The Times of Israel — Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2026
Orr Leschziner

Τέσσερις μπίρες τον χρόνο
Οι Αμερικανοί πληρώνουν ψίχουλα. Το Ισραήλ πληρώνει με τη στρατηγική του ανεξαρτησία. Ήρθε η ώρα να τερματιστεί αυτή η διευθέτηση.
Καθώς άνοιγαν οι κάλπες στις 3 Νοεμβρίου 2026, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ παρενέβη τηλεφωνικά στην εκπομπή Fox & Friends και έκανε μια αιφνιδιαστική ανακοίνωση:
«Ο Μπίμπι Νετανιάχου κι εγώ κάναμε μια συμφωνία, σύμφωνα με την οποία δίνουμε στο Ισραήλ 4 δισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο. Και συμφωνήσαμε πριν από μήνες ότι θα το σταματήσουμε… Έχουμε ήδη συμφωνήσει ότι μέχρι το τέλος του έτους δεν θα καταβάλλουμε πλέον χρήματα στο Ισραήλ».
Η ιδέα, όπως είπε, προήλθε από τον ίδιο τον Νετανιάχου.
Μέχρι τα μεσάνυχτα, οι Δημοκρατικοί είχαν αποκτήσει τον έλεγχο του Κογκρέσου. Πολλά ζητήματα συνέβαλαν στη νίκη τους, αλλά ένα σύνθημα ακούστηκε περισσότερο από τα περισσότερα:
«Σταματήστε να στέλνετε τα χρήματα των φορολογουμένων μας στο Ισραήλ».
Ελάχιστοι, όμως, από εκείνους που το φώναζαν αναρωτήθηκαν ποτέ πού καταλήγουν πραγματικά αυτά τα δολάρια.
Ιδού η απάντηση.
Η ισχύουσα συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών υπογράφηκε το 2016, επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα, και καλύπτει την περίοδο από το 2019 έως το 2028. Προβλέπει για το Ισραήλ 3,3 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως μέσω του προγράμματος Εξωτερικής Στρατιωτικής Χρηματοδότησης (Foreign Military Financing) και επιπλέον 500 εκατομμύρια δολάρια για την κοινή ανάπτυξη και υποστήριξη συστημάτων αντιπυραυλικής άμυνας.
Αυτά είναι τα «3,8 δισεκατομμύρια δολάρια» που αναγράφονται σε κάθε πανό διαμαρτυρίας.
Μόνο που τα χρήματα αυτά δεν μεταφέρονται σε τραπεζικούς λογαριασμούς στην Ιερουσαλήμ.
Σύμφωνα με την Υπηρεσία Ερευνών του Κογκρέσου (Congressional Research Service), το μεγαλύτερο μέρος τους δαπανάται για αμερικανικά οπλικά συστήματα και αμερικανικές υπηρεσίες.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει μαχητικά F-35 από το Φορτ Γουόρθ, F-15 από το Σεντ Λούις και αντιπυραυλικούς αναχαιτιστές από την Τουσόν.
Αυτό που παραλαμβάνει το Ισραήλ είναι στρατιωτικός εξοπλισμός. Τα χρήματα παραμένουν στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Κάποτε το Ισραήλ απολάμβανε μια μικρή εξαίρεση: μια ρύθμιση που ονομαζόταν Off-Shore Procurement (προμήθειες εκτός ΗΠΑ), η οποία επέτρεπε να δαπανάται περίπου το ένα τέταρτο των κονδυλίων σε ισραηλινές αμυντικές βιομηχανίες.
Η συμφωνία του 2016 προέβλεψε τη σταδιακή κατάργηση αυτής της δυνατότητας και μέχρι το 2028 η εξαίρεση θα έχει εξαφανιστεί εντελώς.
Από τότε, η λεγόμενη βοήθεια θα σημαίνει κατά 100% αμερικανικές θέσεις εργασίας.
Ας ονομάσουμε, λοιπόν, τα πράγματα με το όνομά τους: πρόκειται για επιδότηση της αμερικανικής αμυντικής βιομηχανίας, με ετικέτα αποστολής προς το Ισραήλ.
