Μακεδονικά Νέα 1.2.2026
Σάκης Μουμτζή

Ευχαριστώ την Ισραηλιτική Κοινότητα Βόλου για την τιμή που μου έκανε να είμαι ο κεντρικός ομιλητής στη σημερινή εκδήλωση μνήμης του Ολοκαυτώματος. Μια τιμή με ιδιαίτερη σημασία για μένα που ως Θεσσαλονικιός κουβαλώ, στο μέτρο που μου αναλογεί, την ιστορικά ανεξόφλητη οφειλή της πόλης μου προς την εβραϊκή κοινότητά της που εξοντώθηκε στο Άουσβιτς.
Ο Δάντης, στα πρώτα χρόνια του 14ου αιώνα, συνέγραψε τη Θεία Κωμωδία. Αποτελείται από τρία μέρη, την Κόλαση, το Καθαρτήριο και τον Παράδεισο. Στην Κόλασή του βρισκόταν εννιά κατηγορίες αμαρτωλών και στο κατώτατο σημείο της, δηλαδή στα βάθη της, βρισκόταν τρείς άνθρωποι. Ο Βρούτος και ο Κάσιος διότι πρόδωσαν τον Ιούλιο Καίσαρα και ο Ιούδας διότι πρόδωσε τον Χριστό. Αυτοί οι τρείς ήταν καταδικασμένοι να βασανίζονται εσαεί από τον Εωσφόρο. Οι υπόλοιποι αμαρτωλοί είχαν τη δυνατότητα, παραμένοντας στο Καθαρτήριο για ένα χρονικό διάστημα, να περάσουν στον Παράδεισο.
Είμαι σίγουρος πως αν ο Δάντης είχε έστω μια αχνή εικόνα του τι θα συνέβαινε στην Ευρώπη, από τον Ατλαντικό ως το ανατολικό τμήμα της, έξι αιώνες μετά, θα προσέθετε δίπλα στον Κάσιο, τον Βρούτο και τον Ιούδα και εκατοντάδες χιλιάδες Ναζί οι οποίοι θα βασανίζονταν αιωνίως από τον Θεό τους τον Εωσφόρο. Η ανθρώπινη καταδίκη είναι στιγμιαία και ασήμαντη μπροστά στο μέγεθος του εγκλήματός τους.
Σε αυτούς ανήκει και ο δολοφόνος των SS που βλέπετε στη φωτογραφία. Μετά από πολύχρονες έρευνες ταυτοποιήθηκε ο δολοφόνος. Ονομάζεται Γιάκομπους Όνεν, καθηγητής αγγλικών, γαλλικών και γυμναστικής, γεννημένος το 1906 στο γερμανικό χωριό Τίχελβάρφ κοντά στα ολλανδικά σύνορα. Η οικογένειά του ήταν εύπορη και εντάχθηκε στο ναζιστικό κόμμα πριν από το 1933. Η μαζική δολοφονία της φωτογραφίας έχει διαπιστωθεί πως διαπράχθηκε στο Μπερντίτσιβ, μια πόλη 150 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Κιέβου, επί αιώνες κέντρο μιας ζωντανής εβραϊκής κοινότητας. Κατοικούσαν εκεί 20.000 Εβραίοι και επέζησαν μόνον 15.
Οι ερευνητές προσπάθησαν να ταυτοποιήσουν και το θύμα. Στάθηκε αδύνατο, διότι όλοι οι συγγενείς του και όλοι οι φίλοι είχαν δολοφονηθεί και οι Ναζί δεν κρατούσαν αρχεία για τις δολοφονίες που διέπρατταν στην Ανατολή. Πάνω από 1.000.000 θύματα στις σοβιετικές περιοχές παραμένουν άγνωστα. Όπως σημειώνει ο ιστορικός ερευνητής Γιούργκεν Ματέους αυτή η φωτογραφία είναι εξίσου σημαντική με την εικόνα της πύλης του Άουσβιτς διότι αποτυπώνει τη χειρωνακτική φύση της γενοκτονίας, όταν δηλαδή υπάρχει οπτική επαφή του δολοφόνου με το θύμα του. Συγχρόνως αναδεικνύει την άλλη διάσταση του Ολοκαυτώματος που προηγήθηκε των θαλάμων αερίων. Τις δολοφονίες από τα αποσπάσματα θανάτου των SS, δια τουφεκισμού, πάνω από 1.000.000 Εβραίων στις περιοχές της Σοβιετικής Ένωσης που καταλάμβανε η Βέρμαχτ.
Αν δείτε από κοντά το πρόσωπο του δολοφόνου Γιακόμπους Όνεν, είναι ένα ευγενικό πρόσωπο, με τα διανοουμενίστικα γυαλάκια του. Δεν έχει τη φυσιογνωμία ενός λούμπεν στοιχείου ή ενός εγκληματία, εθισμένου στους φόνους. Έχει πανεπιστημιακούς τίτλους, όπως και όλοι οι βαθμοφόροι των αποσπασμάτων θανάτου των SS. O Ότο Όλεντορφ ήταν δικηγόρος, ο Πάουλ Μπλόμπελ αρχιτέκτονας-- αυτοί οι δύο ήταν επικεφαλής των ομάδων που δολοφόνησαν 90.000 Εβραίους μέσα σε τέσσερις μήνες (Ιούλιος—Νοέμβριος 1941) στη Σ. Ένωση-- ο Όσβαλντ Πολ, επικεφαλής της κεντρικής οικονομικής επιτροπής των SS, ήταν καθηγητής πανεπιστημίου, ο Καλτεμπρίνερ διαπρεπής δικηγόρος. Ο Αμερικανός εισαγγελέας στη δίκη των 24 μελών των αποσπασμάτων θανάτου είπε για τον Όλεντορφ: «είναι μια τέλεια προσωπικότητα. Το μόνο ψεγάδι της είναι πως δολοφόνησε 90.000 ανθρώπους». Μόνον στο Μπάμπι Γιαρ σε δύο μέρες, 28-29 Σεπτεμβρίου 1941, τουφέκισαν 33.771 Εβραίους. Ασύλληπτο, διότι τσακίζει τα όρια της ανθρώπινης λογικής. Ασύλληπτο επίσης είναι και το γεγονός ότι κάποιος με το όνομα Πάντσικ δολοφόνησε με τα χέρια του 12.000 ανθρώπους και ο Γκέρχαρντ Πάλιτς, υπεύθυνος για την καταμέτρηση και το πρωινό προσκλητήριο, δολοφόνησε με τα χέρια του 25.000 ανθρώπους, όπως κατέθεσε ο στρατοπεδάρχης του Άουσβιτς, Ρούντολφ Ες (Rudolf Hoss, εκτελέστηκε δια απαγχονισμού στο Άουσβιτς, το 1947).֍
Σημείωση Ζαν Κοέν: Αυτός είναι ο λόγος που θα εκφωνούσε ο Σάκης Μουμτζής στο Βόλο για την Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος και ο υποστηριζόμενος από το ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ περιφερειάρχης Θεσσαλίας και καθηγητής πανεπιστημίου Δημήτρης Κουρέτας αυθέρετα απαγόρευσε την ομιλία του Κ.Μουμτζή.