The Librarians Τρίτη 23.6.2020
Phil Goldfarb*

«Ο Marceau άρχισε να μιμείται για να κρατήσει τα παιδιά σε ησυχία καθώς διέφευγαν.»

Marcel Marceau. Από τα αρχεία Yossi Alfi , προσβάσημα μέσω μιας συνεργασίας μεταξύ του υπουργείου της Ιερουσαλήμ και της Κληρονομιάς, της Εθνικής Βιβλιοθήκης ου Ισραήλ και του Πανεπιστημίου της Haifa.

Γεννήθηκε ως Marcel Mangel στις 22 Μάρτιο του 1923 στο Στρασβούργο της Γαλλίας, σε μια Εβραϊκή οικογένεια. Οι γονείς του ήταν οι Ann Werzberg Mangel και  ο Charles Mangel, κρεοπώλης kosher. Ο νεαρός Marcel Mangel ανακάλυψε τον Charlie Chaplin σε ηλικία πέντε ετών όταν τον πήγε η μητέρα του στον κινηματογράφο, όπου και έγινε μεγάλος θαυμαστής. Διασκέδαζε τους φίλους του με μιμήσεις του Chaplin, και ονειρευόταν να γίνει αστέρας του βωβού κινηματογράφου.

Όταν η Γαλλία πήρε μέρος στον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, ο 16 χρονών τότε Marcel έφυγε με την οικογένειά του στο Λιμόζ της Γαλλίας. Το 1944 ο πατέρας του Marcel πιάστηκε και απελάθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Auschwitz, όπου και σκοτώθηκε. Η μητέρα του Marcel επιβίωσε.

Ο Marcel και ο μικρότερος αδελφός του Alain υιοθέτησαν το επώνυμο “Marceau” κατά τη διάρκεια της Γερμανικής κατοχής στη Γαλλία για να αποφύγουν να αναγνωριστούν ως Εβραίοι. Το όνομα επιλέχτηκε ως αναφορά στον François Séverin Marceau-Desgraviers, ενός στρατηγού της Γαλλικής επανάστασης. Τα δύο αδέρφια εντάχθηκαν στη Γαλλική Αντίσταση στο Λιμόζ, όπου και έσωσαν εκατοντάδες Εβραία παιδιά από τους ρατσιστικούς νόμους και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, και μετά την απελευθέρωση του Παρισιού εντάχτηκαν στον Γαλλικό στρατό.

Η πρώτη φορά που έκανε παντομίμα ο Marcel ήταν αφού έγινε η εισβολή στη Γαλλία, για να κρατήσει σε ησυχία παιδιά Εβραϊκής καταγωγής ενώ τα βοηθούσε να δραπετεύσουν στην ουδέτερη Ελβετία.

Μεταμφιεσμένος σαν πρόσκοπος, ο Marcel εκκένωσε ένα Εβραϊκό ορφανοτροφείο στην ανατολική Γαλλία. Είπε στα παιδιά ότι τα πήγαινε για εκδρομή στις Άλπεις, και τα οδήγησε με ασφάλεια στην Ελβετία. Ο Marcel έκανε το επικίνδυνο ταξίδι τρείς φορές, σώζοντας εκατοντάδες ορφανά Εβραϊκής καταγωγής. Κατάφερε να αποφύγει να τον εντοπίσουν διασκεδάζοντας τα παιδιά με βωβή παντομίμα. Ο παραγωγός ταινιών ντοκιμαντέρ Phillipe Mora, του οποίου ο πατέρας πολεμούσε στο πλευρό του Marcel στη Γαλλική επανάσταση, είπε, « Ο Marceau άρχισε να μιμείται για να κρατήσει τα παιδιά ήσυχα ενώ δραπέτευαν. Δεν είχε να κάνει με τη βιομηχανία του θεάματος. Έκανε παντομίμα για τη ζωή του.» Ενώ πολεμούσε με τη Γαλλική αντίσταση, ο Marcel έπεσε επάνω σε μία μονάδα Γερμανών στρατιωτών. Σκεπτόμενος γρήγορα, μιμήθηκε την έφοδο μιας μεγάλης Γαλλικής δύναμης, και οι Γερμανοί στρατιώτες υποχώρησαν.

Το ξεχωριστό ταλέντο του Marcel ως μίμος διαδόθηκε από στόμα σε στόμα στις Συμμαχικές δυνάμεις. Στην πρώτη μεγάλη του παράσταση, ο Marcel διασκέδασε 3,000 Αμερικανούς στρατιώτες μετά την απελευθέρωση του Παρισιού τον Αύγουστο του 1944. Αργότερα στη ζωή του, εξέφρασε μεγάλη υπερηφάνεια για την πρώτη του κριτική που ήταν στην εφημερίδα του Αμερικανικού στρατού, Stars and Stripes. Χάρη στην εξαιρετική χρήση της Αγγλικής, Γερμανικής και Γαλλικής γλώσσας του ο Marcel εργάστηκε ως αξιωματικός σύνδεσμος με το στρατό του Στρατηγού George Patton.

