Του Matthew Wagner

Jerusalem Post

25/082005



 Υποδεικνύοντας με το δάκτυλό του ένα άρθρο εφημερίδας σε κορνίζα που κρέμεται στον τείχο κοντά στο γραφείο του, ο Γουαλίντ Ντατζάνι, Διευθυντής του ξενοδοχείου «Imperial», είπε αηδιασμένος: «Πρωτοάκουσα για την συμφωνία από τα ΜΜΕ.»

Ο Ντατζάνι είναι γηγενής Μουσουλμάνος της Ιερουσαλήμ. Η οικογένεια του άρχισε να διευθύνει το ξενοδοχείο «Imperial», όταν της παραχωρήθηκε το καθεστώς του προστατευόμενου ένοικου από την Ελληνορθόδοξη Εκκλησία.

«Νόμιζα ότι ήταν φάρσα,» προσέθεσε ο Ντατζάνι, βγάζοντας τον καπνό από μία μεγάλη ρουφηξιά τσιγάρου στα βάθη του σκοτεινού γραφείου του που έχει θέα την Πλατεία του Ομάρ Ιμπν αλ Χιτάμπ, που βρίσκεται λίγο πιο μέσα από την Πύλη της Γιάφας στην χριστινιακή συνοικία της Ιερουσαλήμ.

Ο Ντατζάνι αναφερόταν σε ρεπορτάζ στα ΜΜΕ σύμφωνα με τα οποία Εβραίοι επιχειρηματίες με βάση στο εξωτερικό, είχαν αποκτήσει συμβόλαια μακροχρόνιων μισθώσεων από την Ελληνορθόδοξη Εκκλησία για αρκετά ακίνητα κλειδιά, συμπεριλαμβανομένου και του ξενοδοχείου «Imperial» μέσα στην Παλαιά Πόλη της Ιερουσαλήμ.

«Ολα έγιναν με τόσο απάνθρωπο τρόπο για να αποδείξουν ότι οι Παλαιστίνιοι τρώνε και πίνουν από τα χέρια των Εβραίων. Ηρθαν ξαφνικά σαν κλέφτες στη μέση της νύχτας.»

«Αυτοί», είναι η εταιρεία «Richard’s Marketing Corporation», μία εταιρεία επενδύσεων που έχει την βάση της στα Παρθένα Νησιά. Οι Παλαιστίνιοι ισχυρίζονται ότι η εταιρεία είναι απλώς μία βιτρίνα της «Ateret Kohanim», μίας οργάνωσης που δηλώνει ότι στόχος της είναι να επιστρέψει η εβραϊκή ζωή σε όλα τα μέρη της Παλαιάς Πόλης με την εξαγορά εκτάσεων από Χριστιανούς και Μουσουλμάνους.

Το 1990 η Ateret Kohanim εξόργισε τους Παλαιστινίους όταν αγόρασε τον Ξενώνα του Αγίου Ιωάννη, ένα από τα μεγαλύτερα κτίρια στην Παλαιά Πόλη. Σήμερα φιλοξενεί μία Yeshiva (εβραϊκή θρησκευτική σχολή), ένα Kollel (ανώτερη εβραϊκή θρησκευτική σχολή) και 10 εβραϊκές οικογένειες.

Τα υποτιμητικά λόγια του Ντατζάνι για του Εβραίους αγοραστές μπορεί να είναι υπολογισμένα, δήλωσε μία πηγή στην «Jerusalem Post».

«Εάν ο Ντατζάνι βρίσκεται υπό το καθεστώς του προστατευόμενου ενοίκου, είναι πολύ πιθανόν ότι οποιοσδήποτε αγόρασε το κτίριο από την Ελληνορθόδοξη Εκκλησία έχει επίσης έρθει και σε συμφωνία με τον Ντατζάνι. Αλλά ο Ντατζάνι είναι νεκρός εαν αυτό γίνει γνωστό. Επομένως πρέπει να προσποιηθεί ότι είναι εξοργισμένος», είπε η ίδια πηγή.

Ο Ντάνιελ Λουρία, ο οποίος συγκετρώνει χρήματα για την Ateret Kohanim και είναι διεθυντής της στο εξωτερικό, είπε ότι η οργάνωσή του «δεν ήξερε τίποτε περισσότερο για την συμφωνία από αυτά που δημοσιεύθηκαν στον Τύπο.»

Παρά ταύτα, ο Λουρία προσέθεσε ότι εάν οι ειδήσεις αληθεύουν, τότε είναι χαρούμενος που οι Εβραίοι επιστρέφουν στην Ιερουσαλήμ.

«Θα έπρεπε να επιτρέπεται στους Εβραίους, Χριστιανούς και Μουσουλμάνους να αγοράζουν και να πωλούν ελεύθερα ακίνητα χωρίς τον φόβο των βιαίων αντιποίνων, όπως αρμόζει σε μία δημοκρατική χώρα», είπε ο Λουρία. Ο στόχος της Ateret Kohanim είναι να ενισχύσει της εβραϊκές ρίζες στην Ιερουσαλήμ, τηρώντας ταυτόχρονα το γράμμα και το πνεύμα του Νόμου.»

