Σημείωση Ζαν Κοέν: Με αφορμή την Ισραηλινή ταινία «Το διαζύγιο» και τις πολλές ερωτήσεις που προέκιψαν o φίλος μας και καθηγητής στο Technion της Χάϊφα, Benny Natan, παραθέτει μία σύντομη εξήγηση για τθέμα.
Παρασκευή 6.3.2014
Benny Natan
Δεν υπάρχει πολιτικός γάμος στο Ισραήλ. Αλλά αν κάποιος παντρεύεται πολιτικά στο εξωτερικό, Ο ΓΑΜΟΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑ. Επίσης ορισμένα συμβόλαια.
Δυστυχώς ΔΙΑΖΥΓΙΟ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΕΚΔΩΣΟΥΝ ΜΟΝΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΟΧΙ Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ. Στην περίπτωση πολιτικού γάμου, το θρησκευτικό δικαστήριο εκδίδει διαζύγιο ευκολότερα σαν ακύρωση του γάμου.
Οι γυναίκες μπορούν να καταθέσουν αίτηση διαζυγίου είτε σε θρησκευτικό δικαστήριο - που κατά κανόνα υποστηρίζει τον άνδρα - είτε σε αστικό δικαστήριο οικογενειακών θεμάτων. Οι γυναίκες προτιμούν αυτό. Το δικαστήριο αποφασίζει και το θρησκευτικό δικαστήριο αποδέχεται την απόφαση σχετικά με το οικονομικά θέματα και αν δεν υπάρχει αντίρηση, δίδεται και το γκετ (διαζύγιο σύμφωνα με τον θρησκευτικό νόμο).
Χριστιανοί και Μουσουλμάνοι έχουν δικά τους θρησκευτικά δικαστήρια.
Γενικά στο Ισραήλ υπάρχει το παράδοξο να ισχύουν δύο δίκαια, πολιτικό και θρησκευτικό. Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει προσπάθεια να νομοθετηθούν βασικοί νόμοι (7 τεύχη) που αποτελλούν κάτι σαν σύνταγμα αλλά πολύ πλατύτερο. Δεν είμαι νομικός αλλά παρακολούθησα από κοντά διάφορα θέματα. Σε θέματα κοσμικά, ισχύει το αστικό (civil) δίκαιο και μόνον όταν αδυνατεί να απαντήσει εισέρχεται το θρησκευτικό, πχ σε κληρονομικά κ.α.
Στην ουσία, η εθνική ενότητα οδήγησε την ισραηλινή πολιτική ηγεσία να παραδώσει την δικαιοδοσία σε θέματα γάμου και διαζυγίου στην θρησκεία. Για τον ίδιο ακριβώς λόγο τηρείται η διατροφή κασέρ στον στρατό και στα κρατικά ιδρύματα.
Ο λόγος είναι πως ενώ ο μη θρήσκος μπορεί να φάει φαγητό μη κασέρ, ο θρησκευόμενος δεν μπορεί. Αν λοιπόν το Ισραήλ τους θέλει όλους στον στρατό πρέπει να τηρεί εκεί τους κανόνες της κασέρ διατροφής. Για τον θρησκευόμενο, ο νόμος τοθ θεού υπερισχύει του νόμου του κράτους (ας θυμηθούμε την Αντιγόνη).
Το ίδιο ακριβώς είναι και το θέμα του γάμου και του διαζυγίου. Οι Εβραίοι αποτελούν έθνος και θρησκεία. Για να είναι κάποιος Εβραίος πρέπει να γεννηθεί από Εβραία μητέρα (ανεξάρτητα του πατέρα) ή να ασπασθεί τον Εβραϊσμό σύμφωνα με την θρησκευτικό νόμο, την Αλαχά. Δηλαδεί δεν αρκεί μια δήλωση αλλά μια πλήρης απόδειξη πως ο υποψήφιος είναι πιστός και ακολουθεί τους κανόνες της θρησκείας, πράγμα που δεν απαιτείται από τον γεννημένο Εβραίο. Το να είναι κάποιος Εβραίος καθορίζεται από την γυναίκα και όχι από τον άνδρα. Αν το Ισραήλ είναι ένα κράτος Εβραίων (όχι εβραϊκό) τότε πρέπει να είναι η αποδοχή κάποιου ως Εβραίος "πανεβραΊκή", δηλαδή και από τους θρησκευόμενους και τους κοσμικούς. Αν δεν συμβαίνει αυτό οι θρήσκοι δεν θα συμμετέχουν ως πολίτες. Το αποτέλεσμα είναι να ευθυγραμμίζεται το κράτος με την πιο ακραία θέση, αυτή της θρησκείας. Αυτό είναι το τίμημα που "πληρώνουν" οι κοσμικοί για την διατήρηση ενός κράτους.
Όσο για το έργο είναι αυτό που λέμε "se non è vero è ben trovato". Είναι μια ακραία κατάσταση που δεν είναι απίθανη αλλά σπανιότατη. Αφορά κυρίως Εβραίους με καταγωγή από την βόρειο Αφρική, Μαροκινούς συγκεκριμμένα. Μια γυναίκα ευρωπαϊκής καταγωγής θα έπρατε διαφορετικά. Το έργο έχει μια βάση στην θεωρία αλλά όχι στην πράξη. Το θρησκευτικό διαζύγιο το χρειάζεται μια γυναίκα που θέλει να ξαναπαντρευτεί και να κάνει παιδιά, αντίθετα με την ηρωΐδα. Ο λόγος είναι πως παιδιά που γεννιούνται από παντρεμένη γυναίκα αλλά όχι με πατρότητα του άνδρα της θεωρούνται "νόθα", πράγμα που αποτελεί σημαντικό πρόβλημα γι' αυτά όταν θελήσουν με την σειρά τους να παντρευτούν (το θέμα είναι σύνθετο). Σημειωτέον πως τα παιδιά μιας ανύπαντρης μητέρας είναι ΝΟΜΙΜΟΤΑΤΑ σύμφωνα με την θρησκεία, ανεξάρτητα του πατρός τους. Η ηρωΐδα κάλλιστα θα μπορούσε να ζήσει με άλλον άνδρα χωρίς πρόβλημα. Ο νόμος του κράτους θα αναγνώριζε τον δεσμό τους από ΟΛΕΣ τις απόψεις (οικονομικές κλπ). Μια ευρωπαϊκής καταγωγής γυναίκα αυτό θα έκανε. Το πρόβλημα της ηρωΐδας πηγάζει από τις κοινωνικές πιέσεις μέσα την κοινότητα των θρησκευόμενων Εβραίων από την βόρειο Αφρική.