Ο Marceau πήρε μέρος στην εταιρεία του Jean-Louis Barrault και σύντομα πρωταγωνίστησε με τον ρόλο του Αρλεκίνου στην παντομίμα «Βαπτιστής» (τον οποίο είχε ερμηνεύσει ο Barrault στην ταινία film Les Enfants du Paradis). Η παράσταση του Marceau του κέρδισε τόσο μεγάλη αναγνώριση, που ενθαρρύνθηκε να παρουσιάσει το πρώτο του ‘’ Μιμόδραμα”, Praxitele and the Golden Fish, στο θέατρο Bernhardt την ίδια χρονιά. Η αναγνώριση ήταν ομόφωνη και η καριέρα του Marceau ως μίμος καθιερώθηκε σταθερά.

Το 1947 ο Marceau δημιούργησε το “Bip the Clown”, το οποίο παίχτηκε πρώτα στο Théâtre de Poche (Θέατρο Τσέπης) στο Παρίσι. Στην εμφάνισή του φορούσε ένα ριγέ πουλόβερ και ένα μεταξωτό ξεφουσκωμένο καπέλο όπερας με λουλούδια. Η ενδυμασία συμβόλιζε την ευθραυστότητα της ζωής και ο Bip έγινε το alter ego του, όπως ο “Little Tramp” έγινε του Charlie Chaplin. Οι αναποδιές του Bip με τα πάντα από πεταλούδες και λιοντάρια, από πλοία και τρένα, μέχρι εστιατόρια και σαλόνια, ήταν ατέλειωτες.

Για τις επόμενες έξι δεκαετίες, ο Marcel ήταν ο πρώτος κυρίαρχος της βωβής τέχνης στον κόσμο. Ο αστέρας της Pop Michael Jackson αναγνώρισε τον Marcel επειδή τον ενέπνευσε για το διάσημό του moonwalk. Το 2001, ο Marcel βραβεύτηκε με το Wallenberg Medal για τις γενναίες πράξεις του κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος. Όταν ανακοινώθηκε το βραβείο, ο κόσμος σκεφτόταν εάν ο Marcel θα έβγαζε λόγο αποδοχής. Αυτός απάντησε, « Ποτέ μην βάλεις έναν μίμο να μιλήσει, γιατί δεν θα σταματήσει.»

Ο Marcel Marceau πέθανε στο ιπποδρόμιο στο Cahors της Γαλλίας, στις 22 Σεπτεμβρίου του 2007, που έτυχε να είναι Yom Kippur, σε ηλικία 84 ετών. Στην κηδεία του, η δεύτερη κίνηση του Piano Concerto του Mozart No. 21 ( το οποίο ο Marceau χρησιμοποιούσε για καιρό ως συνοδεία για μια κομψή ρουτίνα παντομίμας) παίχτηκε, όπως επίσης και το Cello Suite No. 5. του Bach.

Ο Marcel Marceau θάφτηκε στο κοιμητήριο Père Lachaise Cemetery στο Παρίσι. Το 1999 η Νέα Υόρκη καθιέρωσε τις 18 Μαρτίου ως «μέρα του “Marcel Marceau». 

Πολλές ευχαριστίες στον συγγραφέα και την JewishGen για την άδεια επανέκδοσης αυτού του άρθρου. Εμφανίζεται εδώ ως μέρος της of  Gesher L’Europa , της πρωτοβουλίας της Εθνικής Βιβλιοθήκης του Ισραήλ να συνδεθεί με τον κόσμο, τα ιδρύματα και τις κοινότητες στην Ευρώπη και παραπέρα.֍

*Ο Phil Goldfarb γεννήθηκε και μεγάλωσε στο New Jersey και τώρα ζει στην  Tulsa, Oklahoma. Είναι ο ιδρυτής και ο τωρινός Πρόεδρος της Εβραϊκής Γενεαλογικής Κοινότητας της Tulsa. Έχει συνεισφέρει γενεαλογικά σε πολλές ιστοσελίδες, είναι σταθερός λέκτορας πάνω σε διάφορα θέματα γύρω από τη γενεαλογία, έχει εκδώσει άρθρα επί του θέματος και συγγράφει μηνιαία στήλη στην Tulsa Jewish Review, και συνέβαλε στην συγγραφή ενός κεφαλαίου για την μετανάστευση των Εβραίων στην Οκλαχόμα στο αρχικό Avotaynu On Line. Ο Phil έχει γράψει δύο βιβλία με τίτλο “A Page of History: Passport Applications 1851-1914” and “A Page of History: Passport Applications Volume II 1915-1925.’’Συνέβαλε στην παραγωγή ενός ντοκιμαντέρ μαζί με την Ιστορική Κοινότητα της Tulsa με τίτλο ‘’L’Dor V’dor: Generation to Generation Jews in Oklahoma’’ το οποίο επί της στιγμής προτείνεται για Emmy Award για Ιστορικό Ντοκιμαντέρ.


https://blog.nli.org.il/en/lbh_marceau/?]tscid=3_2269_207857576_9958889_0_Txtdafdfdjshpu2p2p8&utm_source=activetrail&utm_medium=email&utm_campaign=%20English%20Newsletter%2025.06.2020