Σχόλια τύπου-ιστολογίων-blogs

Πρώτο Θέμα Τετάρτη 30.6.2021
Ματίνα Νταλλαρή

Πίσω από την παγκόσμια επιτυχία του, ελλοχεύει μία διπλή τραγωδία - Λίγο πριν πεθάνει, ο διάσημος συγγραφέας αφηγήθηκε την τελευταία του ιστορία… τη δική του

Ο Αμος Οζ (1939-2018) ήταν ένας συγγραφέας που αγαπήθηκε από εκατομμύρια αναγνώστες σε όλο τον κόσμο, ενώ για την πατρίδα του το Ισραήλ υπήρξε εμβληματική φιγούρα όχι μόνο της λογοτεχνίας αλλά και γενικότερα της δημόσιας σφαίρας.

Η προσωπικότητά του χαρισματική, η αύρα του γοητευτική (βοηθούσε σε αυτό το πολύ όμορφο παρουσιαστικό του), το ταλέντο του με τις λέξεις απαράμιλλο.


  Άμος Οζ επί το έργω  

Ο Οζ πέθανε από καρκίνο το 2018, θέλησε ωστόσο τις τελευταίες του στιγμές να δώσει οδηγίες σε μία αγαπημένη του φίλη για να πει την ιστορία του, αληθινά όσα είχε μέσα του, όσα αποτέλεσαν άλλοτε οδηγό, άλλοτε εμπόδιο, άλλοτε ρότα ζωής. Αυτή ακριβώς την ιστορία διηγείται το ντοκιμαντέρ «Το Τέταρτο Παράθυρο» του Ισραηλινού Γιαϊρ Κεντάρ, το οποίο έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στο 23ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης που είναι σε εξέλιξη αυτή την εβδομάδα με πλήθος προβολών, σε θερινά σινεμά της πόλης αλλά και μέσω διαδικτύου.

Τι δείχνει το ντοκιμαντέρ αυτό; «Πίσω από την παγκόσμια επιτυχία του Αμος Οζ, συμβόλου της ισραηλινής συνείδησης και συγγραφέως μεταφρασμένου σε 45 γλώσσες, ελλοχεύει μία διπλή τραγωδία. Όταν ήταν 12 ετών, η μητέρα του αυτοκτόνησε, ενώ λίγα χρόνια πριν από τον θάνατό του κατηγορήθηκε για σωματική και ψυχολογική βία από την κόρη του, η οποία έθεσε τέλος στις σχέσεις τους. Μέσα από μια σειρά συζητήσεων με την τελευταία του βιογράφο, συνυφαίνοντας αυτοβιογραφικές αφηγήσεις, κείμενα και συζητήσεις με τους οικείους του, ο Αμος Οζ αφηγείται την τελευταία του ιστορία».

Όπως ακούγεται ο ίδιος να λέει, για να γίνεις συγγραφέας πρέπει να έχεις κάποιο τραύμα και η αλήθεια είναι πως η ζωή του σπουδαίου αυτού συγγραφέα στιγματίστηκε από πολύ δύσκολες στιγμές. Καθοριστική για την όλη του πορεία υπήρξε η απώλεια της μητέρας του, όταν εκείνος ήταν μόνο 12 ετών.

Η μητέρα του ήταν μία ιδιαίτερη γυναίκα. Καταγόταν από την Πολωνία και είχε πανεπιστημιακή μόρφωση και βαθιά καλλιέργεια, ωστόσο πάλευε σε όλη της τη ζωή με την κατάθλιψη, μέχρι που πριν γίνει 40 ετών αυτοκτόνησε.


 Ο Αμος Οζ με τους γονείς του

Ο θάνατος αυτός ήρθε να καταστρέψει ό,τι όριζε μέχρι τότε ως κόσμο και να τον ξυπνήσει βίαια από ένα περιβάλλον στο οποίο μεγάλωνε ως ξεχωριστό, χαρισματικό παιδί που «έπρεπε» -κατά δήλωσή του- να συναρπάζει τους πάντες.

Δύο χρόνια μετά ήρθε η σειρά του να κινήσει τα νήματα. Αποφάσισε να γυρίσει την πλάτη στη ζωή της Ιερουσαλήμ και το κουλτουριάρικο περιβάλλον που είχε «χτίσει» ο καθηγητής πατέρας του για να πάει να ζήσει σε κιμπούτς* και να ασχοληθεί με γεωργικές εργασίες. Με περηφάνια αλλά και στόχο να πληγώσει την πατρική φιγούρα και όσα συμβόλιζε δήλωνε οδηγός τρακτέρ και έζησε σε συνθήκες απόλυτης φτώχειας, μη μπορώντας όμως τελικά να διώξει από το μυαλό του ούτε τη μορφή της μητέρας, ούτε τον ήχο των λέξεων που χόρευαν μέσα του.

