12.10.10
Του Τεύκρου Σακελλαρόπουλου
Παρατήρηση: Επειδή αναφέρομαι σε θρησκευτικά ζητήματα παρακαλώ θερμά να αξιολογήσετε αυστηρά αλλά με ευρύτητα πνεύματος τα γραφόμενα μου. Δεν επιθυμώ επ’ ουδενί να θίξω, πόσω μάλλον να προσβάλω οιονδήποτε. Δεν διαθέτω την οποιαδήποτε εξουσιοδότηση, ώστε να δικαιούμαι να εκφέρω γνώμη, εντελώς υποκειμενικές απόψεις και κρίσεις εκφράζω.
Τόνοι μελανιού έχουν χυθεί ή μάλλον ψεκαστεί, χιλιάδες τόνοι δένδρων μετασχηματιζόμενοι σε χαρτί έχουν χρησιμοποιηθεί προκειμένου να γράψουμε για την χρηματοπιστωτική κρίση…
Κατηγόριες, σκέψεις, λίγες προτάσεις, αλλά κατά τη γνώμη μου η μεγαλύτερη επανάσταση της οικονομικής ιστορίας και όχι μόνο του τελευταίου αιώνα κατασυκοφαντήθηκε και έγινε εργαλείο όσων ήθελαν να αποτρέψουν την διάχυση και ίσως την ανακατανομή της οικονομικής ισχύος σε ευρύτερο κοινό και να αναδιανέμουν τον πλούτο.
Ωστόσο οι δριμείς κατήγοροι της χρηματοπιστωτικής επέκτασης πέτυχαν όχι μόνο το στόχο τους, αλλά και κάτι πολύ περισσότερο ακόμα. Πέτυχαν να καταστείλουν μία επανάσταση χωρίς καμία αιματοχυσία και επιπλέον να καταφέρουν να κατασυκοφαντήσουν τους δημιουργούς της σε τέτοιο βαθμό, ώστε πουθενά να μην υπάρχει ίχνος υπεράσπισης προς αυτούς που την προκάλεσαν (ακόμα και αν αυτοί κινήθηκαν και προς ίδιον όφελος).
Η ουσία της χρηματοπιστωτικής κρίσης ήταν:
Όταν κάποιος αιτείται προκειμένου να λάβει ένα δάνειο, τι κάνει στην ουσία; Δανείζεται τα χρήματα από τον ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ ή καλύτερα δίνοντας μία υπόσχεση ΕΝΑΝΤΙΟΝ ων μελλοντικών του εσόδων για τα επόμενα (έστω) 25 χρόνια. Η Τράπεζα στην πραγματικότητα ΔΕΝ έχει χρήμα απλά λειτουργεί σαν ένας προνομιούχος ενδιάμεσος, όπου πιστοποιεί τη συμφωνία μεταξύ των μερών και την καταθέτει στην Κεντρική Τράπεζα, η οποία ΤΥΠΩΝΕΙ (από το ΜΗΔΕΝ) το αντίστοιχο χρήμα. Η Τράπεζα κρατά ως εγγύηση της υπόσχεσης το ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ περιουσιακό στοιχείο αλλά η υποθήκη έχει αξία ΜΟΝΟ όσο ισχύει η ΥΠΟΣΧΕΣΗ. Αν για οποιοδήποτε λόγο η υπόσχεση ΔΕΝ είναι εφικτή να τηρηθεί τότε δεν μένει παρά ένα χρέος. Αυτή την υπόσχεση εγγράφει η Τράπεζα στον ισολογισμό της και είναι αυτή που αυξάνει το κεφάλαιό της (γι’ αυτό και ο συναγωνισμός). Δηλαδή με μια ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΗΚΕ ΧΡΗΜΑ και για μας, αλλά και για την Τράπεζα που ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΕ στην Κεντρική Τράπεζα της Ελλάδος προκειμένου να τυπωθεί αυτό το ΝΕΟ χρήμα. Με την αποπληρωμή αντίστοιχα αυτά τα χαρτονομίσματα ΚΑΙΓΟΝΤΑΙ και αυτό το ΧΡΗΜΑ με την ολοκλήρωση της ΥΠΟΣΧΕΣΗΣ εξαφανίζεται.
