ΤΕΧΝΙΟΝ Χάιφα. 29.11.2009
Σαμ Χασσίδ
Καταρχήν ας υπογραμμίσω για ακόμη μια φορά την μεγάλη εκτίμηση που έχουμε όλοι για το έργο της Δρ. Μόλχο – της μόνης που διδάσκει την ιστορία του εβραϊσμού της Ελλάδας σε ελληνικό Πανεπιστήμιο.
Παρόλα αυτά δεν μπορούμε παρά να κάνουμε ορισμένες παρατηρήσεις στο πρόσφατο κείμενό της (ΡΕΝΑ ΜΟΛΧΟ: ΟΙ ΕΒΡΑΙΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ ).
Α. Ο Σταυριανός για τον οποίο μιλάει η κα Μόλχο ΔΕΝ αναφέρεται σε 12,000 συνεργάτες αλλά σε 12,000 ΜΕΣΕΓΓΥΟΥΧΟΥΣ – και αναφέρει πως οι ζουμερότερες περιουσίες περιήλθαν σε δωσίλογους (όχι πως οι περισσότεροι μεσεγγυούχοι ήταν δωσίλογοι). Όσο για τον επί πέντε πολλαπλασιασμό – μπορούσε ίσως νάχε γράψει πως ένας μεγαλύτερος αριθμός επωφελήθηκε από την εκδίωξη των εβραίων αντί να τους χαρακτηρίσει και αυτούς δωσίλογους και να υπολογίσει τον αριθμό τους με πολύ αμφισβητούμενο τρόπο ...
Β. Το ποσοστό απώλειας 96 % του εβραϊκού πληθυσμού της Θεσσαλονίκης δεν αποδίδει την πραγματικότητα μια και πολλοί εβραίοι της Θεσσαλονίκης είχαν μετοικήσει κατά τον πόλεμο και μετά από αυτόν στην Αθήνα. Η ίδια μιλάει λίγο ποιό κάτω για 10,000 άτομα σ'υτήν την κατηγορία – αριθμό αρκετά μεγαλύτερο από αυτό που είναι σήμερα δεκτός στην βιβλιογραφία.
Δεν θα υπήρχε λόγος για αντιδικία γιαυτό το χωρίς σημασία ποσοστό – αλλά η σύγκριση της Θεσσαλονίκης με την πρωτεύουσα της Γερμανίας είναι απαράδεκτη. Όχι μόνο στο Βερολίνο είχαν μετοικήσει πολλοί εβραίοι από τα υπό σοβιετικό έλεγχο κράτη της Ανατολικής Ευρώπης που κάνει κάθε τέτοια σύγκριση χωρίς σημασία, αλλά κυρίως για το σαφές υπονοούμενο πως οι έλληνες είναι χειρότεροι από τους γερμανούς ναζί. Η ύβρις είναι μεγαλύτερη για τους εβραίους από ότι είναι για τους έλληνες.
Γ. Δεν αμφιβάλλω πώς η Δρ. Μόλχο γνωρίζει καλά τους λόγους για την διαφορά των εβραϊκών απωλειών της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης - το ότι οι εβραίοι της Θεσσαλονίκης ήταν πολλοί και της Αθήνας (συμπεριλαμβανομένων αυτών που διέφυγαν από την Θεσσαλονίκη) λίγοι, το ότι οι εβραίοι στην Θεσσαλονίκη (ιδίως οι γεροντότεροι) μιλούσαν άσχημα την ελληνική γλώσσα και δεν μπορούσαν να κρυφτούν, το ότι ο διωγμός στην Θεσσαλονίκη άρχισε 8 μήνες πριν από την Αθήνα, το ότι στην αρχή του 43 η αντίσταση στην Θεσσαλονίκη ήταν από ανίσχυρη ως ανύπαρκτη και το ότι δυστυχώς η ηγεσία της κοινότητας της Θεσσαλονίκης δεν στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων. Όταν επικεντρώνεται κάποιος μόνο στον ρόλο των δωσίλογων σφάλει.
Δ. Μικρότερης σημασίας παρατήρηση είναι η περιγραφή του ξεχωριστού εκλογικού συλλόγου – μέτρο που φυσικά δεν τιμάει την πρώτη ελληνική δημοκρατία, αλλά που πρέπει να θεωρηθεί σαν ένα από τα συνεχή ταριχεύματα των εκλογικών νόμων παρά σαν αντισημιτικό μέτρο. Το πλειοψηφικό σύστημα της εποχής σήμαινε πως ο συνδυασμός με περιθωριακή πλειοψηφείς έπαιρνε όλες τις έδρες της Θεσσαλονίκης – 8 % των εδρών του τότε κοινοβουλίου.
Ειρωνεία είναι πως α. Οι βενιζελικοί που το εισήγαγαν βασίσθηκαν σε όρο της συνθήκης των Σεβρών που επέβαλε να αντιπροσωπεύονται στην ελληνική βουλή οι εβραίοι της Θεσσαλονίκης. β. Στις εκλογές της συντακτικής βουλής που έγιναν χωρίς ξεχωριστό εκλογικό σύλλογο οι εβραίοι ουσιαστικά δημιούργησαν από μόνοι τους ένα τέτοιο σύλλογο γ. Μετά την κατάργηση του ξεχωριστού εκλογικού συλλόγου – που δεν έγινε με πρωτοβουλία των εβραίων αλλά των αντιβενιζελικών με σκοπό να αυξήσουν την πλειοψηφία τους στην Βουλή και να αποκτήσουν πλειοψηφία στα δύο εκλογικά σώματα εν όψει εκλογής προέδρου - οι εβραίοι έμεναν χωρίς αντιπρόσωπο στην βουλή ..
Συνοψίζοντας – δεδομένου ότι τα αποτελέσματα του Ολοκαυτώματος στην Θεσσαλονίκη ήταν συντριπτικά (πάνω από 90 % απωλειών) και η μεταπολεμική πραγματικότητα ήταν επίσης άσχημη (μη τιμωρία δωσίλογων και δυσκολίες στην διεκδίκηση περιουσιών που είχαν δοθεί σε μεσεγγυούχους) αδυνατώ να καταλάβω τους λόγους για τους οποίους άνθρωποι της αξίας της Δρ. Μόλχο δεν αρκούνται στο TRUTH IS BEYOND COMMISERATION ...