Haaretz 3.11.10
Του Aluf Benn
Μόνο μία από τις πιθανές αποφάσεις του Πρωθυπουργού θ’ άλλαζε ριζικά τις σχέσεις του Ισραήλ με τους Παλαιστίνιους και τους Σύριους: η εκκένωση των οικισμών.
Οι Συμφωνίες του Όσλο ή ο Πόλεμος των Έξι Ημερών; Ποιο συμβολίζει καλύτερα την "κληρονομιά του Rabin" - μια ειρηνευτική συμφωνία ή ένας στρατιωτικός θρίαμβος; Η συζήτηση επανέρχεται στο προσκήνιο κάθε φθινόπωρο όταν τιμούμε τη μνήμη του δολοφονηθέντος Πρωθυπουργού, με θέσεις που διαφοροποιούνται ανάλογα με την κάθε πολιτική παράταξη. Οι αριστεροί προτιμούν τον Rabin των συμφωνιών και των τελετών ενώ οι δεξιοί προτιμούν να συνδέουν το συγκεκριμένο άνθρωπο με το Στρατό, το Όρος του Ναού και τη διώρυγα του Σουέζ.
Όμως η σύγκριση είναι άδικη. Το 1967, ο Yitzhak Rabin ήταν αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού και, παρά τον κεντρικό ρόλο του στην πορεία προς τον πόλεμο, οι στρατηγικές αποφάσεις λήφθηκαν από άλλους. Το 1993, όντας Πρωθυπουργός, η επιλογή μεταξύ της αποκήρυξης του Yasser Arafat ή της συνεργασίας μαζί του ήταν αποκλειστικά και μόνο δική του.
Στη διάρκεια της θητείας του/της, κάθε ηγέτης βρίσκεται αντιμέτωπος με αποφάσεις που επηρεάζουν την πραγματικότητα - έμπρακτα ή εξ ορισμού - και οτιδήποτε άλλο είναι απλή συντήρηση ή διαχείριση κρίσεων. Πρόκειται για στιγμές που παρέχουν στον ηγέτη ελευθερία επιλογής, να στραφεί αριστερά ή δεξιά, να δράσει ή να παραμείνει σε ετοιμότητα. Είναι στιγμές κατά τις οποίες ένας ηγέτης μπορεί να καθορίσει την πορεία της ιστορίας και ο Rabin έκανε ακριβώς αυτό επιλέγοντας το Όσλο.
Ένας άλλος Πρωθυπουργός - ή ακόμα και ο ίδιος ο Rabin υπό διαφορετικές συνθήκες - θα είχε επιλέξει ένα διαφορετικό δρόμο. Όμως ο Rabin πήρε μια απόφαση και επέμεινε πεισματικά σ’ αυτή διαμορφώνοντας έτσι την κληρονομιά του. Όλες οι άλλες αποφάσεις που πήρε - η σύναψη ειρήνης με την Ιορδανία και η απόρριψη μιας παρόμοιας συμφωνίας με τη Συρία - προήλθαν τελικά από την ίδια μοιραία απόφαση που του κόστισε τη ζωή.
Οι θητείες κι άλλων ηγετών σημαδεύτηκαν από παρόμοιες κρίσιμες στιγμές. Ο μεγάλος Winston Churchill, είδωλο του Benjamin Netνanyahu, πήρε μία σημαντική απόφαση στη ζωή του: επέλεξε να μην επιδιώξει ειρήνη με τη Γερμανία κατά τη διάρκεια της εισβολής της δεύτερης στη Γαλλία το 1940 αλλά να συνεχίσει τον αγώνα κατά του Χίτλερ. Όλες οι άλλες ενέργειές του - οι εκτεταμένες ομιλίες, οι θρυλικές εικόνες του με το πούρο και το σήμα της νίκης - τώρα δεν χρησιμεύουν ως τίποτα περισσότερο από υποσημειώσεις στην ιστορική θέση που πήρε κατά της Ναζιστικής Γερμανίας. Από τότε, και μέχρι το τέλος του πολέμου, η επιρροή του Churchill στην πορεία των γεγονότων ήταν οριακή. Η κληρονομιά του διαμορφώθηκε κατά τη διάρκεια των πέντε κρίσιμων ημερών (καταγραμμένων στο βιβλίο του John Lukacs "Πέντε ημέρες στο Λονδίνο") στις οποίες έπεισε την κυβέρνησή του ότι η Βρετανία πρέπει ν’ αντισταθεί στο Χίτλερ, ακόμη κι αν χρειαστεί να το κάνει από μόνη της.