Σκεφτείτε λοιπόν πως σε κάθε περίπτωση αυτό ακριβώς κάνουμε. Δίνουμε ΥΠΟΣΧΕΣΕΙΣ και με την τήρησή τους ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ ΧΡΗΜΑ.
Αυτές τις υποσχέσεις λοιπόν που δίναμε όλοι μας και οι οποίες γίνονταν αποδεκτές κάποια στιγμή αποφασίστηκε να ΜΗΝ γίνονται. Όταν λοιπόν η Τράπεζα σας ζητά ένα εξαιρετικό εκκαθαριστικό ή ισχυρούς λογαριασμούς καταθέσεων σας επισημαίνει πως πλέον ΔΕΝ δέχεται την υπόσχεσή σας αλλά θέλει πιο ουσιαστικά (;) πειστήρια. Καταλάβατε τι έγινε λοιπόν από την μία ημέρα στην άλλη; Έπαψαν να γίνονται αποδεκτές οι ΥΠΟΣΧΕΣΕΙΣ. Φυσικά αυτό ισχύει και για τις μεταξύ των κρατών συναλλαγές εξ’ ου και η παγκοσμιότητα της κρίσης. Στο παιγνίδι εννοείται πως συμμετείχαν και ισχυροί οργανισμοί και Τράπεζες (Βλ. Lehman Brothers κλπ).
{Παρεμπιπτόντως κάποιοι πολύ μεγάλοι οργανισμοί που χρεοκόπησαν ή πρόκειται να χρεοκοπήσουν φαίνεται πως είτε έδωσαν είτε δέχτηκαν «πάρα πολλές» ή σε «λάθος» κατευθύνσεις υποσχέσεις.
Μην σας φαίνεται παράξενο αυτό. Όταν κάποιος ζητά δάνειο για το σπίτι του πραγματικά είναι δύσκολο να δεχθούμε πως δεν έχει σοβαρό σκοπό να τηρήσει την υπόσχεσή του.
Όταν λοιπόν κάποιος αποδέχεται και λίγο πιο «ανεύθυνες» υποσχέσεις (ότι έγινε κυρίως στις ΗΠΑ) τότε έχουμε τα sub-prime δάνεια.
Και όταν για τις παραπάνω υποσχέσεις θεωρούμε πιο «φουσκωμένες» τιμές για τα ακίνητα λόγω και της κατευθυνόμενης ζήτησης σε αυτά τότε έχουμε τη λεγόμενη … «φούσκα»}.
Τι είναι όμως μία υπόσχεση «εναντίον» των μελλοντικών εισοδημάτων μας; Είναι μία πράξη άραγε απελπισίας ή ΕΛΠΙΔΑΣ; Σκεφτείτε το αυτό. Είναι γνωστό νομίζω σε όλους πως κάθε άνθρωπος επιθυμεί να έχει ΤΩΡΑ κάτι και ΟΧΙ στο απώτερο μέλλον. Σκεφτείτε λοιπόν πόσο σωστό και λογικό είναι αυτό. Θέλετε ένα σπίτι τώρα προκειμένου να στεγάσετε την οικογένειά σας ΤΩΡΑ και όχι σε 20 ή 25 χρόνια. Που είναι λοιπόν το πρόβλημα; Το πρόβλημα είναι μόνο να πείσετε (αληθώς ή ψευδώς έστω) ότι θα καταφέρετε να επιτύχετε στη ζωή σας να αποπληρώσετε το δάνειό σας. Είναι μία πράξη αισιόδοξη αυτή και ελπίδας ταυτόχρονα. Τώρα αν κάποιος υπερεκτιμήσει τελικά τις δυνατότητές του ή αν μία Τράπεζα είναι πιο ελαστική και δεν ελέγχει λεπτομερέστερα τα στοιχεία που καθορίζουν την φερεγγυότητα του αιτούντα είναι μάλλον τεχνικό ζήτημα. Ωστόσο ακόμα και αυτό είναι πράξη ελπίδας, Διότι εν προκειμένω η Τράπεζα ΔΕΝ παγιδεύεται στο παρελθόν, αλλά ευελπιστεί στη βελτίωση της συμπεριφοράς του αιτούντα στο μέλλον. Είναι ΚΑΙ ΑΥΤΗ μία πράξη αισιόδοξη και ελπίδας ταυτόχρονα. Συνεπώς κάποιοι άνθρωποι αποφάσισαν (τα Golden Boys;) πως δεν είναι τόσο κακό να επεκτείνουν την ελπίδα και να δώσουν τη δυνατότητα σε κάποιους ανθρώπους να αποκτήσουν κάτι που σε καμία άλλη περίπτωση δεν θα μπορούσαν να έχουν. Βέβαια η άλλη οπτική γωνία είναι πως υποθήκευσαν το μέλλον εκατομμυρίων ανθρώπων. Μα νομίζω πως προκειμένου να λάβεις χρήματα από μία Τράπεζα απαιτείται η ΔΙΚΗ ΣΟΥ αίτηση και Η ΔΙΚΗ σου υπογραφή. Για να δούμε πως το ζήτημα αυτό το αντιμετωπίζει η Βίβλος.
