15.3.2013
Του Δρα Γιώργου Α. Παπαδαντωνάκη *

 

Σε άρθρο της η καθηγήτρια του Παντείου Πανεπιστημίου κ. Ρένα Μόλχο που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Σύγχρονα Θέματα» τον Ιούνιο του 2003 και αναδημοσιευθηκε στην ιστοσελίδα του Ζαν Κοέν υπό τον βαρύγδουπο τίτλο “η αντιεβραϊκή νομοθεσία του Βενιζέλου στον Μεσοπόλεμο και πως η Δημοκρατία μπορεί να γίνει αρωγός του αντισημιτισμού” παρουσιάζει τον Ελευθέριο Βενιζέλο και το κόμμα των Φιλελευθέρων, ως τους ενόχους για τον αντισημιτισμό στην Ελλάδα παραθέτοντας πολλά στοιχεία για νόμους που έθιγαν τα εβραϊκά συμφέροντα, αλλά και αχταρμά ασύνδετων ιδεών που αντιτίθενται στη λογική των αριθμών, αλλά και στην πολιτική πραγματικότητα της εποχής.

Ο Βενιζέλος αμέσως μόλις απελευθερώθηκε η Θεσσαλονίκη ζήτησε από τον Χανιώτη επιστήθιο φίλο του Αβραάμ Κωνσταντίνη να μεταβεί στη Θεσσαλονίκη και να διαβεβαιώσει τους εβραίους κατοίκους της, ότι όλα θα είναι όπως και πριν, δηλαδή η κοινότητα θα εξακολουθεί να προοδεύει και να ακμάζει με τον ίδιο ρυθμό. Δυστυχώς το 1915 ξέσπασε ο διχασμός μεταξύ βενιζελικών και κωνσταντινικών που κατέληξε σε διηρημένο ελληνικό έθνος. Η Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος προεξάρχοντος του τότε Αρχιεπισκόπου Αθηνών Θεόκλητου αφόρισε τον Ελευθέριο Βενιζέλο σε ειδική τελετή στο πεδίο του ‘Αρεως στην Αθήνα στον ίδιο τόπο, όπου σήμερα βρίσκεται το άγαλμα του Βασιλέως Κωνσταντίνου. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος πρέπει να σημειωθεί δεν διεκρίνετο ποτέ για τα φιλοεκκλησιαστικά αισθήματά του μηδέποτε επικαλείτο θεϊκές δυνάμεις σε ομιλίες του ή χρησιμοποιούσε τον όρο «αλλόθρησκος.» Δεν υπήρξε μοιρολάτρης, αλλά πίστευε ότι ο κάθε άνθρωπος φτιάχνει μόνος του τη μοίρα του.

Η πλειοψηφία των εβραίων της Θεσσαλονίκης τάχθηκε με το στρατόπεδο των κωνσταντινικών. Η διαμάχη των δυο παρατάξεων οδήγησε το 1922 στον τυφεκισμό τριών πρωθυπουργών και τριών στρατηγών στην περιοχή Γουδή των Αθηνών με συνοπτικές διαδικασίες. Μέσα σ΄αυτό το κλίμα του εθνικού διχασμού έγινε στην Θεσσαλονίκη η μεγάλη πυρκαγιά του 1917 και οι εκλογές του 1920, που βρήκαν βαρειά ηττημένο το Κόμμα των Φιλελευθέρων και στις οποίες ο ανεξάρτητος εβραϊκός συνασπισμός Θεσσαλονίκης εξέλεξε δυο βουλευτές. Ο ισχυρισμός ότι η ακύρωση των εκλογών σε δυο εκλογικά τμήματα οδήγησε σε απώλεια 23 εδρών για τον εν λόγω συνασπισμό είναι, αν μη τι άλλο, voodoo θεωρία.

Στο εν λόγω πόνημα καταδικάζονται όλα τα στελέχη του Κόμματος των Φιλελευθέρων για αντισημιτισμό και η Δημοκρατία κατηγορείται για αρωγός του αντισημιτισμού. Η Δημοκρατία είναι το μόνο πολίτευμα που προστατεύει τα δικαιώμτα όλων των πολιτών. Και αυτό που διακρίνει το Ισραήλ και το θέτει σε θέση ισχύος και σεβασμού σε σχέση με τους γείτονες του είναι το δημοκρατικό κοινοβουλευτικό πολίτευμά του. 

Όλοι γνωρίζουν ότι όσοι εβραίοι, ειδικά από την Θεσσαλονίκη, διεσώθησαν βοηθήθηκαν από το ΕΑΜ και τις άλλες αντιστασιακές οργανώσεις. Η φιλελεύθερη δημοκρατική παράταξη του Κέντρου υπήρξε πρωτοπόρα στη σύσταση αντιστασιακών οργανώσεων. Πολλά φιλελεύθερα στελέχη υπήρξαν συνιδρυτές του ΕΑΜ, βενιζελικής προέλευσης ήταν ο ΕΔΕΣ του Ζέρβα, το 5/42 Σύνταγμα Ευζώνων του Ψαρρού, ο συνταγματάρχης Αλέκος Παπατέρπος που πολέμησε με τις αντιστασιακές δυνάμεις της Ιταλίας και πάρα πολλοί άλλοι. Φιλελεύθεροι ήταν ο Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός, η Ιωάννα Τσάτσου, ο Κωνσταντίνος Τσάτσος, προοδευτικός, ενωτικός και ευρωπαϊστής ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, φιλελεύθεροι υπήρξαν οι Αλέξανδρος Σβώλος, Ιωάννης Σοφιανόπουλος, Μιχαήλ Κύρκος, Γεώργιος Παπανδρέου, ο νικητής του Ρίμινι Θρασύβουλος Τσακαλώτος και τόσες άλλες προσωπικότητες της Εθνικής Αντίστασης.