Σύμφωνα με τον Ντατζάνι, ο Τζόσεφ Ρίχτερ, ο δικηγόρος που εκπροσωπεί την «Richard’s Marketing Corporation» στην Ιερουσαλήμ, έστειλε επιστολή στον Ντατζάνι με την οποία του εξηγεί ότι η εταιρεία που εκπροσωπεί έλαβε από την Ελληνορθόδοξη Εκκλησία συμβόλαιο μίσθωσης του κτιρίου όπου στεγάζεται το ξενοδοχείο «Imperial» για 99 χρόνια με το δικαίωμα ανανέωσης του για ακόμα 99 χρόνια. Ο Ρίχτερ ζήτησε συνάντηση.

«Τους είπα ότι αρνούμαι να συναντηθώ μαζί τους μέχρι να δώ αποδείξεις σχετικά με την αγορά», είπε με περιφρόνηση ο Ντατζάνι.

Αλλά ο Ρίχτερ διαβεβαίωσε την «Jerusalem Post» ότι η πώληση έχει νομική ισχύ αν και αρνήθηκε να δώσει λεπτομέρειες.

Ο Αρχιεπίσκοπος Αρίσταρχος, Αρχιγραμματέας του Πατριαρχείου, είπε ότι σύμφωνα με τις ενδείξεις μισθώθηκαν τρία ακίνητα. Εκτός από το ξενοδοχείο «Imperial», που έχει χρησιμοποιηθεί συχνά για επίσημες συναντήσεις Παλαιστινίων από τότε που έκλεισε ο Οίκος της Ανατολής, τα άλλα ακίνητα περιλαμβάνουν τον ξενώνα «Petra», που βρίσκεται δίπλα στο «Imperial», καθώς και κάποια κτίρια που βρίσκονται ανάμεσα στις Πύλες της Δαμασκού και του Ηρώδη.

Το ποσό των χρημάτων που ελήφθη από την συμφωνία ήταν τόσο χαμηλό και γελοίο και οι μισθώσεις ήταν τόσο μεγάλης διάρκειας που είναι προφανές ότι κάποιος πληρώθηκε κάτω από το τραπέζι, είπε ο Αρίσταρχος, ο οποίος δήλωσε ότι δεν θυμάται τα ακριβή ποσά που έπρεπε να πληρωθούν.

Ο Αρίσταρχος είπε ότι είναι ακόμα ασαφές εάν τα συμβόλαια για τα ακίνητα θα αναγνωριστούν από την Δικαιοσύνη.

«Μέχρι στιγμής κάνενας δεν έχει προσέλθει ενώπιον της Δικαιοσύνης για να ολοκληρωθεί η συμφωνία,» είπε ο Αρίσταρχος.

Ο Ντατζάνι αντέδρασε λέγοντας ότι: «Εάν αληθεύει ότι αυτοί οι Εβραίοι αγόρασαν το κτίριο, νόμιζω ότι αυτό είναι αποκρουστικό και ποταπό.»

Η Ελληνορθόδοξη Κοινότητα στους Αγίους Τόπους συμφωνεί με τον Ντατζάνι.

«Αυτό που συνέβη στην Πύλη της Γιάφας είναι απαράδεκτο», είπε ο Αρχιμανδρίτης Ατάλα Χάνα, ένας στρατευμένος Παλαιστίνιος που είναι μέλος του Ελληνορθοδόξου κλήρου, και ο οποίος προετοιμάζει τον εαυτό του για μία θέση μητροπολίτου στην Ελληνορθόδοξη Εκκλησία.

«Αυτές είναι χριστιανικές ιδιοκτησίες που ανήκουν στην κληρονομιά της Eκκλησίας. Δεν πρέπει να πωληθούν.»

Οι λεπτομέρειες της πώλησης των ακινήτων πρωτοδιέρρευσαν στον ισραηλινό Τύπο στα τέλη Απριλίου, τις παραμονές της Μεγάλης Παρασκευής, που είναι ίσως η πιο σοβαρή και ιερή μέρα για τους Χριστιανούς, στην οποία μνημονεύεται η Σταύρωση του Χριστού. Οι ειδήσεις για την πώληση ακινήτων της Ανατολικής Ιερουσαλήμ σε Εβραίους εξόργισε τους Παλαιστινίους, που αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος του Ελληνορθοδόξου ποιμνίου 100 χιλιάδων ατόμων στους Αγίους Τόπους.

Η ευθυνή για την πώληση αρχικά επιρρήφθηκε αποκλειστικά στον Ελληνορθόδοξο Πατριάρχη, Ειρηναίο Α’, ο οποίος είναι το μόνο άτομο που θα μπορούσε να είχε προχωρήσει στην πώληση.

Αυτή την εβδομάδα, σε μία πρωτοφανή κίνηση, ο Ειρηναίος Α’ εκδιώχθηκε από την Ελληνορθόδοξη Εκκλησία στους Αγιους Τόπους. Με ομόφωνη απόφαση, με ψήφους 14 υπέρ και 0 κατά, ο Μητροπολίτης Θεόφιλος από την Μεσσηνία της Ελλάδας έγινε διάδοχος του. Οι νόμοι της Εκκλησίας ορίζουν ότι οποιοσδήποτε διάδοχος πρέπει να λάβει την έγκριση του Ισραήλ, της Παλαιστινιακής Αρχής και της Ιορδανίας. Αλλά ενώ η Παλαιστινιακή Αρχή και η Ιορδανία έχουν αναγνωρίσει την αποπομπή του Ειρηναίου, το Ισραήλ δεν το έχει πράξει, θέτοντας το Ισραήλ ουσιαστικά σε πορεία σύγκρουσης με την Εκκλησία, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε σχίσμα μέσα σε αυτήν.

Ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών, Μάρκ Ρέγκεβ, δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι το ζήτημα βρίσκεται υπό συζήτηση και ότι το Ισραήλ εξετάζει την νομοθεσία σχετικά με το θέμα. Μία υπουργική επιτροπή που διορίστηκε από τον Πρωθυπουργό, Αριέλ Σαρόν, με επικεφαλής τον Υπουργό άνευ Χαρτοφυλακίου, Τσάχι Χανέγκμπι, για να εξετάσει σε βάθος το θέμα, δεν έχει υποβάλλει ακόμα τις εισηγήσεις της, είπε ο Ρέγκεβ την ώρα που εκτυπωνόταν το άρθρο.

Οι εκλογές έγιναν μόλις λίγες ώρες μετά από την απόρριψη μίας προσφυγής για την αναβολή της ψηφοφορίας από το Περιφερειακό Δικαστήριο της Ιερουσαλήμ και ενώ το Ισραήλ ήταν απορροφημένο με την αποχώρηση από την Γάζα.

Ο Πατριάρχης Θεόφιλος έχει υποσχεθεί να επιστρέψει στην Εκκλησία όλες τις ιδιοκτησίες που έχουν μισθωθεί στο Ισραήλ. Στην παρούσα φάση το γραφείο του ούτε δέχεται ούτε απαντάει σε κλήσεις.

Ο Ρίχτερ, ο οποίος εκπροσώπησε τους Εβραίους στην επίμαχη πώληση, είπε ότι οι νέες εκλογές δεν θα επιρρεάσουν το θέμα των ακινήτων.

Σε διεθνές επίπεδο, η εκλογή του Θεόφιλου έτυχε θερμής υποδοχής. Την Δευτέρα το βράδυ, τόσο ο Ελληνας Πρόεδρος, Κάρολος Παπούλιας όσο και ο Πρωθυπουργός, Κώστας Καραμανλής, καθώς και άλλοι ανώτεροι κυβερνητικοί αξιωματούχοι στην Αθήνα, έστειλαν συγχαρητήρια τηλεγραφήματα στον νεοεκλεγέντα Πατριάρχη.

Ο Ελληνας Υφυπουργός Εξωτερικών, Παναγιώτης Σκανδαλάκης, χαρακτήρισε ως «άψογη» την όλη διαδικασία της εκλογής του νέου Ελληνορθόδοξου Πατριάρχη στους Αγίους Τόπους, επαινώντας όλη την αγιοταφική αδελφότητα για την «μετριοπάθεια και την σοφία» με την οποία αντιμετώπισε τις «προκλήσεις» τους τελευταίους μήνες.

Σε συνέντευξή του αυτή την εβδομάδα, ο Αρχιεπίσκοπος Αρίσταρχος είπε ότι πιστεύει ότι το Ισραήλ θα αναγνωρίσει τον νεοεκλεγέντα Πατριάρχη.

«Δεν νομίζω ότι το Ισραήλ μπορεί να αγνοήσει την δυναμική της νέας κατάστασης», είπε.

Ο Αρίσταρχος ομολόγησε ότι υπάρχει ένα ρήγμα μέσα στον κλήρο ανάμεσα στους αντιπάλους του Ειρηναίου όπως είναι ο ίδιος, και των υποστηρικτών του τελευταίου μέσα στην Εκκλησία, σημειώνοντας ότι οι δύο πλευρές «δεν επικοινωνούν» μεταξύ τους.

Από την μεριά του, ο Ειρηναίος έχει αρνηθεί να αναγνωρίσει την αποπομπή του, λέγοντας ότι ο Νικόλας Παπαδήμας, πρώην οικονομικός διαχειριστής της Εκκλησίας, έκανε κατάχρηση των εξουσιοδοτήσεων που του είχε δώσει για να μισθώσει τα ακίνητα.

Ο Ειρηναίος ισχυρίζεται ότι αργότερα, ο Παπαδήμας έβαλε στην τσέπη του χρήματα από την συμφωνία και εξαφανίστηκε αφότου του απαγγέλθηκαν κατηγορίες στην Ελλάδα για την κλοπή χρημάτων της Εκκλησίας σε μία ξεχωριστή υπόθεση. Πιστεύεται ότι ο Παπαδήμας, ο οποίος δίεφυγε από την χώρα και καταζητείται από την Ιντερπολ, βρίσκεται στην Νότια Αφρική.

Η αμφιλογέμενη θέση του Ειρηναίου μέσα στην κοινότητα του, είναι ένα θέμα που έχει γίνει ολόενα εντονότερο εδώ και καιρό. Σύμφωνα με ειδησεογραφικές πληροφορίες, την Μεγάλη Παρασκευή ο Ειρηναίος δέχθηκε επίθεση την ώρα που οδηγούσε μία πομπή προσκυνητών και ιερέων που θρηνούσαν στον Πανάγιο Τάφο.

Εξοργισμένοι Αραβες διαδηλωτές περιστοίχησαν τον Ειρηναίο φωνάζοντας συνθήματα όπως «Ιούδα», και «Ντροπή Σού!» την ώρα που διαπληκτίζονταν με τα ισραηλινά ΜΑΤ και προσκυνητές από την Ελλάδα και την Κύπρο. Την ώρα που Ελληνες και Αραβες ομόθρησκοι τσακώνονταν για μία ταμπέλα που έγραφε: «Ιούδα πρόδωσες τον Υιό του Ανθρώπου με ένα φιλί,» κάποιοι προσκυνητές έφτυσαν τον Πατριάρχη και ένας πέταξε ένα μπουκάλι νέρο στο κεφάλι του.