«ΜΑΝΝΑ»: Η ΟΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ
Η Βίβλος στην ιστορία με την περιπλάνηση των Εβραίων στην χερσόνησο του Σινά υπό την καθοδήγηση (;) του Μωυσή εισάγει ένα οικονομικό σύστημα κεφαλαιώδους σημασίας με τεράστιες συνέπειες αν θελήσουμε να το προσεγγίσουμε πρακτικά…
Δεν θα ήθελα να εξετάσω τώρα το ζήτημα της ιστορικής αλήθειας ή όχι που πιθανόν να εγερθεί. Δέχομαι πως η ιστορία είναι ως έχει και την σχολιάζω επίσης ως έχει.
Ας δούμε την εισαγωγή της Ελληνικής εκδοχής της WIKIPEDIA στο λήμμα ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ:
Τα Οικονομικά είναι η κοινωνική επιστήμη που μελετά την παραγωγή, διανομή και κατανάλωση των αγαθών και υπηρεσιών. Περιγράφει τη διαδικασία σε όρους ανταλλαγής μεταξύ ανταγωνιστικών επιλογών, όπως παρατηρείται μέσω μετρήσιμων ποσοτήτων όπως είναι οι εισροές, οι τιμές και οι εκροές.
Ως εισροές εννοούμε τα αγαθά ή τις υπηρεσίες που χρησιμοποιούνται για τις παραγωγή περαιτέρω αγαθών ή υπηρεσιών. Οι εισροές αναφέρονται και ως συντελεστές παραγωγής και δύνανται να ταξινομηθούν σε τρεις γενικές κατηγορίες: τους φυσικούς πόρους, την εργασία και το κεφάλαιο. Ως εκροές εννοούμε τα παραγόμενα αγαθά ή υπηρεσίες τα οποία είτε καταναλώνονται από τον τελικό χρήστη, είτε επαναχρησιμοποιούνται στην παραγωγική διαδικασία.
Έχοντας ως δεδομένα ότι 1. οι πόροι δεν είναι απεριόριστοι (άρα είναι σπανίζοντες), 2. οι επιθυμίες των ανθρώπων για αγαθά και υπηρεσίες είναι απεριόριστες και 3. οι επιθυμίες των ανθρώπων είναι, ως επί το πλείστον, αντικρουόμενες και ανταγωνιστικές μεταξύ τους, συνεπάγεται ότι κάθε κοινωνία ανθρώπων θα πρέπει να δώσει λύση, σε τέσσερις κατηγορίες προβλημάτων που μπορούν να εκφραστούν υπό την μορφή ερωτημάτων ως εξής:
· Ποια αγαθά και υπηρεσίες θα παραχθούν και σε τί ποσότητες
· Πώς θα παραχθούν αυτά τα αγαθά (δηλαδή τί τεχνολογία παραγωγής θα χρησιμοποιηθεί).
· Πως θα γίνει η διανομή των προϊόντων στα άτομα μέλη της κοινωνίας.
· Πως μπορεί να αυξηθεί η ποσότητα των παραγόμενων προϊόντων (δηλαδή πως αναπτύσσεται οικονομικά μια κοινωνία).
Εν ίδει οικονομολόγων της Βίβλου ας δούμε τους προηγούμενους συντελεστές παραγωγής υπό την σκιά της περιπλάνησης των Εβραίων επί σαράντα χρόνια στο Σινά…
Οι φυσικοί πόροι, η εργασία και το κεφάλαιο συμπυκνώθηκαν επί σαράντα έτη σε μία και μόνο λέξη: «ΜΑΝΝΑ».
