Καθημερινή  Σάββατο 310.2026  
Του Σάκη Μουμτζή

Ο γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε δήλωσε προχθές, σύμφωνα με το Euronews, πως «είναι τρομακτικό η Ευρώπη των 500 εκατομμυρίων να ζητάει βοήθεια από τις ΗΠΑ των 300 εκατομμυρίων για να αντιμετωπίσει τη Ρωσία των 140 εκατομμυρίων».

Αν όντως κάποιος κοιτάξει απλώς τους αριθμούς —σε αυτούς να συμπεριλάβουμε και τα ΑΕΠ, όπου το ΑΕΠ της Ρωσίας είναι ίδιο με αυτό της Ιταλίας και μισό από αυτό της Γερμανίας—, τότε ο γραμματέας του ΝΑΤΟ φαίνεται να δικαιώνεται κυρίως για αυτό το «τρομακτικό». Όμως η πολιτική και η γεωπολιτική δεν είναι μόνον αριθμοί. Αν ήταν μόνον αριθμοί, το κράτος του Ισραήλ θα το είχαν καταπιεί οι Άραβες εδώ και πολλές δεκαετίες. Είναι και αριθμοί, αλλά κυρίως είναι η δομή των κοινωνιών, τα πολιτικά τους συστήματα, οι απαιτήσεις και οι ευαισθησίες των πολιτών. Αν συνεκτιμήσουμε και αυτούς τους παράγοντες, θα διαπιστώσουμε πως οι κοινωνίες της Ευρώπης, χωρίς τη μεγάλη ανοικτή ομπρέλα των ΗΠΑ, δεν θα μπορούσαν στο παρελθόν να προστατευθούν από τη Σοβιετική Ένωση —σε μία εβδομάδα ο κόκκινος στρατός θα έφτανε στον Ατλαντικό— ούτε σήμερα από τη Ρωσία του Πούτιν.

Οι κοινωνίες στις οποίες λειτουργεί αποφασιστικά και ουσιαστικά η δημοκρατική λογοδοσία στη συγκρότηση του πολιτικού τους συστήματος υστερούν δραματικά στη λήψη των αποφάσεων απέναντι σε αυταρχικές-ολοκληρωτικές κοινωνίες, όπου ένα κλειστό σύστημα, με συνοπτικές και άνευ ελέγχου διαδικασίες, λαμβάνει τις αποφάσεις του. Επιπλέον, οι πολίτες των δημοκρατικών κοινωνιών —οι οποίες λειτουργούν με τη σύνθεση των αντιθέσεων— προβάλλουν αιτήματα τα οποία οι εκπρόσωποί τους δεν μπορούν να αγνοήσουν, πολύ δε περισσότερο να περιφρονήσουν.

Θα έρθει η στιγμή της δημοκρατικής λογοδοσίας και εκεί θα κριθούν. Π.χ. στα ευρωπαϊκά κράτη η αύξηση των αμυντικών δαπανών σημαίνει πως τα πρόσθετα κονδύλια θα περικοπούν από κάποιες κοινωνικές παροχές ή αυτή η αύξηση έτσι θα παρουσιαστεί από εκείνες τις πολιτικές δυνάμεις που αντιτίθενται σε αυτήν την πολιτική. Ένα αυταρχικό-ολοκληρωτικό καθεστώς δεν αναγνωρίζει και δεν γνωρίζει τέτοιες αντιρρήσεις.

Η Ρωσία του Πούτιν μπορεί να «χωνέψει» εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς στον πόλεμο της Ουκρανίας, καθώς αυτοί προέρχονται από απομακρυσμένες περιοχές της αχανούς έκτασής της.

Η Ευρώπη μας δεν το αντέχει αυτό. Λειτουργεί με άλλες αξιακές συντεταγμένες. Ο Πούτιν έχει τη δυνατότητα να «πουλάει» πόλεμο στους Ρώσους και να επιβιώνει, ουδείς Ευρωπαίος ηγέτης διανοείται κάτι τέτοιο. Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες έχουν επιλέξει την ανάπτυξη μέσω της ειρήνης, τα αυταρχικά καθεστώτα έχουν και τον πόλεμο μέσα στις επιλογές για την επιβίωσή τους.

Φαίνεται ότι ο γραμματέας του ΝΑΤΟ έχει μια περιορισμένη οπτική, όχι απλώς για τις διεθνείς σχέσεις, αλλά κυρίως για τις πολλαπλές διαστάσεις της γεωπολιτικής. Συγχρόνως αγνοεί τον ιστορικό ρόλο των ΗΠΑ στην προστασία του τρόπου ζωής των Ευρωπαίων, ολίσθημα στο οποίο υποπίπτει και ο Αμερικανός πρόεδρος.

Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες έχουν επιλέξει την ανάπτυξη μέσω της ειρήνης, τα αυταρχικά καθεστώτα έχουν και τον πόλεμο μέσα στις επιλογές για την επιβίωσή τους.֍