Και πόσο κοστίζει αυτό στον Αμερικανό φορολογούμενο;
Ας υποθέσουμε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν 360 εκατομμύρια κατοίκους και ότι περίπου οι μισοί πληρώνουν φόρους — δεν μπορούμε, άλλωστε, να υπολογίσουμε και τα παιδιά.
Τα 3,8 δισεκατομμύρια δολάρια αντιστοιχούν έτσι σε περίπου 21 δολάρια ανά φορολογούμενο τον χρόνο.
Ακόμη κι αν περιορίσουμε τον υπολογισμό στα περίπου 100 εκατομμύρια Αμερικανών που πράγματι οφείλουν ομοσπονδιακό φόρο εισοδήματος, το ποσό εξακολουθεί να είναι μικρότερο από 40 δολάρια.
Σε ένα μπαρ του Μανχάταν, όπου μια μεγάλη μπίρα Guinness κοστίζει 9 ή 10 δολάρια, μιλάμε για περίπου τέσσερις μπίρες.
Τέσσερις μπίρες τον χρόνο ήταν αρκετές για να τροφοδοτήσουν, σε όλη τη διάρκεια μιας προεκλογικής περιόδου, ένα από τα παλαιότερα στερεότυπα του αντισημιτικού οπλοστασίου: τον Εβραίο που ζει από τον μισθό κάποιου άλλου.
Ένα φτηνό ψέμα. Ένα παλιό ψέμα.
Γιατί, λοιπόν, ένας Ισραηλινός να πανηγυρίζει για τον τερματισμό αυτής της βοήθειας;
Επειδή το Ισραήλ πλήρωσε πολύ υψηλότερο τίμημα από τέσσερις μπίρες Guinness. Και το τίμημα αυτό δεν καταβλήθηκε ποτέ σε χρήμα.
Καταβλήθηκε με την ανάγκη να ζητά άδεια — και, δυστυχώς, με αίμα.
Θυμάστε τον Μάιο του 2024;
Το Ισραήλ προσπαθούσε να φέρει πίσω τους ομήρους του και η Ουάσιγκτον ανέστειλε την αποστολή 1.800 βομβών βάρους 2.000 λιβρών και 1.700 βομβών βάρους 500 λιβρών, προκειμένου να αποτρέψει την είσοδο των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων (IDF) στη Ράφα.
Μια χώρα που εξαρτάται από το πορτοφόλι κάποιου άλλου δεν μπορεί να αποφασίζει μόνη της πότε θα πολεμήσει.
Η Ιστορία μάς δείχνει ότι το Ισραήλ τα καταφέρνει καλύτερα όταν αφήνεται ελεύθερο να ενεργήσει μόνο του.
Όταν η Γαλλία επέβαλε εμπάργκο όπλων στο Ισραήλ το 1967 και παρακράτησε τα πολεμικά αεροσκάφη που το Ισραήλ είχε ήδη αγοράσει, η ισραηλινή απάντηση ήταν να δημιουργήσει τη δική του αμυντική βιομηχανία.
Από αυτή την προσπάθεια προέκυψαν το μαχητικό Kfir, το άρμα μάχης Merkava και, δεκαετίες αργότερα, το σύστημα Iron Dome (Σιδηρούς Θόλος).
Τη δεκαετία του 1980, το Ισραήλ σχεδίασε το Lavi, ένα μαχητικό αεροσκάφος αρκετά προηγμένο ώστε να ανταγωνιστεί το αμερικανικό F-16.
Η Ουάσιγκτον άσκησε πιέσεις στην Ιερουσαλήμ μέχρι που το πρόγραμμα εγκαταλείφθηκε το 1987.
Η ρύθμιση Off-Shore Procurement θεσπίστηκε από το Κογκρέσο μόνο μετά την ακύρωση του Lavi.
Με απλά λόγια, επετράπη στο Ισραήλ να δαπανά ένα μέρος της αμερικανικής βοήθειας στο εσωτερικό του, ως αντιστάθμισμα για την εγκατάλειψη ενός μαχητικού αεροσκάφους που απειλούσε τις αμερικανικές πωλήσεις.
