«’’Εψηφίσθην, εγώ ο ελάχιστος’’ είπε ο Αρχιεπίσκοπος κ. Ιερώνυμος .. λίγα λεπτά μετά την εκλογή του, δίνοντας έτσι το μήνυμα για την αλλαγή ρότας στην Εκκλησία …» (ΤΑ ΝΕΑ, 08.02.08)
Στη χώρα μας ο Αρχιεπίσκοπος παίζει σημαντικό ρόλο. Επηρεάζει με τα έργα, τη στάση και τους λόγους του την κοινωνία και την κοινή γνώμη, το πολιτειακό και πολιτικό προσωπικό. Ως πρώτος -μεταξύ ίσων- των μητροπολιτών δίνει τον τόνο, κατευθύνει έναν ισχυρό θεσμό και οργανισμό, την Εκκλησία της Ελλάδος με τον πολυπληθή του κλήρο αλλά και έμμεσα τις δραστήριες θρησκευτικές και παρα-θρησκευτικές οργανώσεις. Κοντολογίς επηρεάζει τη ζωή όλων μας, ομοθρήσκων του και μη, θρησκευόμενων και μη, γηγενών και μεταναστών.
Το είναι παρά το φαίνεσθαι
Το μέλλον η δράση, η στάση και τα έργα του νέου αρχιεπισκόπου θα κρίνουν τη δημοτικότητά του που σήμερα ξεπερνά το 80%. Δεν μοιάζει αυτή να είναι το κύριο μέλημά του. Αν ήταν, δεν θα επισκεπτόταν σχεδόν κρυφά έναν γνωστό του ασθενή στο "ΝΙΜΤΣ" (15.02.08 rnn.gr), ούτε θα έμπαινε από την πίσω πόρτα στο Ερρίκος Ντυνάν (09.02.08 rnn.gr) για να επισκεφθεί την νοσηλευόμενη εκεί κ. Μαριέττα Γιαννάκου.
Έτσι δεν ακούστηκε πολύ πως ο Αρχιεπίσκοπος φρόντισε με το χιονιά, να πάνε οι Κούρδοι πρόσφυγες από τα -χωρίς ρεύμα και θέρμανση- κοντέινερ στην Πεντέλη, σε ζεστά καταλύματα (20.02.08 www.espressonews.gr )
Ο ρόλος της Εκκλησίας και η Πολιτεία
Στον ενθρονιστήριο λόγο του ο Αρχιεπίσκοπος (16.02.08) περιγράφει πώς βλέπει το ρόλο της Εκκλησίας και τη σχέσης της με την Πολιτεία.
Ρόλος της Εκκλησίας, λέει ο κ. Ιερώνυμος, δεν είναι να αντιπαρατίθεται με οποιαδήποτε πολιτική εξουσία, ιδεολογία ή παράταξη αλλά να ενώνει τους ανθρώπους με τα έργα και τη στάση της κατά το παράδειγμα του Χριστού και για τούτο, η Εκκλησία έχει λόγο στα ανθρώπινα προβλήματα
«…η Εκκλησία δεν έχει δικαίωμα να σιωπά και να αδιαφορεί για όσα ταλανίζουν τους ανθρώπους, είτε πρόκειται για τα μικρά προβλήματα της βιοτής τους, είτε για τα μείζονα προβλήματα της κοινωνίας μέσα στην οποία ζουν.»
Για την επίλυση των προβλημάτων η Εκκλησία συνεργάζεται με την Πολιτεία, με το διακριτό τους ρόλο η καθεμιά.