Δεν απαιτήθηκε καθ’ όλη τη διάρκεια αυτού του διαστήματος κανένας φυσικός πόρος, καμία εργασία, κανένα κεφάλαιο προκειμένου να επιλυθεί το οικονομικό πρόβλημα τόσων ανθρώπων επί σαράντα έτη. Νομίζω πως στην οικονομική θεωρία δεν υπάρχει πουθενά αλλού τέτοιας κλάσης παράδειγμα. Όπως αναφέρεται ζητήθηκε από τον Μωυσή η επίλυση του προβλήματος αυτού. Με αριστοτεχνικό χειρισμό στις διαπραγματεύσεις ο Μωυσής, (το είδαμε αυτό και στην περίπτωση με τον Φαραώ), αιτήθηκε από τον Θεό να επιληφθεί του θέματος και όντως ο Θεός επελήφθη. Νομίζω πως οι χιλιάδες των Εβραίων που περιπλανήθηκαν (;) στην χερσόνησο του Σινά ήσαν οι πλέον «τυχεροί» άνθρωποι στην ιστορία της ανθρωπότητας.
Αυτό κατά τη γνώμη μου εξηγεί και το γεγονός της περιπλάνησης επί 40 έτη. Δυσκολεύομαι πολύ να πιστέψω πως απαιτήθηκε τέτοιο διάστημα από τον ικανότατο Μωυσή προκειμένου να βρει τον δρόμο προς την Γη της Επαγγελίας. Ομολογουμένως (αν ήταν όντως έτσι) σίγουρα στα ζητήματα εύρεσης πορείας και αστρονομίας το επίπεδο των γνώσεων του θα ήταν οικτρό και όχι μόνον, (μου είναι αδιανόητο να σκεφθώ τι θα συνέβαινε αν η Έξοδος πραγματοποιείτο από την θάλασσα και με κυβερνήτη τον Μωυσή). Μα ακόμα και αν συνέβαινε αυτό και μόνον από τον προσανατολισμό του Ήλιου θα ήταν αρκετό να οδηγηθεί κάποιος στον προορισμό του. Νοουμένου και του γεγονότος πως είχε ήδη λυμένο και το οικονομικό του πρόβλημα τι πιο απλό από το να διασχίσει την έρημο του Σινά; (λέω …εγώ!).
Θα μου επιτρέψετε λοιπόν να θεωρήσω πως ο Μωυσής και ο λαός του μάλλον αντιλαμβανόμενοι την εξαιρετική και μοναδική ευκαιρία που τους παρουσιάστηκε (άπαξ και διά παντός) θα ήταν εντελώς ανόητοι να φθάσουν σε λίγες ημέρες στην Γη της Επαγγελίας, όπου το μέλι και το γάλα θα χρειαζόταν τους τρεις προηγούμενους συντελεστές να ενεργοποιηθούν προκειμένου να ρεύσει που πλέον είχαν συμπυκνωθεί σε έναν και μόνο έναν: το «ΜΑΝΝΑ». Θα ήταν παράλογο λοιπόν άνθρωποι που με τόσο κόπο διέφυγαν από την Αίγυπτο, όπου ήταν σκλάβοι να επιθυμούσαν να αρχίσουν από το μηδέν να δημιουργούν τις δυσβάσταχτες οικονομικές προϋποθέσεις προκειμένου να αναπτύξουν έναν τόπο. (Αυτό βέβαια δεν ίσχυε για τα παιδιά τους, τα οποία μη έχοντας μεγαλώσει σε αυτές τις συνθήκες και μην γνωρίζοντας τις έννοιες σκλαβιά και υποδούλωση) έβλεπαν την περιπλάνηση στο Σινά ως μία μάλλον μονότονη και βαρετή διαδικασία… Προφανώς επιθυμούσαν δράση, (που να ήξεραν…). Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που ΚΑΝΕΙΣ από τους αρχικά διαφυγόντες Εβραίους ΔΕΝ έφτασε στη Γη Χαναάν, διότι κατά πάσα πιθανότητα ήταν ΔΙΚΗ τους επιλογή. Δεν μπορώ να διανοηθώ ένας ομολογουμένως τόσο ικανός σε θέματα χειρισμών καταστάσεων υπό οριακές συνθήκες λαός να επιδείξει απόλυτη ανικανότητα σωστού προσανατολισμού, έχοντας μάλιστα και ισχυρότατα “μέσα” στη διάθεσή του. Ούτε και η Θεϊκή παρέμβαση θα ήταν δυνατόν να εξαπατήσει τον λαό αυτό ή οποιονδήποτε άλλον, εκτός αν μόνο επενέβαινε στα φυσικά φαινόμενα (λχ να αντιμεταθέτει τις θέσεις Ανατολής και Δύσης), ώστε να είναι αδύνατος κάθε είδους προσανατολισμός. Ας δεχτούμε ότι και αυτό είναι δυνατόν.