Ούτε αποτελεί ο τερματισμός της βοήθειας επινόηση του Νετανιάχου, ούτε καν αποκλειστικά ιδέα της ισραηλινής Δεξιάς.
Ο Γιόσι Μπεϊλίν, βετεράνος του Εργατικού Κόμματος και του Μέρετς και ένας από τους αρχιτέκτονες των Συμφωνιών του Όσλο, υποστήριξε την ίδια άποψη σε άρθρο του στην Israel Hayom, με τίτλο «Ήρθε η ώρα να απεξαρτηθούμε από την αμερικανική βοήθεια».
Προειδοποιούσε ότι «η βοήθεια δημιουργεί εξάρτηση».
Η επιθυμία αυτή υπάρχει ήδη εδώ και σαράντα χρόνια.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, ο υπουργός Οικονομικών του Λικούντ, Γιτζάκ Μοντάι, πρότεινε το Ισραήλ να παραιτηθεί από την ετήσια αμερικανική οικονομική βοήθεια ύψους 1,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων, προκαλώντας κατάπληξη ακόμη και στους συναδέλφους του στο υπουργικό συμβούλιο.
Το 1996, ο Νετανιάχου μίλησε ενώπιον του Κογκρέσου για «το τέλος της παιδικής ηλικίας» και έβαλε τέλος στην οικονομική βοήθεια.
Τον περασμένο Ιανουάριο δήλωσε στο The Economist ότι επιθυμεί η στρατιωτική βοήθεια να μειωθεί σταδιακά μέχρι να μηδενιστεί «μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια».
Άνθρωποι που διαφωνούν σχεδόν στα πάντα συμφώνησαν σε ένα σημείο:
Ένα κράτος του οποίου ο αμυντικός προϋπολογισμός έχει αυξηθεί περισσότερο από 150% μέσα σε δέκα χρόνια δεν χρειάζεται ένα επίδομα που αντιστοιχεί σε λιγότερο από το 1% της οικονομίας του.
Δεν συμφωνούν, ωστόσο, όλοι στο Ισραήλ.
Ο Γκάντι Άιζενκοτ υποστηρίζει ότι ο Νετανιάχου αιφνιδίασε την κοινή γνώμη, ενώ ο Γιαΐρ Γκολάν χαρακτηρίζει την κίνηση «σοβαρό πλήγμα για την ασφάλεια του Ισραήλ».
Η ανησυχία τους είναι ειλικρινής.
Αλλά, ως Ισραηλινός ψηφοφόρος, εκεί όπου εκείνοι βλέπουν ένα προστατευτικό μαξιλάρι, εγώ βλέπω μια θηλιά γύρω από τον λαιμό.
Έχουμε το δικαίωμα να διαφωνούμε.
Θέλω όμως, για μια στιγμή, να γίνω «εντελώς Εβραίος» στο ζήτημα αυτό.
Οι Γραφές έχουν ήδη περιγράψει την εναλλακτική λύση πριν από 3.000 χρόνια.
Στο Βιβλίο των Αριθμών, ο προφήτης Βαλαάμ ατενίζει το στρατόπεδο των Ισραηλιτών και το περιγράφει ως «λαό που θα κατοικεί μόνος του».
Πολλοί διακρίνουν σε αυτά τα λόγια τη μοναξιά.
Εγώ ακούω την ανεξαρτησία.
Βλέπω έναν λαό που στέκεται στα δικά του πόδια και δεν περιμένει από κάποιον γραφειοκράτη στην Ουάσιγκτον να εγκρίνει το δικαίωμά του στην αυτοάμυνα.
Βλέπω ένα έθνος που αγοράζει από όπου επιθυμεί, κατασκευάζει ό,τι μπορεί και πληρώνει μόνο του τον λογαριασμό.
Το Ισραήλ μπορεί να κάνει και τα τρία.
Και μάλιστα εύκολα.
Υπάρχει, στη συνέχεια, και η σύγχρονη πολιτική πραγματικότητα.
Κατά τα τελευταία δύο χρόνια, το αίτημα για διακοπή της αμερικανικής βοήθειας προς το Ισραήλ μεταφέρθηκε από τις πανεπιστημιακές αυλές στις εκλογικές αναμετρήσεις των αμερικανικών πολιτειών.
