10.10.2011
του Τεύκρου Σακελλαρόπουλου

 Υπάρχει μια ιστορία στη Βίβλο, η οποία κατά την άποψή μου αποτελεί ένα από τα πιο παράξενα μεν αλλά και ουσιαστικά δε οικονομικά παραδείγματα.

Επειδή υποθέτω πως ίσως δεν είναι τόσο γνωστή ή ίσως δεν έχει προσεχθεί συνοπτικά την περιγράφω:

Όταν ο Ιακώβ διαπραγματεύτηκε με τον πεθερό του Λάβαν την κατανομή και τον διαχωρισμό της περιουσίας τους πρότεινε στον πεθερό του (τον Λάβαν) να λάβει μόνο τα παρδαλά και διάστικτα ζώα, ώστε να μην υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία περί της κυριότητάς τους.  Ο Λάβαν απεδέχθη αυτόν τον όρο και από τούδε και εις το εξής όλα τα διάστικτα και ραβδωτά ζώα θα ανήκαν στον Ιακώβ, ενώ τα υπόλοιπα στον ίδιο.

Η ιστορία θα μπορούσε να έχει τελειώσει  εδώ. Αλλά όχι. Ο Ιακώβ (σύμφωνα με τις περιγραφές της Βίβλου) τοποθέτησε αφού ξεφλούδισε σε ορισμένα σημεία χλωρές βέργες από λεύκα, αμυγδαλιά και πλάτανο, ώστε να φανεί το άσπρο. Κατόπιν τούτου, τοποθετούσε τις βέργες στις ποτίστρες όπου τις έβλεπαν τα ζώα όταν ζευγάρωναν. Φρόντιζε μάλιστα αυτό να το πράττει όταν επρόκειτο περί υγειών και δυνατών ζώων. Μέσα σε λίγο διάστημα Ο Ιακώβ απέκτησε κοπάδια με διάστικτα ζώα δυνατά και υγιή και μεγάλα πλούτη!

Μου είναι αδύνατον να σκεφθώ ριζοσπαστικότερη γενετική θεωρία. Έχω την αίσθηση ότι όλο το οικοδόμημα της σύγχρονης γενετικής και βιολογίας θα τιναζόταν στον αέρα εάν ήταν ποτέ δυνατόν ο Ιακώβ να επανερχόταν στην εποχή μας.

Ας δούμε όμως σημείο προς σημείο την ιστορία αυτή και ας αναλύσουμε κάθε της πτυχή:

Καταρχήν είναι νομίζω φανερό πως ο Ιακώβ διαπραγματεύτηκε τη συμφωνία με τον Λάβαν έχοντας έναν κρυφό άσσο στο μανίκι του. Είναι προφανές πως ΓΝΩΡΙΖΕ εκ των προτέρων αυτό το μυστικό. Ένας λοιπόν υποτίθεται αδιάφορος όρος, όπως εξελήφθη από τον Λάβαν εμπεριείχε το μυστικό της επιτυχίας και της δημιουργίας πλούτου του Ιακώβ. Ο Λάβαν ανύποπτος αδυνατούσε να αντιληφθεί το νόημα αυτού του όρου αφενός διότι ήταν μάλλον …λογικός (τι πιο εύκολο να ξεχωρίσεις τα ζώα από το είδος του χρώματος του δέρματός τους) και αφετέρου διότι δεν μπόρεσε να εκτιμήσει τις καταστάσεις και να διεισδύσει στο μυαλό του Ιακώβ. Έχοντας μάλιστα και προηγούμενες ανέντιμες συμπεριφορές από την πλευρά του, ούτε στο ελάχιστο δεν δείχνει να υποψιάζεται το παραμικρό. Είχε άραγε μέθοδο αντίκρουσης αν γνώριζε το «μυστικό». Μα και βέβαια θα μπορούσε να τροποποιήσει ελαφρώς τον όρο, ώστε να μην είναι παραγωγικός από την πλευρά του Ιακώβ. Ωστόσο «ουδέν έπραξε».

Ο Ιακώβ αντιθέτως πονηρά σκεπτόμενος έσυρε στις διαπραγματεύσεις τον Λάβαν και έθεσε έναν φαινομενικά αδιάφορο όρο με τεράστια σημασία. Το ερώτημα βέβαια τίθεται, πως και από που γνώριζε αυτήν την φόρμουλα γενετικής. Αυτό δεν μπορώ να το απαντήσω. Ίσως η βαθειά τεχνογνωσία βοσκής την οποία είχε αποκτήσει, ίσως κάποιο άλλο περιστατικό οδήγησαν τον Ιακώβ στην κατοχή αυτής της ειδικής και ιδιαίτερης φόρμουλας.

Ο Λάβαν ωστόσο πάλι νόμισε πως θα ξεγελάσει τον Ιακώβ και ξεχώρισε με δόλο τα ζώα, τα οποία ήταν στη συμφωνία δίνοντας εκείνα, τα οποία προφανώς δεν ήταν διάστικτα ή ραβδωτά ή και ασθενικά και δεν είχαν καμία ελπίδα να αποδώσουν κληρονόμους, οι οποίοι θα γίνονταν περιουσία του Ιακώβ.