Όπως συνηθίζουν οι θρησκείες, βλέπει την Εκκλησία όχι μόνο πέραν των κοσμικών εξουσιών, αλλά και θέσει υπεράνω τους:
«Η Εκκλησία πορεύεται μέσα στην Ιστορία και τον κόσμο αλλά δεν είναι εκ του κόσμου τούτου. Δεν ενδιαφέρεται να αντιπαρατεθεί προς κάτι ή κάποιον αλλά να προσλάβει τον κόσμο και να τον μεταμορφώσει. Δεν καλείται να είναι το λίπασμα για τα διακοσμητικά φυτά αυτού του κόσμου αλλά γίνεται συνεχώς ένας πνευματικός εκρηκτικός μηχανισμός που ανατινάζει τον κόσμο και τον κάνει Εκκλησία». (υπογραμμίσεις δικές μας)
Προβάλει ως στόχο της Εκκλησίας ό,τι θα ζήλευε ο φιλόσοφος και ο πολιτικός:
Όταν λέει πως η Εκκλησία οφείλει «να προσλάβει τον κόσμο και να τον μεταμορφώσει.» και πως είναι «ένας πνευματικός εκρηκτικός μηχανισμός που ανατινάζει τον κόσμο»
Θα ζήλευε ο επαναστάτης Μαρξ που δήλωνε «ως τώρα η φιλοσοφία προσπαθούσε να εξηγήσει τον κόσμο, σημασία έχει να τον αλλάξουμε» Θα ζήλευε ο κάθε πολιτικός που θέλει να κάνει τους ψηφοφόρους, το λαό, το έθνος ένα, να ξεχάσουν τις ορατές διαφορές τους να γίνουν ένα με αυτόν, όταν στοχεύει «τον κόσμο και τον κάνει Εκκλησία» δηλαδή Ένα.
Σε διαφορά με την πολιτική, βλέπει τα μέσα της Εκκλησίας για την ένωση των ανθρώπων ως κυρίως πνευματικά και ηθικά: όχι «με διακηρύξεις και μεγαλοστομίες αλλά με θυσίες σταυρικού ήθους, φωταγωγημένες από την αναστάσιμη ελπίδα.».
Άλλο μέσο είναι το προσωπικό ηθικό παράδειγμα, ταπεινότητας και λιτότητας. Αναζητά μια λιτή κατοικία για τον ίδιον. Αντιπαθεί τις πολλές συνοδείες και τα πολυτελή αυτοκίνητα, καταγράφουν δημοσιεύματα.
Μέσο είναι και η ενότητα έργων και λόγων. Αποδεικνύεται συνεπής με όσα δήλωσε για τη σχέση με την πολιτεία: Στο θέμα της ονομασίας της ΠΓΔΜ. «Η Εκκλησία παρακολουθεί με πολύ ενδιαφέρον και με αγωνία όλα αυτά τα θέματα, τα εθνικά μας θέματα. … αφουγκράζεται και την αγωνία, αλλά και τους πόθους του λαού μας ... Σε κάθε περίπτωση θα ενεργήσουμε με σύνεση και με σοβαρότητα, όπως πρέπει.» (26.02.08 in.gr). Δεν ενθάρρυνε όσους ζητούσαν συλλαλητήρια. Ανάλογη ήταν και η απόφαση της Ιεράς Συνόδου (28.02.08).
Δεν συντάσσεται με τις υπερ-εθνικιστικές κορώνες και φανατισμούς. Αυτές συνήθως συμβαδίζουν με διχασμό του λαού και με αύξηση του ρατσισμού απέναντι σε κάθε έναν που θεωρείται ξένος από τους υπερεθνικιστές και όσους επηρεάζουν.
Με ποιούς πρωτεργάτες
Επιδιώκει να συσπειρώσει συγκεκριμένες ομάδες για να πετύχει το έργο του. Τους προσκαλεί με πειθώ και μειλιχιότητα:
Τους νέους. «Αυτό που κυρίως επιθυμώ είναι να σας ακούσω παρά να με ακούσετε.» Τους διανοούμενους. Ύστερα παρακαλεί τους ιερείς υποσχόμενος να συμπαρασταθεί στις δυσκολίες και τα προβλήματά τους. Παρακαλεί τα μέλη της Ιεραρχίας του να συμβάλλουν «υπεύθυνα και με συναίσθηση της πνευματικής ευθύνης στην ουσιαστική και έμπρακτη λειτουργία του συνοδικού μας συστήματος».
Πνευματική ηγεμονία. Οι αδύνατοι και οι ξένοι
Ο κ. Ιερώνυμος, επιζητεί να κατακτήσει η Εκκλησία μια ηθική και πνευματική ηγεμονία στη χώρα. Κάτι δύσκολο στους καιρούς μας.
Χρειάζεται να επισημάνουμε εδώ τις θέσεις του για τους αδυνάτους και τους ξένους:
«…είναι ασύμβατο να ονομάζεσαι χριστιανός και να μην νοιάζεσαι για τον άρρωστο, τον φυλακισμένο, τον αναξιοπαθούντα, τον γυμνό, τον πεινασμένο, τον φτωχό, τον βασανισμένο, τον πρόσφυγα, τον μετανάστη, τον στιγματισμένο για την ψυχική του αρρώστια. Τον κάθε ταλανιζόμενο αδελφό μας».
