The Free Press Τρίτη 27.10.2026
By Omar Mohammed

Έπειτα από χρόνια κατά τα οποία άκουγε εκκλήσεις προς τους Εβραίους να «επιστρέψουν στην Πολωνία», ο Ιρακινός ιστορικός Ομάρ Μοχάμεντ αποφάσισε να επισκεφθεί ο ίδιος τα στρατόπεδα συγκέντρωσης. (Εικονογράφηση: The Free Press)
Ένας ιστορικός από τη Μοσούλη του Ιράκ επισκέπτεται την Τρεμπλίνκα, το Άουσβιτς και το Μπέλζεκ — και επιστρέφει με ένα αίτημα προς τον αραβικό κόσμο.
«Γυρίστε πίσω στην Πολωνία». Η φράση αυτή θα είναι οικεία σε ορισμένους. Μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023, την έχουν φωνάξει εναντίον Εβραίων σε ολόκληρη τη Δύση, με σκοπό να τους προειδοποιήσουν ότι δεν ανήκουν εκεί — ότι η πραγματική τους πατρίδα είναι ο τόπος όπου εξοντώθηκαν οι πρόγονοί τους πριν από 80 χρόνια. Την περασμένη εβδομάδα, ο υποψήφιος για τη Γερουσία στο Μίσιγκαν, Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ, διοργάνωσε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με έναν ακτιβιστή που έχει επαναλάβει την ίδια ακριβώς φράση, ζητώντας να σταλούν οι Ισραηλινοί Εβραίοι «πίσω στην Πολωνία».
Ο Ομάρ Μοχάμεντ άκουσε για πρώτη φορά αυτή τη φράση όταν διαδηλωτές τη φώναζαν στην πανεπιστημιούπολη του Κολούμπια μετά την 7η Οκτωβρίου. Και τον συγκλόνισε βαθιά.
Ιρακινός ιστορικός, ο Ομάρ ζούσε στη Μοσούλη όταν το ISIS κατέλαβε την πόλη. Στη συνέχεια δεν έφυγε. Αντιθέτως, καθόταν σε ένα δωμάτιο, χωρισμένος μόνο από έναν λεπτό τοίχο από ένα υψηλόβαθμο στέλεχος του ISIS, και έγραφε — χρησιμοποιώντας το ανώνυμο ιστολόγιό του, Mosul Eye, για να γνωστοποιήσει σε εκατομμύρια ανθρώπους τις θηριωδίες της τρομοκρατικής οργάνωσης. (Για να ακούσετε ολόκληρη την ιστορία του, παρακολουθήστε τη συνέντευξή μας μαζί του How One Man Fought ISIS - by Rafaela Siewert.
Όμως το έργο του Ομάρ ως ιστορικού δεν τελείωσε όταν διέφυγε από το Ιράκ το 2017. Πριν από μερικές εβδομάδες επικοινώνησε μαζί μας για να μας πει ότι, έπειτα από χρόνια κατά τα οποία άκουγε εκκλήσεις προς τους Εβραίους να επιστρέψουν στην Πολωνία, είχε αποφασίσει να επισκεφθεί ο ίδιος τα στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Ήθελε, όπως είπε, να γράψει για το πώς είναι «ένας ιστορικός από τη Μοσούλη, που κατέγραψε μια γενοκτονία, να στέκεται για πρώτη φορά στον τόπο μιας άλλης».
Το κείμενο που προέκυψε είναι κάτι πραγματικά αξιοσημείωτο. Είμαστε υπερήφανοι που σας το παρουσιάζουμε σήμερα.
Τζίλιαν Λέντερμαν (Jillian Lederman)
______________________________ ******** ____________________________________
Στις 24 Αυγούστου προσγειώθηκα στη Βαρσοβία, νύχτα. Πάντοτε πίστευα ότι μια πόλη αποκαλύπτει την ταυτότητά της μετά το σκοτάδι. Γι' αυτό πήρα το λεωφορείο 175 από το αεροδρόμιο προς το κέντρο, θέλοντας να αποκτήσω μια καλύτερη αίσθηση της πόλης.
Κάτι σε εκείνη τη διαδρομή με αναστάτωσε.
Έχω καθίσει στη γενέτειρά μου, τη Μοσούλη του Ιράκ, μια πόλη υπό την κατοχή του ISIS, γνωρίζοντας ακριβώς τι ήταν αυτό που φοβόμουν. Σε εκείνο το λεωφορείο, όμως, δεν υπήρχε τίποτα συγκεκριμένο που θα μπορούσα να υποδείξω, κι όμως το σώμα μου αντιδρούσε σαν να υπήρχε.
Είπα αργότερα ότι είχα μυρίσει τη στάχτη των νεκρών — κυριολεκτικά, σαν να βρισκόταν ακόμη μέσα στο χώμα, 80 χρόνια μετά.
Δεν είχα επισκεφθεί ποτέ την Πολωνία.