Προφανώς ο Ιακώβ έχοντας την ήδη πάθει πάμπολλες φορές από τον πεθερό του ήταν πολύ πιο προσεκτικός τώρα και θεωρώ πως γνώριζε εκ των προτέρων (ή αν μη τι άλλο διαισθανόταν) πως ο Λάβαν θα τον εξαπατήσει.

Ο Ιακώβ επιπροσθέτως ξεδιάλεγε και τα ζώα, ώστε να εφαρμόσει την φόρμουλά του στα πιο δυνατά και υγιή. Ο Δαρβίνος πιθανόν να καθυστέρησε κάποιες χιλιάδες χρόνια, ο δε Γρηγόριος Μέντελ μάλλον θα έπρεπε να ήταν καλύτερος αναγνώστης της Βίβλου προκειμένου να αναθεωρήσει τους νόμους της κληρονομικότητας (δεν δικαιολογείται διότι ήταν και ιερέας!).

Απόρροια φυσικά της εφαρμογής του μυστικού αυτού ήταν ο Ιακώβ να αποκτήσει μεγάλα πλούτη, ενώ ο Λάβαν αν και πλούσιος να μην έχει τον ίδιο ρυθμό ανάπτυξης. Νοουμένου του γεγονότος και της φυσικής επιλογής που επέβαλλε ο Ιακώβ στα ζώα τα κοπάδια του αποτελούνταν από δυνατά και υγιή ζώα ενώ του Λάβαν από ασθενικά.

Η συγκεκριμένη ιστορία τελειώνει κάπου εδώ. Τα ενσκήψαντα όμως ζητήματα μόλις αρχίζουν. Από οικονομικής απόψεως ο Ιακώβ πλούτισε εν προκειμένω, λόγω της εφαρμογής κάποιας στρατηγικής:

Α. Διαπραγματεύτηκε ενώ γνώριζε καίρια πληροφορία έναντι του αντιπάλου του, την οποία ταυτοχρόνως έθεσε ως αθώο όρο στην κατανομή της περιουσίας.

Β. Απομακρύνθηκε δρόμο τριών ημερών (όπως αναγράφεται), ώστε να μπορεί να την εφαρμόσει μακριά από περίεργα μάτια και απερίσπαστος.

Γ. Εξασφάλισε εντελώς ξεκάθαρους όρους διανομής και ταυτόχρονα μη δυνάμενους να αμφισβητηθούν. Τα διάστικτα κατσίκια όπως και να τα δει κανείς δεν είναι ομοιόμορφα, ούτε υπάρχει ασάφεια.

Δ. Εφήρμοσε τη φόρμουλα ενισχύοντάς την επιπλέον με τη θεωρία εξέλιξης.

Ε. Απέκτησε πλούτη και δυνατά κοπάδια, ενώ ταυτόχρονα εφαρμόζοντας την αθώα συμφωνία αδυνάτιζε τον πλούτο του  αντιπάλου του (ο Λάβαν έμεινε με τα ασθενικά ζώα).

ΣΤ. Τέλος δεν υπάρχει λογική. Τα οικονομικά δεν είναι μόνο διαγράμματα, καμπύλες και ισολογισμοί… Είναι και …παρδαλά κατσίκια!

Κυρίες κα Κύριοι παρακαλώ αναφέρατε μου ένα άλλο τέτοιο παράδειγμα επιτυχημένων διαπραγματεύσεων με όλα αυτά τα συντριπτικά πλεονεκτήματα που ταυτόχρονα ενδυναμώνει το ένα μέρος αδυνατίζοντας τον αντίπαλο.

Πέραν τούτου να έχει και ουσιαστική πρακτική εφαρμογή ταυτόχρονα δημιουργώντας πλούτο και ΤΟΝΙΖΩ ιδιαίτερα από την περιουσία του αντιπάλου.

Διαθέτοντας λοιπόν μόνο τεχνογνωσία και άριστες διαπραγματευτικές ικανότητες, αλλά καθόλου δικό του κεφάλαιο και παρά την πανουργία του Λάβαν κατάφερε να τον σύρει σε «ελεγχόμενο χώρο»  και να αποκτήσει τεράστιο πλούτο. Υπ’ όψιν ότι ο Ιακώβ δεν κατείχε κάποια ιδιαίτερη ικανότητα εξ’ αρχής διότι ως γνωστόν διπλά είχε εξαπατηθεί. Άρα ΕΜΑΘΕ από την προηγούμενη εμπειρία του και τις συνθήκες ζωής του.

Ο βασικός λοιπόν οικονομικός συντελεστής που διέθετε ο Ιακώβ ήταν το μυαλό του (κυρίως) η εργασία του και η τεχνογνωσία του. Κεφάλαιο δεν διέθετε, αλλά δανείστηκε με την υπόσχεση να αποδώσει τον νόμιμο τόκο. Προφανώς τα 14 χρόνια εργασίας με τα ξένα κοπάδια δεν πήγαν χαμένα.

Σημ. Όχι πως αποτελεί σοφία αυτό που γράφω, αλλά ο αντισυμβατικός  τρόπος αντίληψης των καταστάσεων  μπορεί να οδηγήσει σε εντελώς διαφορετικά αποτελέσματα. Ουδεμία νύξη επιθυμώ να κάνω σχετικά με την οικονομική κρίση την οποία βιώνουμε και τους ενδεικνυόμενους τρόπους αντιμετώπισης της…