Εν τέλει:
Φυσικοί πόροι + Εργασία + Κεφάλαιο = «ΜΑΝΝΑ»
Αυτή είναι η κορυφαία οικονομική εξίσωση της Βίβλου και επιτρέψατε μου να την συγκρίνω ΜΟΝΟ με την αντίστοιχη
διάσημη εξίσωση της Φυσικής του 20ου αιώνα… (ελπίζω να μην υπερβάλλω)…
Μερικές άλλες λεπτομέρειες:
Η αποθήκευση και μελλοντική χρήση του «μάννα» ΔΕΝ ήταν εφικτή,
Το «μάννα» δεν παρείχετο κατά την διάρκεια του Σαββάτου, αλλά αντιθέτως παρείχετο το πρωινό της Παρασκευής σε διπλάσια ποσότητα.
Σύμφωνα με τη Βίβλο, οι δύο πέτρινες πλάκες που αποτελούσαν το «Μαρτύριον», δηλαδή τη μαρτυρία ή απόδειξη της συμφωνίας ή διαθήκης του Θεού με τους ανθρώπους φυλάσσονταν μέσα στην κιβωτό. (Δευτερονόμιο 31:26) Μία χρυσή στάμνα με ποσότητα από το «μάννα» που συλλέχθηκε κατά το ταξίδι των Ισραηλιτών στην έρημο και η ράβδος του Ααρών «που είχε βλαστήσει θαυματουργικά», προστέθηκαν στο περιεχόμενο της Κιβωτού (Έξοδος 16:32-34· Εβραίους 9:4), (Πηγή: Ελληνική εκδοχή WIKIPEDIA).
Ας αναλύουμε λίγο το προτεινόμενο οικονομικό σύστημα από την Βίβλο. Σύμφωνα με την εκδοχή αυτή οι συντελεστές παραγωγής δεν έχουν απολύτως κανένα νόημα. Η περιπλάνηση στην έρημο της χερσονήσου του Σινά το αποδεικνύει περίτρανα. Δεν είναι τυχαίο ότι η περιπλάνηση έλαβε μέρος σε έρημο. Δεν έπρεπε να υπάρχει καμία αμφιβολία περί της αποτελεσματικότητας του οικονομικού συστήματος του «μάννα», διότι στην έρημο απλά δεν βρίσκεις τίποτα, πόσο μάλλον για τόσο μεγάλο πληθυσμό.
Επίσης και το χρονικό διάστημα των 40 ετών καταδεικνύει το παραπάνω, αν και με την επιφύλαξη της επιλογής, όπως προανέφερα.
Η ύπαρξη και το νόημα της Κιβωτού της Διαθήκης από οικονομικής απόψεως είναι ένα άλλο ζήτημα, το οποίο μπορεί να εξεταστεί με λεπτομέρεια σε άλλη ενότητα. Ωστόσο είναι πολύ σημαντικό, όπως είδαμε πως στο περιεχόμενό της υπήρχαν τρία αντικείμενα τεράστιας σημασίας. Αν μάλιστα θελήσουμε να κάνουμε ένα βήμα παραπέρα θα μπορούσαμε να αντιστοιχήσουμε σε έναν συμβολισμό του τύπου:
οι δύο πέτρινες πλάκες: ο κοινωνικός νόμος
το «μάννα»: το οικονομικό σύστημα
η ράβδος του Ααρών: η διαπραγματευτική μέθοδος
Το οριακό και τελικό μήνυμα της οικονομικής εξίσωσης «ΜΑΝΝΑ» είναι:
Δεν έχετε καμία ανάγκη από οικονομικούς συντελεστές προκειμένου να περιπλανιέστε ακόμα και στην έρημο. Όλα τα μέσα εξ’ άλλου ανήκουν στον Θεό, ο οποίος και τα παρέχει αφειδώς και στην κατάλληλη ποσότητα. Δεν έχετε καμία ανάγκη συσσώρευσης πλούτου. Ωστόσο το τίμημα είναι η παραμονή σας σε …έρημο. Εάν επιθυμείτε να απολαύσετε την Γη της Επαγγελίας, όπου ρέει μέλι και γάλα, θα πρέπει να ενεργοποιήσετε τους συντελεστές παραγωγής και από μόνοι σας να βρείτε τον τρόπο να τους αξιοποιήστε. Παρομοίως και αυτοί παρέχονται αλλά σε ένα δευτερογενές στάδιο, όπου εσείς οι άνθρωποι πλέον πρέπει να τους αξιοποιήσετε.