Τί έγραψε για τη γενοκτονία στην Κροατία
Το 2000 εκδόθηκε η ελληνική μετάφραση του βιβλίου του Marco Aurelio Rivelli «Ο Αρχιεπίσκοπος της Γενοκτονίας», από τις εκδόσεις «Προσκήνιο» με επιμέλεια του Νίκου Κλειτσίκα ο οποίος ζήτησε από τον Μητροπολίτη τότε κ. Ιερώνυμο να προλογίσει το βιβλίο.
Το βιβλίο αναφέρεται στην «γενοκτονία εκατοντάδων χιλιάδων Σέρβων και δεκάδων χιλιάδων Εβραίων και Τσιγγάνων στην Κροατία κατά την περίοδο του Β' Παγκόσμιου Πολέμου, από τους ναζί, τους Κροάτες Ουστάσι και την καθολική εκκλησία. ...έχει τον τίτλο "ο Αρχιεπίσκοπος της Γενοκτονίας" αφού κεντρικό του πρόσωπο είναι ο (τότε) καθολικός αρχιεπίσκοπος του Ζάγκρεμπ…Αλόιζιγιε Στέπινατς, ο οποίος, μαζί με τμήματα του κροατικού καθολικού κλήρου πρωταγωνίστησε στις σφαγές, παίζοντας ηγετικό ρόλο στο σχεδιασμό και στην πραγματοποίησή τους. .. καταδικάστηκε ως εγκληματίας πολέμου αλλά, το Βατικανό δεν αποδέχτηκε αυτήν την καταδίκη και εμφάνισε το Στέπινατς ως δήθεν "θύμα του Κομμουνισμού” … το Φθινόπωρο του 1998 η Καθολική Εκκλησία ανακήρυξε τον Στέπινατς άγιο.» (Ριζοσπάστης 30.06.2000) »
Γράφει στον πρόλογο ο Ιερώνυμος: «Η τραγωδία πλέκεται γύρω από ένα στόχο –την ανεξαρτησία του Κράτους των Κροατών-, στόχο που νομιμοποιεί δυστυχώς κάθε βίαιη μεθοδο και πρακτική. Από τα εξήμιση εκατομμύρια κατοίκων της Κροατίας περισσότερα από δυο εκατομμύρια ήσαν Ορθόδοξοι Σέρβοι...Όλοι αυτοί, στο όνομα της δημιουργίας μιας καινούργιας Κροατίας – μιας πατρίδας ενός λαού «καθαρού» στο σώμα και στο πνεύμα, χωρίς φυλετικές αναμείξεις, και χωρίς στοιχεία, που δεν συμμερίζονταν την δική τους ρωμαιοκαθολική πίστη – έπρεπε να εξοντωθούν.»
«Το ξεκίνημα της εθνικοθρησκευτικής κάθαρσης άρχισε με τις εξωτερικές διακρίσεις. Οι Σέρβοι πολίτες υποχρεώθηκαν να φορούν ένα περιβραχιόνιο χρώματος μπλε με έντυπο το γράμμα Π (=Ορθόδοξος). Οι Εβραίοι φόρεσαν το αστέρι του Δαβίδ – στην αρχή στα μανίκια και αργότερα στην πλάτη τους. Στα μέσα μαζικής μεταφοράς υπήρχε αναρτημένη πινακίδα που προειδοποιούσε: “Απαγορεύεται η επιβίβαση σε Σέρβους, Εβραίους, τσιγγάνους και σκυλιά”»
και αφού αναφέρεται στη φρίκη των μαζικών δολοφονιών, με την ένοχη συμμετοχή της Καθολικής Εκκλησίας σ’ αυτές, και κατακρίνει την «αγιοποίηση» του Στέπινατς καταλήγει προτείνοντας να οδηγηθούμε προς:
«το αληθινό πνεύμα της διδασκαλίας του Ιησού Χριστού: σεβασμό του προσώπου του άλλου χωρίς συγκρούσεις, ανεξάρτητα από την καταγωγή και τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις, μέσα στα πλαίσια μιας θρησκείας που δεν ρίχνει λάδι στη φωτιά, αλλά επουλώνει τις πληγές».
Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό της Ισραηλιτικής Κοινότητας Αθηνών, Αλεφ Τεύχος 20, Μάρτιος-Απρίλιος 2008