Ο Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ το κατέστησε κεντρικό θέμα της προεκλογικής του εκστρατείας για τη Γερουσία στο Μίσιγκαν.
Ο Μπραντ Λάντερ, στη Νέα Υόρκη, δήλωσε ότι «δεν θα ψηφίσει υπέρ οποιασδήποτε πρόσθετης αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας προς το Ισραήλ, είτε για επιθετικούς είτε για αμυντικούς σκοπούς».
Νομοθέτες όπως αυτοί θα συμβάλουν στον καθορισμό όσων θα ακολουθήσουν μετά τη λήξη της σημερινής συμφωνίας.
Ο τερματισμός των επιχορηγήσεων αφαιρεί από τα χέρια τους το αγαπημένο τους επιχείρημα.
Δεν υπάρχει τίποτα που να μπορούν να απαιτήσουν να «σταματήσει να αποστέλλεται», όταν δεν αποστέλλεται πλέον τίποτα.
Έτσι τελειώνει και η δυνατότητα πολιτικής πίεσης μέσω της βοήθειας.
Όσο για τους διαδικτυακούς πολέμιους του Ισραήλ:
Εδώ και χρόνια, τα σχόλια κάτω από κάθε είδηση που αφορά το Ισραήλ επαναλαμβάνουν τα ίδια στερεότυπα περί μιας χώρας που ζει από την αμερικανική κοινωνική πρόνοια και ενός «θείου Σαμ» που πληρώνει τους πολέμους της.
Η διακοπή της βοήθειας θα αφαιρέσει ένα πολύ σημαντικό όπλο από τη δυνατότητά τους να αναπαράγουν το μίσος στο διαδίκτυο.
Τουλάχιστον στο συγκεκριμένο ζήτημα.
Έχω, ωστόσο, την αίσθηση ότι θα επιβιώσουν και χωρίς αυτό.
Τα διαδικτυακά τρολ θα επινοούν πάντοτε καινούργιο υλικό. Αυτό κάνουν πάντα.
Αλλά το συγκεκριμένο τροπάριο τελειώνει εδώ.
Είναι δύσκολο να αποκαλείς κάποιον «παράσιτο» όταν πληρώνει με δικά του χρήματα ή αγοράζει από κάποιον άλλον.
Στη χειρότερη περίπτωση, θα αλλάξουν τροπάριο και θα ισχυρίζονται:
«Το Ισραήλ βλάπτει την Αμερική επειδή ΔΕΝ αγοράζει αμερικανικά προϊόντα».
Σε κάθε περίπτωση, αυτό που πρέπει να ακολουθήσει είναι μια σχέση όπως εκείνη που χαρακτηρίζει κάθε υγιή συμμαχία:
Δύο κυρίαρχα κράτη που εμπορεύονται οπλικά συστήματα, αναπτύσσουν από κοινού τεχνολογία και επενδύουν ως ισότιμοι εταίροι.
Σύμμαχοι και εταίροι, όχι προστάτης και προστατευόμενος.
Η Αμερική υπήρξε ο στενότερος φίλος του Ισραήλ και αυτή η φιλία δεν εξαρτάται από μια ετήσια επιταγή.
Το Ισραήλ δεν υπήρξε ποτέ αντικείμενο ελεημοσύνης κανενός.
Τώρα, κανείς δεν θα μπορεί πλέον να προσποιείται το αντίθετο.
Και όσο για τον «μπαμπά»;
Το Ισραήλ δεν είχε ποτέ κανέναν «Αμερικανό μπαμπά».
Ο Πατέρας μας βρίσκεται στους ουρανούς, όχι στο Καπιτώλιο. ֍
Orr Leschziner. Ισραηλινός συγγραφέας, ιστορικός και διευθυντής κυβερνοασφάλειας, που ζει στο Τελ Αβίβ. Υπηρέτησε επί 14 χρόνια σε μάχιμες μονάδες των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων (IDF) και σπούδασε Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ.
Πηγή: The Times of Israel — US aid to Israel costs 4 pints of Guinness a year