30.1.2011
Νίκος Μουρούτσος Δικηγόρος
Ως συντάκτης του κειμένου της αιτιολογικής έκθεσης και του νόμου για την καθιέρωση Ημέρας Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων θυμάτων του Ολοκαυτώματος, ο οποίος προτάθηκε από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ και ψηφίστηκε ομόφωνα από τη Βουλή των Ελλήνων το 2004, και με την εμπειρία των γεγονότων, που έχουν μεσολαβήσει από τότε, θα ήθελα να κάνω κάποιες επισημάνσεις.
Χωρίς τη μνήμη και τη μελέτη των ασχημιών, που έχει διαπράξει η ανθρωπότητα κινδυνεύουμε όλοι να ξαναζήσουμε απαίσιες στιγμές της Ιστορίας μας. Γι' αυτό τον λόγο η μνήμη του Ολοκαυτώματος των Ελλήνων Εβραίων πρέπει να μείνει για πάντα σαν μια διαρκής υπόμνηση όλων όσων συνέβησαν, ώστε να μην ξαναβυθιστούμε σε μια παρόμοια άβυσσο.
Είναι υποχρέωσή μας να μεταφέρουμε, πρώτα από όλους στις νέες γενιές, την τραγική ιστορία των θυμάτων αυτών του ναζισμού και για να μην ξεχάσουν και διότι αυτό που συνέβη, απευθύνει ακόμη και σήμερα τις δικές του ερωτήσεις στις συνειδήσεις μας. Να μη λησμονήσουμε την άβυσσο για να μη λησμονήσουμε ότι το μίσος και η προκατάληψη είναι οι αιτίες που τη διαμόρφωσαν. Γι' αυτόν τον λόγο όποιος έχει κληθεί, στην πολιτική, όπως και στην κοινωνία, να αναλάβει μια ευθύνη, πρέπει να αισθάνεται μέσα του την ηθική υποχρέωση να μην τροφοδοτήσει ποτέ τέτοια συναισθήματα, πρέπει να αισθάνεται το κατεπείγον καθήκον να ενώνει και όχι να διαιρεί, να βοηθά την επανασυμφιλίωση και την αμοιβαία κατανόηση.
Οι πρωτοβουλίες, που ανελήφθησαν και φέτος, στην Αθήνα και όπου αλλού στην Ελλάδα εις μνήμην των διωγμών και της εξολόθρευσης των Ελλήνων Εβραίων, αποτελούν ευκαιρίες για να σκεφτούμε την αξία της αξιοπρέπειας και του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων κάθε επί μέρους προσώπου.
Το μίσος και η προκατάληψη έχουν τροφοδοτήσει τον ρατσισμό και τον αντισημιτισμό. Υποχρέωσή μας σήμερα είναι να επαγρυπνούμε, ώστε να μην ξαναϋπάρξουν οι προϋποθέσεις του μίσους και του φόβου, που έκαναν τόσους ανθρώπους να ξεχάσουν την ανθρωπιά τους και να μεταμορφωθούν σε αιμοχαρείς δημίους. Χρέος μας είναι να εργαστούμε έτσι, ώστε να κυριαρχεί πάντα και παντού το δικαίωμα κάθε ανθρώπου να τον σέβονται οι άλλοι.
Το μήνυμα μιας ημέρας σαν την 27η Ιανουαρίου είναι η μνήμη των θυμάτων, της εξολόθρευσης, της σφαγής των Ελλήνων Εβραίων, των Τσιγγάνων, των ομοφυλοφίλων, των ψυχικά ασθενών, των κομμουνιστών, των αριστερών και όλων εκείνων των αθώων ανθρώπων, που το μόνο τους έγκλημα ήταν ότι είχαν κάποια ιδιαιτερότητα, που δεν άρεσε στους Ναζί. Είναι η μνήμη του χειρότερου ιού αυτής της αιματοχυσίας, αυτού που ακόμη και σήμερα μαστίζει κατά εποχές την κοινωνία μας και είναι δύσκολο αλλά πρέπει να εξαλειφθεί: η άρνηση της φρίκης, του τρόμου, της απέχθειας, της αποστροφής, του αίσχους και της ασχημίας, η άρνηση των θαλάμων αερίου, των πειραμάτων του Γιόζεφ Μένγκελε και των άλλων αθλιοτήτων, που λάμβαναν χώρα στα στρατόπεδα του Ράβενσμπρουκ, του Άουσβιτς και του Μπούχενβαλντ. Αυτός ο ιός της άρνησης είναι ακόμη και σήμερα το ενδημικό κακό του πολιτισμού μας. Γι' αυτό η 27η Ιανουαρίου είναι σήμερα πιο χρήσιμη από ποτέ.
Η τερατώδης φύση του Ολοκαυτώματος κατάγεται από την μη ανοχή στη διαφορετικότητα, από τον λαϊκισμό και τον εθνικισμό, φαινόμενα οικεία και στη σύγχρονη εποχή. Ο αντισημιτισμός εξακολουθεί να είναι κακό ριζωμένο στην έλλειψη ανεκτικότητας και στον ρατσισμό.
Αυτές οι γραμμές δεν είναι παρά η ελάχιστη έκφραση τιμής στα θύματα του εθνικοσοσιαλισμού και του φασισμού και σε εκείνους που με κίνδυνο της ζωής τους έκαναν τα πάντα για να προστατεύσουν τους καταδιωκόμενους. Είναι η ελάχιστη έκφραση τιμής στον ηρωικό αξιωματικό του Ελληνικού Στρατού, Μαρδοχαίο Φριζή, που έδωσε τη ζωή του για την Ελλάδα στην Πρεμετή μαχόμενος ενάντια στον φασίστα Ιταλό εισβολέα.
Η Ημέρα Μνήμης ωστόσο δεν είναι μόνο η υπόμνηση μιας δραματικής περιόδου της πρόσφατης Ιστορίας μας, πρέπει να είναι ένα κλειδί για την ανάγνωση του σύγχρονου κόσμου. Πρέπει να είναι ένα πανηγυρικό σημείο αναφοράς μιας θεματικής ενότητας, που διαπερνά και τις υπόλοιπες 364 μέρες του χρόνου και όχι μόνο μια εφήμερη στιγμή μιας τελετουργίας, αποκομένης από την καθημερινότητα.
Σήμερα περισσότερο από ποτέ είναι απαραίτητη μια κουλτούρα της ειρήνης και της ανεκτικότητας. Οι θεσμοί έχουν το καθήκον να το εμπεδώσουν αυτό, ιδίως στις νέες γενιές, που πρέπει να μάθουν τις σκοτεινές περιόδους της ευρωπαϊκής Ιστορίας, ώστε τέτοια απαίσια περιστατικά, να μη μπορούν να ξανασυμβούν ποτέ.
Κλίνοντας ευλαβικά το γόνυ σε όλα τα θύματα των Ναζί,