Παρά τους ισχυρισμούς του Ειρηναίου ότι δεν είχε καμία σχέση με την συμφωνία για τα ακίνητα, η Ιερά Σύνοδος, το κυβερνητικό όργανο του Πατριαρχείου, αποφάσισε να τον υποβιβάσει σε μοναχό, την πιο χαμηλή θέση στον άγαμο κλήρο, πριν την επίσημη αποπομπή του σχεδόν έξι μήνες αργότερα.

Η απόφαση της Συνόδου υποστηρίχθηκε από μία Πανορθόδοξη Σύνοδο που συνεδρίασε στην Κωνσταντινούπολη υπό τον Βαρθολομαίο, τον Πατριάρχη της Πόλης, που θεωρείται ο πρώτος μεταξύ ίσων λόγω της ιστορικής σημασίας της Κωνσταντινούπολης. Σε αντίθεση με την Καθολική Εκκλησία, της οποίας ηγείται ο Πάπας, η Ορθόδοξη Εκκλησία αποτελείται απο καμιά δεκαριά ανεξάρτητους ή «αυτοκέφαλους» Πατριάρχες. Κανονικά, αυτές οι εκκλησίες δρούν ανεξάρτητα. Σπάνια εμπλέκεται μία Πανορθόδοξη σύνοδος στα εσωτερικά ζητήματα της κάθε εκκλησίας.

Ταυτόχρονα, η Παλαιστινιακή Αρχή εισηγήθηκε την αποπομπή του Ειρηναίου. Η Παλαιστινιακή Αρχή έφτασε σε αυτό το συμπέρασμα παρά το γεγονός ότι η έρευνα που διεξήγαγε, που ακόμα δεν έχει δημιοσιευθεί, στηρίζει τα λεγόμενα του Ειρηναίου ότι δεν γνώριζε τίποτα για την συμφωνία.

Ο Ισά Κασσίσιε, ήγετης των Ελληνορθόδοξων λαϊκών, και πρώην σύμβουλος του αείμνηστου Φαϊσάλ Χουσέϊνι στον Οικο της Ανατολής την δεκαετία του ’90, είπε ότι ανεξάρτητα από το εάν είχε εμπλοκή ο Ειρηναίος στην συμφωνία για τα ακίνητα, έπρεπε να φύγει.

«Ο άνθρωπος είναι παρανοϊκός», είπε ο Κασσίσιε. «Εκανε παντού εχθρούς. Κάτω από την δίοικησή του, οι σχέσεις μεταξύ της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας και των άλλων εκκλησιών επιδεινώθηκαν. Είχε επίσης φρικτές σχέσεις με τον ποίμνιό του.»

Ενας άλλος γνωστός του Ειρηναίου, ο οποίος θέλησε να διατηρήσει την ανωνυμία του, περίεγραψε πώς ο Ειρηναίος συμπεριφέρθηκε με αγένεια και απρέπεια σε μία επίσημη συνάντηση.

«Για κάποιο λόγο εξαπέλυσε έναν μύδρο εναντίον της Καθολικής Εκκλησίας για πάνω από μία ώρα.»

Ο Αρχιεπίσκοπος Αρίσταρχος, Αρχιγραμματέας του Πατριαρχείου και μία από τις ηγετικές μορφές που πρωτοστάτησαν στην αποπομπή του Ειρηναίου, είπε ότι ο Πατριάχης συμπεριφερόταν σαν δικτάκτορας.

«Ποτέ δεν συμπεριλάμβανε την Σύνοδο στην διαδικασία των αποφάσεων», είπε ο Αρίσταρχος. «Υπήρχε επίσης ένα πραγματικό πρόβλημα με την οικονομική διαφάνειας» προσέθεσε, αν και δεν έδωσε συγκεκρίμενα παραδείγματα κακοδιαχείρησης.

Αλλά ο Αρχιμανδρίτης Χρυσόστομος, ένας από τους λίγους ιερείς μέσα στο Πατριαρχείο που έχουν μείνει πιστοί στον Ειρηναίο, ο οποίος έχει υποστεί την ταπείνωση να υποβιβαστεί και αυτός στον βαθμό του απλού μοναχού, ισχυρίζεται ότι ο Ειρηναίος είναι έντιμος άνθρωπος,

«Είναι ένα απλός, καλοκάγαθος άνθρωπος με παλαιά νοοτροπία», είπε ο Χρυσόστομος. «Επίσης πήρε μέτρα για να υπάρξει περισσότερη διαφάνεια στην οικονομική διαχείρηση της Εκκλησίας.

«Για παράδειγμα, όλα τα χρήματα που συγκεντρώθηκαν από την πώληση κεριών στους προσκυνητές μεταβιβάστηκαν στο ταμείο του γραφείου του Πατριάρχη. Παλαιά τα χρήματα πηγαίναν κατ’ ευθείαν στην τσέπη του.

Επίσης εξάλειψε την πρακτική της δωροδοκίας αξιωματούχων της Εκκλησίας από άτομα προκειμένου να λάβουν το καθεστώς του προστατευόμενου ενοίκου», είπε ο Χρυσόστομος.

