποιον κάθε φορά λάβει τον λόγο. Όσον αφορά εμένα, θα κάνω το παν ώστε να μη μείνουν κενά.

Σας ευχαριστώ