Από το Reuters
12.1.2012

 

'Δώστε μου τους φτωχούς, τους κουρασμένους σας, τις καταπιεσμένες μάζες που λαχταρούν ν’ αναπνεύσουν ελεύθερα...', έγραψε η Lazarus εμπνεόμενη από τα δεινά των Εβραίων της Ρωσίας που προσπαθούσαν να διαφύγουν από τα πογκρόμ της δεκαετίας του 1880 που πυροδότησαν τον αντισημιτισμό και την ξενοφοβία τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.

Μια έκθεση σε μουσείο της Νέας Υόρκης ρίχνει νέο φως στη ζωή της Emma Lazarus, το σονέτο της οποίας στο βάθρο του Αγάλματος της Ελευθερίας μεταμόρφωσε αυτό το μνημείο σε αληθινό σύμβολο ελπίδας για εκατομμύρια μετανάστες στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η έκθεση "Emma Lazarus- ποιήτρια των Εξόριστων" φιλοξενείται στο Μουσείο της Εβραϊκής Πολιτιστικής Κληρονομιάς καθώς φέτος συμπληρώνονται 125 χρόνια από τότε που η Lazarus έκανε τη δική της ξεχωριστή αφιέρωση στο Άγαλμα της Ελευθερίας.

"'Δώστε μου τους φτωχούς, τους κουρασμένους σας, τις καταπιεσμένες μάζες που λαχταρούν ν’ αναπνεύσουν ελεύθερα...", έγραψε η Lazarus εμπνεόμενη από τα δεινά των Εβραίων της Ρωσίας που προσπαθούσαν να διαφύγουν από τα πογκρόμ της δεκαετίας του 1880 που πυροδότησαν τον αντισημιτισμό και την ξενοφοβία τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.

"Πολλοί άνθρωποι γνωρίζουν την Emma Lazarus γι’ αυτές τις γραμμές αλλά εμείς θέλουμε να κατανοήσουν οι επισκέπτες όλες τις επιρροές που δέχθηκε η σκέψη της ώστε να μπορέσει ν’ αποτυπώσει τελικά το περίτεχνο μήνυμά της για την εξορία, την πατρίδα και την υπόσχεση της Αμερικής έτσι όπως δεν θα μπορούσε να κάνει κανένας άλλος", δήλωσε η Melissa Martens, επιμελήτρια και διευθύντρια της έκθεσης.

Ανάμεσα στους θησαυρούς της έκθεσης περιλαμβάνεται και το σημειωματάριο που περιέχει το διάσημο σονέτο "Ο Νέος Κολοσσός" μαζί με άλλους στίχους που έγραψε η Lazarus το 1886 ενώ είχε προσβληθεί από καρκίνο.

Εκτίθεται επίσης η πρωτότυπη επιστολή του προγόνου της Lazarus, Moses Mendes Seixas, προς τον George Washington στην οποία περιγράφεται μια κυβέρνηση "που δεν ανέχεται τη μισαλλοδοξία, δεν βοηθά τους διωγμούς".

Ο Washington συμμερίστηκε αυτό το όραμα στην απάντησή του η οποία αποτελεί θεμέλιο για τη θρησκευτική ελευθερία στην Αμερική και δίνει στον επισκέπτη μια σπάνια ευκαιρία να δει το κείμενο στην αρχική του μορφή.

Στην έκθεση παρουσιάζονται επίσης  και επιστολές που αντήλλαξε η ποιήτρια με τον Αμερικανό ποιητή και δοκιμιογράφο Ralph Waldo Emerson ο οποίος ήταν φίλος της Lazarus, υποστηρικτής της αλλά και σκληρός κριτής.

Η έκθεση που περιλαμβάνει κι ένα μοντέλο από τερακότα του Αγάλματος της Ελευθερίας του γλύπτη Frederic-Auguste Bartholdi, ζητά από τους επισκέπτες να προβληματιστούν σχετικά με το βαθύτερο νόημα αυτών των συμβόλων.

"Παρέχει το πλαίσιο για μια άλλη προσέγγιση του 19ου αιώνα αλλά και μια ευκαιρία να θέσουν οι Αμερικανοί στους εαυτούς τους σημαντικά ερωτήματα για τη μετανάστευση και την ελευθερία", δήλωσε η Martens.

Ο κοινωνικός κύκλος της Lazarus περιλάμβανε πραγματικά την "αφρόκρεμα" της Αμερικανικής λογοτεχνικής ζωής μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο. Ο υπέρμαχος της κατάργησης της θανατικής ποινής, συγγραφέας και ενωτικός Υπουργός στις πρώτες Αμερικανικές κυβερνήσεις Thomas Wentworth Higginson υπήρξε μέντοράς της.

"Η Emma Lazarus ήταν τολμηρή, εξωστρεφής και γεμάτη ζωή", τόνισε η Martens.

Η μουσική και η τέχνη την συνάρπαζαν όπως και η ιστορία και η πολιτική. Ο κοινωνικός μεταρρυθμιστής Henry George την εντυπωσίασε και συνέβαλε στη διαμόρφωση της κοινωνικής της συνείδησης όπως και ο William Morris, ένας σημαντικός μεταρρυθμιστής των τεχνών.

Η Lazarus δεν θεωρούσε τον εαυτό της θρησκευόμενο αλλά σε αυτούς τους φανερά μη-Εβραϊκούς κοινωνικούς και λογοτεχνικούς κύκλους διατήρησε την επαφή της με τις ρίζες της και το όραμά της για το μέλλον του Εβραϊκού λαού.

"Η Lazarus ανήκε και ταυτόχρονα δεν ανήκε στους κύκλους αυτούς", δήλωσε η Martens. "Είχε ευρεία πρόσβαση σε καλλιτεχνικούς και κοινωνικούς κύκλους αλλά η Εβραϊκότητά της σχολιαζόταν συχνά οπότε ήξερε ότι ήταν διαφορετική".

Μέχρι το 1882, η Lazarus συνεργαζόταν με τους νεοαφιχθέντες Ρωσο-Εβραίους μετανάστες στους σταθμούς υποδοχής μεταναστών της Νέας Υόρκης. Έγραψε για τις κακουχίες τους και έγινε από τους πρώτους υπέρμαχους της ιδέας μιας Εβραϊκής πατρίδας εντάσσοντας τον Εβραϊκό εθνικισμό στον κατάλογο των μεγάλων εθνικών κινημάτων του αιώνα στην Ελλάδα, την Ιταλία, την Ουγγαρία και την Πολωνία.

Το 1883, η συγγραφέας Constance Cary Harrison προσέγγισε την Emma Lazarus και της ζήτησε να γράψει ένα ποίημα προκειμένου να συγκεντρωθούν κεφάλαια για το βάθρο του Αγάλματος της Ελευθερίας που ήταν δώρο από τη Γαλλία.

Το αποτέλεσμα ήταν το σονέτο "Ο Νέος Κολοσσός".

Η Lazarus πέθανε το 1887 από τη νόσο του Hodgkin σε ηλικία 38 χρονών.

"Ο Νέος Κολοσσός" χαράχτηκε στη βάση του Αγάλματος της Ελευθερίας 16 χρόνια αργότερα, το 1903, όπου και παραμένει μέχρι σήμερα.

"Είναι ένα ποίημα διαμαρτυρίας όσο κι ένα μήνυμα καλωσορίσματος", δήλωσε η Martens. "Αλλάζει τη φωνή του Αγάλματος και την κάνει πραγματικά Αμερικανική".

 

http://www.haaretz.com/jewish-world/jewish-museum-uncovers-world-of-statue-of-liberty-poet-emma-lazarus-1.406815