Η σχέση του Ειρηναίου με το Ισραήλ είναι πολύπλοκη. Κατά την διάρκεια των εκλογών για τον Πατριάρχη το 2001, το Ισραήλ απέρριψε τον Ειρηναίο εξαιτίας των φιλο-παλαιστινιακών και αντισημιτικών πεποιθήσεών του. Σύμφωνα με νόμο που χρονολογείται από την εποχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, το Ισραήλ, η Ιορδανία, και η Παλαιστινιακή Αρχή, που έχουν δικαιοδοσία πάνω στα έδαφη που ανήκουν στην Ελληνορθόδοξη Εκκλησία, πρέπει να εγκρίνουν τους υποψήφιους για την θέση του Πατριάρχη.

Σύμφωνα με την εφημερίδα «Maariv», ο Ειρηναίος έστειλε επιστολή στον Αραφάτ στην οποία ανέφερε ότι «οι Αγιοταφίτες Πατέρες τρέφουν συναισθήματα «αποτροπιασμού και ασέβειας» για τους «απόγονους εκείνων που σταύρωσαν τον Κύριό μας τον Ιησού Χριστό, οι οποίοι είναι εκείνοι που σταυρώνουν ουσιαστικό τον δικό σας λαό».

Το Ελληνορθόδοξο Πατριαχείο Ιεροσολύμων διέψευσε το ρεπορτάζ της «Maariv», λέγοντας ότι ήταν πλαστογραφημένη η αλληλογραφία του Πατριάρχη και έκανε καταγγελία στην ισραηλινή αστυνομία. Ο Ραββίνος Ντέϊβιντ Ρόζεν, Διευθυντής Διαθρησκευτικών Θεμάτων της οργάνωσης «American Jewish Committee», είπε ότι η αλληλογραφία του Πατριάρχη Ειρηναίου ήταν μία «ξεκάθαρη πλαστογραφία» η οποία «αποκαλύφθηκε ως τέτοια από την έρευνα της ισραηλινής αστυνομίας.»

«Πρέπει να πρόκειται για πλαστογραφία, επειδή η σφραγίδα στην επιστολή φέρει το όνομα του Ειρηναίου, αλλά υποτίθεται ότι η επιστολή γράφτηκε πριν γίνει Πατριάρχης», είπε ο Ρόζεν.

Παρά ταύτα, η Ισραηλινή Κυβέρνηση θεώρησε τον Ειρηναίο έναν επικίνδυνο ηγέτη της Εκκλησίας ο οποίος έπρεπε να εμποδιστεί να ανέβει στον θρόνο του Πατριάρχη. Η Ισραηλινή Κυβέρνηση δεν αναγνώρισε τον Ειρηναίο ως Πατριάρχη μέχρι τις αρχές του 2004. Οι Παλαιστίνιοι λένε ότι το Ισραήλ ανάγκασε τον Ειρηναίο να μισθώσει τα ακίνητα με αντάλλαγμα την επίσημη αναγνώριση.

Η Ελληνορθόδοξη Εκκλησία είναι η πιο πλούσια εκκλησία στην περιοχή και ο δεύτερος μεγαλύτερος ιδιοκτήτης ακινήτων στην Ιερουσαλήμ μετά το Κράτος του Ισραήλ. Η Κνέσετ (το Ισραηλινό Κοινοβούλιο) και οι επίσημες κατοικίες του Πρωθυπουργού και του Προέδρου βρίσκονται σε εδάφη που ανήκουν στην Ελληνορθόδοξη Εκκλησία Η Εκκλησία διαθέτει επίσης μεγάλες εκτάσεις ακινήτων σε όλο το Ισραήλ μεταξύ των οποίων σε περιοχές οπώς είναι η Γιάφα, η Ραμάλλα, η Καισάρεια, και η Γαλιλαία. Τα περισσότερα από αυτά τα εδάφη μισθώνονται με μακρόχρονιες συμβάσεις.

Το Ισραήλ φοβάται ότι όταν θα έρθει η ώρα να ανανεωθούν αυτά τα συμβόλαια, ένας φιλο-Παλαιστίνιος Πατριάρχης θα μπορούσε ενδεχομένως να προσπαθήσει να ασκήσει πιέσεις στο Ισραήλ.

Αλλά ο Κασσισίε απορρίπτει το ενδεχόμενο ότι παλαιστινιακά συμφέροντα θα υπαγορεύσουν την πολιτική της εκκλησίας.

«Οι Ελληνορθόδοξοι Αραβες αντιτίθενται στην εμπλοκή στα εσωτερικά ζητήματα της εκκλησίας. Κανένας δεν έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιεί την εκκλησία με τέτοιον τρόπο.

Παρά ταύτα, τώρα σε μία σύμπτωση γεγονότων, το Ισραήλ έχει αναγκαστεί να δείξει την υποστήριξή του στον Ειρηναίο, και σε αντίθεση με την Ιορδανία και την Παλαιστινιακή Αρχή, δεν έχει αναγνωρίσει την αποπομπή του. Μάλιστα, ο Ειρηναίος έχει μετατραπεί σε ένα είδος ήρωα Δεξιών Εβραίων που θέλουν να ενισχύσουν τον έλεγχό τους στην Ιερουσαλήμ.

Η οικογένεια του Ατάλα Μανσούρ προσηλυτίστηκε στην Ελληνο – Καθολική Εκκλησία από την Ελληνορθόδοξη το 1725. Ο Μανσούρ, συγγραφέας του βιβλίου «Narrow Gate Churches» (Εκκλησίες με Στενές Πύλες) και βετεράνος δημοσιογράφος της εφημερίδας «Haaretz», είπε ότι πολλοί έχουν κάνει μία παρόμοια αλλαγή τα τελευταία 200 χρόνια.