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος διέπραξε λάθη στην πολιτική του απέναντι στην εβραϊκή κοινότητα Θεσσαλονίκης. Είναι απαράδεκτο, όμως, να τον καταδικάσουν για αντισημτισμό. Δεν υπάρχει ίχνος βενιζελικής αντιεβραϊκής νομοθεσίας στην Αθήνα, Χανιά, Γιάννινα, Καστοριά, Ορεστιάδα και σε άλλες πόλεις που ήκμασαν εβραϊκές κοινότητες κατά την διάρκεια του Μεσοπολέμου. Δυστυχώς, η Θεσσαλονίκη βρέθηκε στο κέντρο του πολιτικού κυκλώνα της εποχής, για την οποία ίσχυε «ο εχθρός του εχθρού μου είναι φίλος μου» και «ο φίλος του εχθρού μου είναι εχθρός μου.» Η πολιτική συγκυρία και τα μικροκομματικά πάθη είναι οι υπεύθυνοι για τα λάθη που διεπράχθησαν στη Θεσσαλονίκη. Στο σημείο αυτό υπενθυμίζω, οτι ο Υπουργός Εξωτερικών των κυβερνήσεων του Βενιζέλου, Νικόλαος Πολίτης ψήφισε σε διεθνείς οργανισμούς για την δημιουργία του κράτους του Ισραήλ.

Οι γενικεύσεις και αφορισμοί προερχόμενοι εξ ιδίων κινήτρων και η έλλειψη πίστης στην Δημοκρατία οδηγούν σε αδιέξοδα και σε βαρείς χαρακτηρισμούς κάτω από υστερόβουλα κίνητρα. Θα υπενθυμίσω την ρήση ενός σύγχρονου φιλελεύθερου και πρώην πρωθυπουργού του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, «...στην Δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα...» Η Δημοκρατία ποτέ δεν γίνεται αρωγός μίσους, ρατσισμού, μισαλλοδοξάς, αντεκδίκησης και αντισημιτισμού. Οι κατηγορίες εναντίον των δημοκρατικών θεσμών εκπορεύονται από στόματα ανθρώπων που νοσταλγούν δικτατορία, τυραννία και ανθρώπινο εξευτελισμό.

Η οικονομική ελευθερία και τα ανθρώπινα δικαιώματα προστατεύονται μόνον υπό το φως της Δημοκρατίας. Στο άπλετο φως της Δημοκρατίας οι άνθρωποι προοδεύουν, μορφώνονται και σέβονται ο ένας τον άλλον. Είναι σωστό, βέβαια, η ιστορία να γράφεται από πολλούς, αλλά να εμπεριέχει και στοιχεία κοινής λογικής και όχι να προσπαθεί να φανατίσει και να διχάσει.

Θα αναφέρω την κατάργηση από την κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου το 1929 ενός παγκαλικού νόμου του 1925 κατα τον οποίον «...απαλάσσεται πάσης ποινής ο ληστής, υπόδικος, κατάδικος, φυγόδικος ή φυγόποινος, ο οποίος μόνος ή μετά πολιτών ή τη συμπράξει της δημόσιας διοίκησης συνέλαβε και προσήγαγε ή εφόνευσε ληστήν επικηρυγμένον ...άπασαι αι μέχρι την ημέραν αυτήν αξιόποινοι πράξεις του ληστού, υποδίκου, καταδίκου, φυγόδικου ή φυγόποινου θεωρούνται απεσβεσμέναι...» Η νοοτροπία αυτού του παγκαλικού νόμου αποδεικνύει πόσο χαμηλά μπορεί να κατέλθει ένα κράτος, όταν θυσιάσει αξίες και αρχές σε σκοπιμότητες. Με την βενιζελική κατάργηση αυτού του ανήθικου νόμου το κράτος έπαψε να συνθηκολογεί με κακοποιούς για να πατάξει αδικήματα άλλων. Με αυτό το πνεύμα ασκήθηκε η κοινωνική πολιτική των κυβερνήσεων Ελευθερίου Βενιζέλου.

Η Δημοκρατία δεν γίνεται αρωγός ψεύδους, μίσους και αντεκδίκησης. Τα ψεύδη, μίση και αντεκδικήσεις ανήκουν σε λεξικά άλλων πολιτευμάτων και πρέπει να αποφεύγεται η χρήση τους όταν χρησιμοποιύνται για να σπιλώσουν πολιτικούς του διαμετρήματος Βενιζέλου. Οι άνθρωποι που τα χρησιμοποιούν κατέρχονται πολύ χαμηλά και προκαλούν θυμηδία ενώ συγχρόνως γελοιοποιούνται.

*Ο Δρ. Γιώργος Παπαδαντωνάκης είναι καθηγητής Χημείας στο Πανεπιστήμιο του Ιλλινόις.