Για πρώτη φορά έμαθα για το Ολοκαύτωμα στη Μοσούλη, το 2004 ή το 2005, όταν, μετά την πτώση του Σαντάμ Χουσεΐν, η απόκτηση δορυφορικού πιάτου έγινε εύκολη υπόθεση.
Παρακολουθούσα ντοκιμαντέρ για τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, το ένα μετά το άλλο, καταγράφοντάς τα όλα — επειδή εκείνα τα χρόνια εξακολουθούσαμε να ζούμε με την προσδοκία ότι τα πάντα μπορούσαν να εξαφανιστούν ανά πάσα στιγμή.
Περίπου την ίδια περίοδο ανακάλυψα ότι το σχολείο στο οποίο είχα φοιτήσει ήταν χτισμένο πάνω στα ερείπια του εβραϊκού σχολείου της Μοσούλης, το οποίο ο Σαντάμ είχε κατεδαφίσει το 2000.
Από τότε διατηρούσα μέσα μου την ελπίδα ότι κάποια μέρα θα στεκόμουν ο ίδιος στα στρατόπεδα και θα τα έβλεπα με τα μάτια μου.
Αυτό που τελικά με ώθησε να πραγματοποιήσω το ταξίδι ήταν ένα περιστατικό για το οποίο πληροφορήθηκα μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου εναντίον του Ισραήλ, όταν ένα συγκεκριμένο σύνθημα εκτοξεύθηκε με κραυγές εναντίον Εβραίων στην πανεπιστημιούπολη του Πανεπιστημίου Κολούμπια:
«Γυρίστε πίσω στην Πολωνία».
Ο Βάλτερ Ράιχ, φίλος και μέντοράς μου, συγκλονίστηκε όταν πληροφορήθηκε το περιστατικό.
Ο Βάλτερ κατέχει την έδρα Διεθνών Υποθέσεων, Ηθικής και Ανθρώπινης Συμπεριφοράς «Ιτσχάκ Ράμπιν» και είναι καθηγητής Ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο George Washington, όπου εργάζομαι κι εγώ. Διετέλεσε επίσης διευθυντής του Μουσείου Μνήμης του Ολοκαυτώματος των Ηνωμένων Πολιτειών από το 1995 έως το 1998.
Τα περισσότερα από όσα γνωρίζω για τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνίες εξαφανίζουν τα ίχνη της εβραϊκής παρουσίας τους τα έχω μάθει από εκείνον.
Μου είπε ότι, όταν άκουσε την προτροπή προς τους Εβραίους να επιστρέψουν στην Πολωνία, αποφάσισε να κάνει ακριβώς αυτό: να πάρει τα παιδιά και τα εγγόνια του και να επισκεφθεί το στρατόπεδο εξόντωσης του Μπέλζεκ, όπου δολοφονήθηκε μεγάλο μέρος της οικογένειάς του.
Ήθελε να απαγγείλει εκεί το Καντίς, την εβραϊκή προσευχή του πένθους.
Ό,τι έχει απομείνει από την οικογένεια του Βάλτερ είναι ουσιαστικά ένα χωράφι.
Οι θείοι, οι θείες και τα ξαδέλφια του δολοφονήθηκαν στους θαλάμους αερίων. Τα σώματά τους ρίχτηκαν σε λάκκους, αργότερα ξεθάφτηκαν και αποτεφρώθηκαν, και η στάχτη τους πετάχτηκε ξανά μέσα στους ίδιους λάκκους.
Από τη δεκαετία του 1980, ο Βάλτερ επισκέπτεται εκείνο το χωράφι για να απαγγείλει το Καντίς.
Τον Αύγουστο του έγραψα για να του πω ότι επρόκειτο να επισκεφθώ το Άουσβιτς αργότερα μέσα στον ίδιο μήνα.
Μέσα σε δύο ώρες μου απάντησε:
«Να έχεις κουράγιο, Ομάρ».
Του ζήτησα να μου διδάξει το Καντίς, ώστε να μπορέσω να το απαγγείλω κι εγώ εκεί.֍
Ο Ομάρ Μοχάμεντ είναι ιστορικός από τη Μοσούλη, ιδρυτής του Mosul Eye και διευθυντής της Πρωτοβουλίας Έρευνας για τον Αντισημιτισμό (Antisemitism Research Initiative) στο Πρόγραμμα για τον Εξτρεμισμό του Πανεπιστημίου George Washington.Το βιβλίο του, Mosul Eye: A Scholar’s Clandestine War Against ISIS («Mosul Eye: Ο μυστικός πόλεμος ενός μελετητή εναντίον του ISIS»), κυκλοφόρησε τον Ιούλιο.
https://www.thefp.com/p/isis-mosul-omar-mohammed-nazi-holocaust-poland?utm_campaign=260347&utm_source=cross-post&r=1e69m&utm_medium=email