«Ισως να συνέβη σε μας λίγο πιο νωρίς στην ιστορία από τους περισσότερους», είπε ο Μανσούρ. Αλλά η σταδιακή κίνηση από την Ελληνορθόδοξη Εκκλησία προς την Ελληνο – Καθολική Εκκλησία συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Ο Μανσούρ είπε ότι αυτή η κίνηση δεν οφείλεται κυρίως στην πίστη και την θεολογία, αλλά σε κοινωνικούς και οικονομικούς παράγοντες.

Τους τελευταίους δύο αιώνες η Καθολική Εκκλησία επενδύει με επιθετικό τρόπο στους Αγίους Τόπους, κτίζοντας σχολεία, νοσοκομεία και κοινωνικά ιδρύματα. Αντίθετα, η Ελληνορθόδοξη Εκκλησία δεν έχει κάνει σχεδόν τίποτα για το ποίμνιό της. Δεν υπάρχει σχεδόν κάνενα σχολείο και κανένα κοινωνικό ίδρυμα. Ετσι ο κόσμος έχει φύγει σταδιακά».

Ο Μανσούρ είπε ότι το συμβόλαιο για τα ακίνητα είναι ακόμα πιο οδυνηρό για τους Ελληνορθόδοξους Αραβες διότι ξέρουν ότι δεν θα δούν ούτε ένα λεπτό από τα χρήματα να επενδύεται στην κοινότητά τους.

«Οι περισσότεροι άνθρωποι κατηγορούν τον Πατριάρχη», είπε ο Μανσούρ. «Αλλά αυτός δεν ήταν ο πρώτος Πατριάρχης που πούλησε γη. Ολοι νιώθουν άσχημα όταν βλέπεις ότι ο κλήρος, που αποτελείται σχεδόν τελείως από άτομα Ελληνικής εθνικότητας, χρησιμοπεί την τεράστια περιουσία της Εκκλησίας για τα δικά τους βίτσια.»

Μέχρι πριν 200 χρόνια, εκτός από κάποιος Αρμένιους και Σύριους Χριστιανούς, η μεγάλη πλεοψηφία των γηγενών Χριστιανών άνηκε στην Ελληνορθόδοξη Εκκλησία. Αλλά σήμερα η πλεοψηφία των Αράβων Χριστιανών εντός της Πράσινης Γραμμής ανήκει στην Ελληνο – Καθολική Εκκλησία.

Ο Ντάνιελ Ρόσιγκ, Διευθυντής του Τμήματος Χριστιανικών Κοινοτήτων στο Υπουργείο Θρησκευτικών Θεμάτων από το 1975 και 1988, ο οποίος σήμερα είναι ο Διευθυντής του Κέντρου της Ιερουσαλήμ για τις Σχέσεις Εβραίων -Χριστιανών, συμφώνησε ότι η επιτυχία της Καθολικής Εκκλησίας στο να κερδίσει τόσους Ελληνορθόδοξους Αραβες οφείλεται κυρίως στις ενταντικές επενδύσεις της σε σχολεία, νοσοκομεία και κοινωνικά ιδρύματα.

Αλλά ένας άλλος λόγος για την επιτυχία των Καθολικών ήταν η δημιουργία του τυπικού των Ελληνο – Καθολικών μελχιτών.

«Στον 18ο αλλά κυρίως στον 19ο αιώνα, οι Καθολικοί έφτασαν στους Αγίους Τόπους και είχαν την σοφία να μήν προσπαθήσουν να προσηλυτίσουν τους Ελληνορθοδόξους Χριστιανούς στην Λατινική Ορθοδοξία», είπε ο Ρόσιγκ.

«Κατάλαβαν ότι ο Λατινικός Καθολικισμός ήταν πολύ συνδεδεμένος με την Δυτική κουλτούρα, και επομένως ήταν κάτι ξένο στην Ανατολή. Επέτρεψαν στους Ελληνορθοδόξους Χριστιανούς να διατηρήσουν σημαντικές παραδόσεις στις λειτουργίες, την ενδυμασία των κληρικών και τον εσωτερικο χαρακτήρα των εκκλησιών. Επίσης, όπως στην Ορθόδοξη Εκκλησία, οι χαμηλόβαθμοι κληρικοί είχαν το δικαίωμα να παντρευτούν.

«Οι Καθολικοί έδωσαν έμφαση στο να αναγνωρίσουν οι Ελληνορθόδοξοι την κυριαρχία της Ρώμης και του Πάπα.»

Σήμερα, η Ελληνορθόδοξη Κοινότητα στους Αγίους Τόπους, συμπεριλαμβονομένης και της Ιουδαίας και της Σαμαρείας, αλλά όχι της Ιορδανίας, δεν αριθμεί πάνω από 60 000 άτομα. Περισσότερο από το 50% αυτών των ατόμων βρίσκεται στην Γαλιλαία σε μέρη όπως είναι η Ναζαρέτ και το Κφάρ Γιασίφ.

Εντός της Πράσινης Γραμμής υπάρχουν περίπου 40 000 Ελληνορθόδοξοι Χριστιανοί, σε αντίθεση με τους περισσότερο από 50 000 Ελληνο – Καθολικούς που βρίσκονται εκεί.

Πέρα από την Πράσινη Γραμμή, υπάρχει ακόμα μία πλειοψηφία Ελληνορθοδόξων. Κάποιες δεκάδες χιλίαδες ζούν στην Ανατολική Ιερουσαλήμ και σε γειτονικές πόλεις όπως είναι το Μπέϊτ Τζάλα, η Ραμάλλα και η Βηθλεέμ.