Η ιστορία από την εποχή εκείνη έως σήμερα έχει δώσει άπειρα παραδείγματα. Η τελική επιλογή δεν έγινε.
Υπάρχει βέβαια και η εκδοχή της ηθελημένης παραπλάνησης από τον Μωυσή. Ο Μωυσής ως εξέχων διαχειριστής του “Εβραϊκού Hedge Fun” (ας μου επιτραπεί η έκφραση), θεώρησε σκόπιμο να επιμηκύνει την παραμονή επ’ αόριστον στην έρημο, ώστε να πείσει περί της εξαιρετικής του απόδοσης. Ο στόχος της Γης της Επαγγελίας, στην οποία έρρεε μέλι και γάλα ήταν ένας στόχος πολύ μεγάλης εμβέλειας. Εάν επρόκειτο να επιτευχθεί σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα θα αφαιρούσε από τον Μωυσή την δυνατότητα της υψηλής κερδοφορίας στη συνέχεια. Είναι προφανές πως στην γη της Επαγγελίας, το μέλι και το γάλα δεν επρόκειτο να ρέουν από μόνα τους. Συνεπώς η διαχείριση του Fund θα ήταν σαφώς προβληματική, σε σχέση μάλιστα με τις εξαιρετικές αποδώσεις τις οποίες επετύγχανε στην έρημο και χωρίς καμία προσπάθεια.
Επιστρέφοντας τώρα στο αρχικό θέμα του άρθρου περί της χρηματοπιστωτικής κρίσης κατανοούμε πως είναι προφανές από τα προηγούμενα ότι σύμφωνα με την Βίβλο δεν έχει νόημα κανένα οικονομικό σύστημα (καπιταλισμός, σοσιαλισμός, κομμουνισμός κλπ), διότι απλούστατα το σύστημα «μάννα» τα παρέχει όλα μέσω Θεϊκής παρέμβασης. Ας δούμε τις βασικές ιδιότητες του Οικονομικού συστήματος μάννα» και τις ομοιότητες του με την χρηματοπιστωτική κρίση:
Οικονομικό σύστημα «μάννα»:
1. Δεν ευνοούσε την συσσώρευση αγαθών προς το ζην.
2. Ο πλούτος ήταν κοινός.
3. Ήταν γεμάτος ελπίδα και προσδοκία (μέσα στην έρημο προς τη Γη της Επαγγελίας)…
4. Είχε κανόνες και νόμους ισότητας και δικαιοσύνης.
Το μοντέλο χρηματοπιστωτικής επέκτασης:
1. Δεν ευνοεί τη συσσώρευση αγαθών προς το ζην.
2. Ο πλούτος διανέμεται στους αιτούντες.
3. Είναι γεμάτο ελπίδα και προσδοκία (μέσα στην οικονομική «έρημο» προς τη Γη της Επαγγελίας (τους θεμιτούς ανθρώπινους στόχους))…
4. Έχει σχετικούς κανόνες και νόμους ισότητας και δικαιοσύνης.
