Το Εβραϊκό 'Ειρηνευτικό Στρατόπεδο' και το 'Εθνικό Στρατόπεδο' αντανακλούν το διχασμό αιώνων μεταξύ των Εβραίων
Η συζήτηση για το Ισραήλ - που διεξάγεται από εκείνους που θεωρούν τους εαυτούς τους φίλους της χώρας - μοιάζει να εστιάζεται σε δύο αντίθετες παραμέτρους.
Η μία επικεντρώνεται στις ελλείψεις του Ισραήλ που συνήθως μεταφράζονται σε κακομεταχείριση της μίας ή της άλλης ομάδας - των γυναικών, των μεταναστών εργατών, των μεταρρυθμιστών Εβραίων, των συντηρητικών Εβραίων και, κυρίως, των Παλαιστινίων.
Η άλλη επικεντρώνεται στις ηθικές αρετές του Ισραήλ στα πλαίσια του αγώνα του για ειρήνη και ασφάλεια.
Αυτή η παράμετρος δίνει έμφαση στις Ισραηλινές αξιώσεις για δημοκρατία, προοδευτικές κοινωνικές αξίες, εργατικότητα, εφευρετικότητα, ευαισθησία και σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων εν μέσω ενός παρατεταμένου, υπαρξιακού αγώνα. Συχνά, σ’ αυτή τη συζήτηση, το Ισραήλ συγκρίνεται με άλλες δυτικές δημοκρατίες, τους Παλαιστινίους και τον Αραβικό ή Μουσουλμανικό κόσμο.
Γιατί αυτά τα δύο είδη συζήτησης - που διεξάγονται και τα δύο από Ισραηλινούς, Σιωνιστές, φιλο-Ισραηλινούς Εβραίους και τους μη Εβραίους φίλους και συμμάχους τους - φαίνονται τόσο αταίριαστα, τόσο ανησυχητικά και τόσο αμοιβαία αποκρουστικά;
Μου υπενθυμίζεται ότι δεν είμαι ο πρώτος που επισημαίνει τη διαφορετικότητα των συζητήσεων για το Ισραήλ. Περίπου 30 χρόνια πριν, το Σεπτέμβριο του 1982, κατά τη διάρκεια μιας προσωρινής ανάπαυλας στον (πρώτο) πόλεμο του Λιβάνου και λίγο πριν από τις σφαγές στις Sabra και Shatila, ο Leonard ("Leibel") Fein είχε γράψει αυτά τα λόγια στην Moment:
Υπάρχουν δύο είδη Εβραίων στον κόσμο.
Υπάρχει το είδος του Εβραίου που απεχθάνεται τη βία και τον πόλεμο, που πιστεύει ότι οι διαμάχες δεν είναι 'ο Εβραϊκός τρόπος', που δέχεται πρόθυμα ότι οι Εβραίοι έχουν τα δικά τους υψηλότερα πρότυπα συμπεριφοράς. Και όχι μόνο τα έχουμε αλλά είναι και ζωτικής σημασίας για μας και όσα μας αφορούν.
Και υπάρχει το είδος του Εβραίου που σκέφτεται ότι υπήρξαμε παθητικοί για πολύ καιρό, που είναι πεπεισμένος ότι έχει έρθει πια η ώρα ν’ αντεπιτεθούμε στους εχθρούς μας και ν’ αποτινάξουμε άπαξ δια παντός το ρόλο του θύματος, που αποδέχεται πρόθυμα ότι οι Εβραίοι δεν έχουν την πολυτέλεια να εξαρτώνται από χάρες αλλά πρέπει να είναι σκληροί και ισχυροί.
Και το πρόβλημα είναι ότι οι περισσότεροι από μας ανήκουμε και στα δύο είδη Εβραίων.
Παρόλο που ο Leibel αργότερα επανεξέτασε ή ανασκεύασε μερικώς τις απόψεις του (έχοντας αναπτύξει αμφιβολίες για το ότι οι περισσότεροι από μας έχουμε μέσα μας και τα δύο είδη Εβραίων), οι διακρίσεις εξακολουθούν να είναι έντονες.
Τριάντα χρόνια αργότερα, τα δύο αυτά είδη των Εβραίων είναι ακμαιότατα και είναι μαζί μας για χρόνια, αν όχι αιώνες. Και η μοίρα του Εβραϊκού έθνους βρίσκεται στο επίκεντρο της διαμάχης μεταξύ των δύο στρατοπέδων. Το ένα στρατόπεδο μιλάει με την προφητική φωνή του Ιουδαϊσμού ενώ το άλλο δρα κυρίως από προστατευτική ανησυχία. Και τα δύο αντλούν τα επιχειρήματά τους από μια ανεξάντλητη πηγή Εβραϊκών ηθικών αξιών και βλέπουν τους εαυτούς τους ως υπερασπιστές των συμφερόντων του Ισραήλ και του Εβραϊκού λαού.