Οι ειδικοί λένε ότι ο κύριος λόγος για την επέκταση της Καθολικής Εκκλησίας στους Αγίους Τόπους, που συνέπεσε με την άνοδο της Ευρώπης και την παράλληλη παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ήταν η επιδίωξη της δύναμης.

Αλλά κρύβονταν και θρησκευτικά κίνητρα πίσω από την επιθυμία της Καθολικής Εκκλησίας να «σώσει ψυχές».

Ο Αρχιεπίσκοπος Αρίσταρχος είπε ότι υπάρχουν πολλές θεολογικές διαφορές μεταξύ της Ελληνορθόδοξης και Ελληνο – Καθολικής Εκκλήσίας, η πιο προφανής των οποίων είναι ο κεντρικός ρόλος που παίζει ο Επίσκοπος της Ρώμης, ο Πάπας.

Οταν ερωτήθηκε εάν αυτό θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τελικά την σωτηρία της ψυχής, ο Αρίσταρχος είπε: «Η σωτηρία της ψυχής ανήκει στον Θεό για να κρίνει.» Αλλά ομολόγησε ότι υπάρχουν προβληματικά στοιχεία στην Καθολική θεολογία.

«Πιστεύω ότι μπορεί να υπάρχουν αναλήθειες σε άλλες εκκλησίες. Και δεν μπορώ να πω ότι αυτές οι αναλήθειες δεν θέτουν σε κίνδυνο την σωτηρία της ψυχής. Εγώ δεν μπορώ να πω τι συμβαίνει στις ψυχές που αποδέχονται μία επικίνδυνη πίστη. Μόνο ο Θεός μπορεί να το πεί.»

Αν και αποκαλούνται Ελληνορθόδοξοι, οι Αραβες λαϊκοί στους Αγίους Τόπους, σε αντίθεση με τον κλήρο που αποτελείται σχεδόν τελείως από Ελληνες, δεν ταυτίζεται καθόλου με το Ελληνικό Κράτος ή την ελληνική γλώσσα. Δεν γίνονται προσκυνήματα στην Ελλάδα. Οι Ελληνορθόδοξες λειτουργίες στους Αγίους Τόπους γίνονται στα Αραβικά, εκτός από τα μοναστήρια και τις εκκλησίες όπου το μεγαλύτερο μέρος των προσευχών γίνεται από κληρικούς ή προσκυνητές, όπως γίνεται στον Πανάγιο Τάφο.

Η μεγάλη πλειοψηφία των λαϊκών θεωρούν τους εαυτούς τους ‘Αραβες και πολλοί αποκαλούν τους εαυτούς τους «Αραβες Ορθοδόξους.» Θεωρούν του εαυτούς τους πραγματικούς ‘Αραβες και υπογραμμίζουν ότι η Ελληνορθόδοξη Εκκλησία υπήρχε πριν το Ισλάμ.

«Ο όρος «Ελληνας» Ορθόδοξος είναι παραπλανητικός», είπε ο Αρχιμανδρίτης Χάνα.

«Κάποτε όλες οι Χριστιανικές κοινότητες βρίσκονταν κάτω από την αιγίδα του Ελληνικού πολιτισμού. Η Αγία Γραφή ήταν γραμμένη στα ελληνικά. Η Ελληνική γλώσσα δεν περιοριζόταν σε μία περιοχή. Ηταν η γλώσσα των μορφωμένων και πολιτισμένων.

«Εγώ θεωρώ τον εαυτό μου Αραβα Ορθόδοξο. Εγώ και το μεγαλύτερο μέρος του ποιμνίου θεωρούμε τους εαυτούς μας Αραβες.»

Αυτή η έντονη έμφαση στην Αραβική ταυτότητα είναι μία τακτική που χρησιμοποιείται από την Χριστιανική Κοινότητα για να εξουδετερώσει τις θρησκευτικές διαφορές με τους Μουσουλμάνους γειτονές της.

«Μοιάζει πολύ με τον φαινόμενο των Εβραίων Μαρχιστών», είπε ο Ρόσιγκ. «Αυτοί οι Χριστιανοί χρησιμοποιούν τον Αραβικό ή τον Παλαιστινιακό εθνικισμό για να υποβαθμίσουν τις θρησκευτικές διαφορές.»

Κάποιες πολιτικές ιδεολογίες που ήταν πολύ δημοφιλείς στις δεκαετίες του 1950 και 1960, όπως είναι ο Κομμουνισμός και ο Παναραβισμός, που σήμερα θεωρούνται αναχρονιστικές, ιδιαίτερα την τελευταία δεκαετία με τον άνοδο του ισλαμικού εξτρεμισμού, είναι ακόμα ζωντανές μεταξύ των Χριστιανών Αράβων.

«Βλέπουμε τους εαυτούς μας ως μέρος του παναραβισμού είπε ο υποψήφιος μελλοντικός Μητροπολίτης, Χάνα. Αποτελούμε μέρος της κοινωνικο-οικονομικής δύναμης στην περιοχή.»

Ενα επιπλέον κοινό ιδεολογικό στοιχείο που μοιράζονται οι Αραβες Χριστιανοί με τους Μουσουλμάνους γείτονές τους, είναι οι εθνικές φιλοδοξίες για τον Παλαιστινιακό λαό.