Να δούμε τώρα ένα ΤΕΡΑΣΤΙΑΣ σημασίας γεγονός από το οποίο μπορούμε να συνάγουμε την Θεϊκή άποψη επί του θέματος:
Τι θα συνέβαινε ΑΝ το «μάννα» μπορούσε να συσσωρευτεί; Τότε κάποιοι πιο σβέλτοι και πιο “αρπακτικοί”, θα συσσώρευαν το “μάννα”, το οποίο φυσικά θα πωλούσουν ή αντάλλασσαν έναντι βαρύτατου αντιτίμου στους …λιγότερο σβέλτους, δυνατούς ή αρπακτικούς. Τότε ο κοινός πλούτος, ο οποίος φυλασσόταν θα έπρεπε να διοχετευθεί υπό μορφή δανείων στους αιτούντες προκειμένου αυτοί να αγοράσουν το συσσωρευμένο από κάποιους «μάννα» και να αγωνίζονται πλέον κάθε ημέρα να προλάβουν να αρπάξουν ένα κομμάτι ώστε να το αποδώσουν ως κεφάλαιο και τόκο στους έχοντες. Είναι καταιγιστικές οι σκέψεις που μπορούν να γίνουν πάνω σε αυτό το ζήτημα. Εντελώς ενδεικτικά αναφέρω, πως πλέον θα απαιτείτο μία Κεντρική Τράπεζα Ερήμου, ώστε να διαχειριστεί τον αρχικά κοινό πλούτο, κάποιοι θα εργάζονταν ώστε να συλλέγουν το «μάννα» για λογαριασμό των πιο σβέλτων (ΠΡΟΣΟΧΗ ΟΧΙ πιο ΙΚΑΝΩΝ, διότι το «μάννα» παρείχετο από το Θεό ΔΕΝ το δημιουργούσαν), μία διαστρωμάτωση οικονομικών ανισοτήτων θα εμφανιζόταν, πιθανότατα οι Λευίτες θα είχαν προνομιακή μεταχείριση στην λήψη των δανείων και πλέον θα δημιουργείτο ένα κεντρικό σύστημα διαχείρισης και ένα κεντρικό σύστημα οικονομικής εξουσίας. Τι νόημα θα είχε τότε η Γη της Επαγγελίας, όχι μόνο αν έρρεε μέλι και γάλα αλλά όλα μαζί τα καλά του κόσμου. Όταν λοιπόν μέσα στην έρημο με παρεχόμενο το «μάννα» χωρίς εργασία από τον Θεό και υπήρχε τέτοια δυσχέρεια επιβίωσης δεν νομίζω κανείς να ήταν τόσο αφελής, ώστε να πιστεύει ότι κάτι καλύτερο θα τον περίμενε στην Γη της Επαγγελίας… Τι θα άλλαζε; ΤΙΠΟΤΑ. Άρα καμία ΕΛΠΙΔΑ καμία ΠΡΟΣΔΟΚΙΑ…
Το γεγονός και μόνο ότι το «μάννα» δεν ήταν δυνατόν να συσσωρευτεί είναι το πλέον ΚΡΙΣΙΜΟ στοιχείο που καθορίζει στην ουσία την ύπαρξη ή όχι των τριών συντελεστών παραγωγής (και ΟΧΙ το γεγονός της άκοπης παροχής του από τον Θεό).
Ο Θεός εν προκειμένω επέλεξε την χρηματοπιστωτική επέκταση ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ και όχι την έννοια της συσσώρευσης πλούτου (ποιος είναι άραγε αυτός;). Αυτή η χρυσή εποχή των 40 ετών περιπλάνησης στην έρημο μετά από 4000 χρόνια έκανε δειλά την εμφάνισή της με την τόσο κατά-συκοφαντημένη χρηματοπιστωτική επέκταση, δίνοντας ελπίδα και ευκαιρία στους αδύναμους και λιγότερο ευνοημένους. Μετά από μία δεκαετία μόλις, οι άνθρωποι αποφάσισαν ότι το «μάννα» δεν πρέπει να παρέχεται σε όλους.
Τελευταία παρατήρηση: Αυτά για όσους μόνο αρνητική άποψη έχουν και στάζουν φαρμάκι για την οικονομική συμπεριφορά των Ελλήνων, οι οποίοι με όλες τις γνωστές δυσλειτουργίες του Δημόσιου τομέα κατάφεραν να δημιουργήσουν μία ισχυρότατη οικονομία βασισμένη στην δύναμη και την αισιοδοξία για το μέλλον. Το πιο τραγικό όμως είναι η περιρρέουσα άποψη δήθεν αφροσύνης των Ελλήνων και δημιουργίας παράλογων ενοχών περί ασυστόλου δανεισμού σε ατομικό επίπεδο, οι οποίες τσακίζουν ψυχολογικά και εντελώς αδίκως όλους μας.