Ο Charles de Gaulle - ένθερμος οπαδός του οποίου είναι ο Ehud Barak - πήρε δύο αποφάσεις που διαμόρφωσαν τη σύγχρονη Γαλλία: η πρώτη ήταν να καταφύγει το 1940 στο Λονδίνο μαζί με τα βρετανικά στρατεύματα που υποχωρούσαν απ’ όπου προέβαινε σε τακτικά ραδιοφωνικά διαγγέλματα και η δεύτερη να χορηγήσει στην Αλγερία την ανεξαρτησία της το 1962 αποσύροντας τις Γαλλικές δυνάμεις από τη χώρα. Ο Barak παροτρύνει σήμερα το Netanyahu να γίνει ένας de Gaulle κι όχι ένας Churchill - επειδή ο Βρετανός ηγέτης είπε απλώς "όχι" και αρνήθηκε να μετακινηθεί από τη θέση του ενώ ο ομόλογός του στο Παρίσι δεν συμβιβάστηκε με τίποτα λιγότερο από την αλλαγή του κόσμου.
Ο David Ben-Gurion πήρε τρεις κρίσιμες αποφάσεις: διακήρυξε την ανεξαρτησία του Ισραήλ από τη Βρετανία το 1948, έκανε πρωτεύουσα του κράτους την Ιερουσαλήμ και έχτισε την πυρηνική εγκατάσταση της Dimona. Ο Levi Eshkol σύρθηκε παρά τη θέλησή του στον Πόλεμο των Έξι Ημερών αλλά, στο τέλος του, αποφάσισε να μην αποχωρήσει από τα εδάφη που κατέλαβε αλλά να τα κρατήσει υπό Ισραηλινό έλεγχο - μια απόφαση που άλλαξε το πρόσωπο της Μέσης Ανατολής. Η Golda Meir πήρε μία κρίσιμη απόφαση στην καριέρα της - απέρριψε τις βολιδοσκοπήσεις του Anwar Sadat για ειρήνη - μια επιλογή που οδήγησε στο βαρύ τίμημα του πολέμου του Yom Kippur. Ο Menachem Begin αποφάσισε ν’ αποχωρήσει από τη Χερσόνησο του Σινά, να ανεγείρει 100 οικισμούς στη Δυτική Όχθη και να βομβαρδίσει τον Ιρακινό πυρηνικό αντιδραστήρα. Η πιο σημαντική απόφαση του Yitzhak Shamir ήταν να διατηρήσει το status quo στα κατεχόμενα. Ο Rabin είχε το Όσλο, ο Barak την απόσυρση από το Λίβανο, ο Ariel Sharon την απόσυρση από τη Γάζα και ο Ehud Olmert το Δεύτερο Πόλεμο του Λιβάνου και το χτύπημα στο Συριακό αντιδραστήρα.
Ο Netanyahu, ο οποίος δεν άφησε κάποια ιδιαίτερη σφραγίδα κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του ως Πρωθυπουργός, δεν έχει ακόμη αλλάξει κάτι από τότε που επέστρεψε στην εξουσία. Μέσα στον επόμενο χρόνο, και μετά τις Αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές, θα έχει μια τελευταία ευκαιρία ν’ αποφασίσει αν θα χτυπήσει το Ιράν ή θα περιμένει τον Barack Obama για να επιφέρει πρόοδο στο συγκεκριμένο μέτωπο καθώς και αν θ’ αλλάξει το πρόσωπο της Δυτικής Όχθης και των Υψιπέδων του Golan ή θα διατηρήσει το σημερινό status quo.
Μόνο μία από τις πιθανές αποφάσεις του Πρωθυπουργού θ’ αλλάξει ριζικά τις σχέσεις του Ισραήλ με τους Παλαιστίνιους και τους Σύριους: η εκκένωση των οικισμών. Όλα τ’ άλλα είναι κούφια λόγια, πράγματα που κάνουν διπλωμάτες και απεσταλμένους να φαίνονται απασχολημένοι. Μόνο η εκκένωση των οικισμών - ή, αντίθετα, η επέκταση και η ανάπτυξή τους – θ’ αλλάξει ουσιαστικά την κατάσταση.
Αυτές είναι οι θεμελιώδεις αποφάσεις που πρέπει να εξετάσει ο Netanyahu: να χτυπήσει το Ιράν ή να κρατήσει τ’ αεροπλάνα στο έδαφος, ν’ απομακρύνει τους εποίκους από τα σπίτια τους ή να μεγαλώσει μια νέα γενιά Ισραηλινών στα κατεχόμενα εδάφη. Αυτές είναι οι δικές του στιγμές Αυτό είναι το δικό του Όσλο και οι επιλογές του θα διαμορφώσουν το μέλλον του Ισραήλ και τη θέση του σημερινού Πρωθυπουργού στην ιστορία του.