«Η Παλαιστίνη είναι η πατρίδα μου», είπε ο Χάνα. «Ο παλαιστινιακός αγώνας είναι ο δικός μου αγώνας, Ο Χριστιανοί Αραβες ζούν στον Μουσουλμανικό Κόσμο. Υπάρχει ενότητα και αμοιβαίες σχέσεις. Οι Χριστιανοί Παλαιστίνιοι πάντοτε συνέβαλαν στον Παλαιστινιακό αγώνα. Υπερασπίστηκαν την γη και τον αγώνα.»

Ομως ο Ρόσιγκ είπε ότι υπάρχει μία βασική διαφορά μεταξύ της Ελληνορθόδοξης Κοινότητας στην Γαλιλαία και της ανάλογης κοινότητας στην περιοχή της Ιερουσαλήμ.

«Στην περιοχή της Ιερουσαλήμ, βρίσκονται περισσότερο μεταξύ διασταυρωμένων πυρών. Ως αποτέλεσμα, βρίσκονται κάτω από την πίεση να επιλέξουν την μία πλευρά.

Αντίθετα, στην Γαλιλαία, η Ισραηλο-Παλαιστινιακή σύγκρουση είναι λιγότερο πιεστική σε καθημερινό επίπεδο. Αν και υπάρχουν κοινές εντάσεις, γενικά δεν επικεντρώνονται στην Ισραηλο-Παλαιστινιακή σύγκρουση.»

Τα Αραβικά ΜΜΕ έχουν παραθέσει δηλώσεις του Χάνα, ο οποίος εκπροσωπεί τις Ελληνορθόδοξες Κοινότητες στην περιοχή της Ιερουσαλήμ, να υποστηρίζει την βία ως μέσον για την δημιουργία παλαιστινιακού κράτους. Σύμφωνα με τα ρεπορτάζ, τον Ιανουάριο του 2003, ενέκρινε τις βομβιστικές επιθέσεις αυτοκτονίας εναντίον Ισραηλινών και ευλόγησε τους Shahid (μάρτυρες), οι οποίοι ανατινάχθηκαν για να σκοτώσουν Ισραηλινούς.

Ομως σε συνέντευξή του στην «Jerusalem Post», ο Χάνα αρνήθηκε ότι είχε υποστηρίξει τις βομβιστικές επιθέσεις αυτοκτονίας.

«Αντιτίθεται στην θρησκεία μας,» είπε ο Χάνα.

«Οι Παλαιστίνιοι έχουν το δικαίωμα να αντισταθούν. Αλλά η μάχη εναντίον της κατοχής και της καταπίεσης πρέπει να διεξάγεται με πολιτισμένο τρόπο. Η χρήση της βίας εναντίον αθώων είναι αντίθετη με τα πιστεύω μας, διότι όλοι οι άνθρωποι δημιουρήθηκαν κατ’ εικόνα του Θεού.

Ο Χάνα είπε ότι υποστηρίζει μία λύση δύο κρατών και δεν αντιτίθεται σε ένα εβραϊκό κράτος.

«Αλλά πρέπει να κάνουμε έναν διαχωρισμό μεταξύ του Ιουδαϊσμού και του Σιωνισμού. Τρέφουμε μεγάλη εκτίμηση για τον Ιουδαϊσμό. Αποτελεί μία από τις τρείς μεγάλες μονοθεϊστικές θρησκείες.

Αλλά έχουμε τις επιφυλλάξεις μας για τον Σιωνισμό. Μπορούμε και πρέπει να έχουμε έναν εποικοδομητικό διάλογο με τον Ιουδαϊσμό. Μπορεί να υπάρξει διάλογος. Αλλά σε ότι αφορά τον Σιωνισμό, και ιδιαίτερα όταν αυτό σχετίζεται με τα δικά μας συμφέροντα, υποφέρουμε από την πολιτική της διάκρισης του Ισραήλ εναντίον μας. Εφόσον ζούμε υπό κατοχή, υποφέρουμε σαν Χριστιανοί. Πιστεύουμε έντονα στην συνύπαρξη, αλλά η συνύπαρξη και η ειρήνη δεν συμβαδίζουν με την κατοχή και την καταπίεση.

Αναμφίβολα, ισχυρά πολιτικά και επιχειρηματικά συμφέροντα σχετίζονται με την εκλογή του νέου Πατριάρχη. Αλλά μετά το πρόσφατο σκανδάλο με τα σύμβολαια ακινήτων του Ειρηναίου, είναι αμφίβολο ότι ο Θεόφιλος, οποιοιδήποτε και να είναι οι σύμμαχοι του, θα είναι διατεθειμένος να αναλάβει κάποιο ρίσκο.

Ο Ραββίνος Ρόζεν της American Jewish Committee πιστεύει ότι στο άμεσο μέλλον θα πραγματοποιηθούν πολύ λίγες πωλήσεις ακινήτων.

«Αν και το ζητήμα της πώλησης ακινήτων στην χριστιανική συνοικία ήταν ένα ξεκαθάρο πρόσχημα για την αποπομπή του Ειρηναίου, παρά ταύτα, όποιος τον διαδεχθεί θα είναι πολύ πιο επιφυλακτικός να προβεί σε οποιαδήποτε συναλλαγή που θα μπορούσε να οδηγήσει τον Πατριάρχη σε παρεξήγηση με το Ισραήλ ή τους Παλαιστινίους.»

Στο ρεπορτάζ συνέβαλε ο Etgar Lefkovits.