'Περιστέρια' και 'γεράκια'
Οι ιστορικές εικόνες των Yochanan ben Zakkai και Simon bar Kokhba έρχονται στο μυαλό. Αντιμέτωπος με τον Ρωμαίο δυνάστη, ο πρώτος συμβούλευσε παράδοση το 68 μ.Χ ενώ, 70 χρόνια αργότερα, ο δεύτερος ηγήθηκε μιας εξέγερσης που συντρίφτηκε. (Για να πούμε την αλήθεια, η ιστορία έχει κρίνει κάποιους Εβραίους προστάτες με μεγαλύτερη καλοσύνη από τον bar Kokhba.)
Περίπου δύο χιλιετίες αργότερα, Εβραίοι προφήτες και προστάτες του Ισραήλ εμφανίζονται και πάλι, συνδεόμενοι χαλαρά με τους Εργατικούς Σιωνιστές και τους Ρεβιζιονιστές Σιωνιστές αντίστοιχα. Κατά την τελευταία γενεά, τους είδαμε να συμβολίζονται ως "περιστέρια" και "γεράκια" ή, γενικότερα, ως "ειρηνευτικό στρατόπεδο" και " Εθνικό στρατόπεδο".
Και σήμερα; Ο φιλο-Ισραηλινός κόσμος παραμένει διαιρεμένος μεταξύ ενός πιο προφητικού κι ενός πιο προστατευτικού στρατοπέδου. Στο πρώτο, σε γενικές γραμμές, έχουμε: το New Israel Fund, την J Street, τους Εβραίους Δημοκράτες και όσους μας καλούν ν’ "αγκαλιάσουμε και να παλέψουμε" με τις πολυπλοκότητες του Ισραήλ. Στο δεύτερο έχουμε: τη ZOA, το AIPAC, τους Εβραίους Ρεπουμπλικάνους και τη βιομηχανία υπεράσπισης του Ισραήλ που βλέπουν ως ηθική επιταγή την προώθηση του Ισραηλινού αγώνα στη δημόσια αρένα.
Οι γραμμές μπορεί να είναι θολές αλλά οι παρορμήσεις είναι ακόμα εκεί. Τα δύο στρατόπεδα αισθάνονται απόλυτα δικαιολογημένα και βαθιά ανήσυχα. Και όσο περισσότερο υψώνουν τη φωνή τους, τόσο περισσότερο η άλλη πλευρά αισθάνεται ευάλωτη, αν όχι ηττημένη. Οι προστάτες θεωρούν ότι οι προφήτες βλάπτουν σοβαρά την εικόνα και την ασφάλεια του Ισραήλ: Ποιος θέλει οι φίλοι του Ισραήλ - πόσο μάλλον οι εχθροί του – να διαβάζουν ιστορίες που παραπέμπουν σε σεξισμό, θρησκευτική μισαλλοδοξία, παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, φασιστικές τάσεις και ρατσιστικά κίνητρα;
Από την πλευρά τους, οι προφήτες βλέπουν τους προστάτες να υπονομεύουν την ασφάλεια του Ισραήλ. Αναρωτιούνται πως θα μπορέσουν οι Ισραηλινοί ν’ αντιμετωπίσουν τις σκληρές και κρίσιμες αποφάσεις για ριψοκίνδυνες παραχωρήσεις για την ειρήνη (ή τουλάχιστον για περισσότερη ασφάλεια), όταν τους λένε ότι 1) τα πάντα είναι καλά γι’ αυτούς και τους ηγέτες τους, 2) ότι ο κόσμος είναι αδιάφορος και άπονος και ότι 3) η άλλη πλευρά είναι εγγενώς εχθρική, αναξιόπιστη και φανατική; Κι, εν τω μεταξύ, πως είναι δυνατόν τα επιχειρήματα των προστατών που αποπνέουν φαρισαϊσμό να παρακινήσουν τους Ισραηλινούς ν’ αποφύγουν τη διάπραξη πιο κατάφωρων παραβιάσεων σε πολλές σφαίρες - και ιδίως όσον αφορά στην εφαρμογή του καθεστώτος κατοχής - παραβιάσεις που είναι εσφαλμένες ηθικά και επιβλαβείς πολιτικά;
Η συμφιλίωση των Προφητών και των Προστατών δεν είναι στα χαρτιά. Ίσως, όμως, να μπορέσει ο ένας να δει την αξία του άλλου - ή ακόμα και να χρησιμοποιήσει τις ευαισθησίες και τις κοσμοθεωρίες που φέρνει ο καθένας στη συζήτηση υπέρ του Ισραήλ.
*Ο Steven M. Cohen είναι μέλος του Shalom Hartman Institute και διευθυντής του Αρχείου Εβραϊκής Πολιτικής Berman @ NYU Wagner
http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4190426,00.html