Λέξεις που χρόνια αργότερα δεν θα μπορούσε άλλο να κρατάει στο μυαλό του και θα έβαζε σε χαρτί. Το κιμπούτς όπου ζούσε και οι πολλές ώρες εργασίας δεν κατάφεραν να περιορίσουν την ανάγκη για γραφή, ούτε θα απέτρεπαν λίγα χρόνια μετά τους κριτικούς των New York Times να θαυμάσουν την πένα του Άμος Οζ έτσι όπως αποτυπώθηκε στο «Ο Μιχαέλ μου», το βιβλίο που τον καθιέρωσε ως τον σημαντικότερο σύγχρονο Ισραηλινό συγγραφέα.

Παντρεμένος με παιδιά, έγραφε αχόρταγα και κέρδιζε φήμη και δόξα, φέρνοντας πολλά λεφτά και στο κιμπούτς, όπου ζούσε. Το άσθμα του γιου του ήταν εκείνο που λειτούργησε ως η αφορμή για να φύγει από το κοινόβιο και να επιστρέψει στη ζωή που είχε απαρνηθεί στην ηλικία των 14.


Φωτογραφία από τον γάμο του

Η μητέρα του δεν ήταν η μόνη γυναίκα που έμελλε να χάσει. Η δεύτερη τραγωδία που σημάδεψε τη ζωή του ήταν η σύγκρουση με την κόρη του Γκάλια, μία ρήξη που ράγισε και το δικό του είδωλο και για πολλούς τον έχει μετατρέψει σε persona non grata.

Η Γκάλια εξέδωσε την αυτοβιογραφία της με τίτλο «Κάτι μεταμφιεσμένο σαν αγάπη», στην οποία περιγράφει με ανατριχιαστικές λεπτομέρειες πώς ο πατέρας της, ο διάσημος Άμος Οζ, που λατρεύεται σε όλο τον κόσμο και υπήρξε υπέρμαχος της ειρήνης και της συμφιλίωσης του ισραηλινού με τον παλαιστινιακό λαό, φέρθηκε στην ίδια σαν σκουπίδι. Εγραψε ότι την κακοποιούσε τόσο σωματικά, όσο και ψυχικά, περιγράφοντας τον ως ένα τέρας δίχως φραγμούς και όρια.


Η κόρη του, Γκάλια

«Στην παιδική μου ηλικία, ο πατέρας μου με χτυπούσε, με έβριζε και με εξευτέλιζε. Ηταν δημιουργικός στην εύρεση τρόπων για να με κακοποιήσει. Με έσερνε σε όλο το σπίτι και με πέταγε έξω. Με αποκαλούσε σκουπίδι. Δεν έχανε την ψυχραιμία του και δεν επρόκειτο για ένα περιστασιακό χαστούκι στο πρόσωπο, μα για μία ρουτίνα σοβαρής κακοποίησης. Το έγκλημά μου ήταν ότι είμαι εγώ, έτσι η τιμωρία μου δεν είχε τελειωμό. Επρεπε να βεβαιωθεί ότι είχα σπάσει» αναφέρει η Γκάλια. Η συγγραφέας Γιεχούντα Ατλας, φίλη της Γκάλια, έχει βγει στα ΜΜΕ του Ισραήλ για να υποστηρίξει την ιστορία της αναφέροντας: «Τις ήξερα αυτές τις ιστορίες. Είναι δύσκολο για εμάς τους αριστεριστές, γιατί ο Αμος Οζ ήταν ο χρυσός μας πρίγκιπας, αλλά φαίνεται πως το φεγγάρι έχει και τη σκοτεινή του πλευρά». 

Ωστόσο η χήρα του Οζ και τα άλλα δύο του παιδιά έχουν αντικρούσει κάθε κατηγορία εις βάρος του, λέγοντας πως υπήρξε ένας πολύ ζεστός, δοτικός πατέρας που αγαπούσε την οικογένειά του.

Ο ίδιος μιλάει στο ντοκιμαντέρ για την κόρη του, προσπαθώντας να ισορροπήσει σε τεντωμένο σκοινί, έχοντας κατά νου και την υστεροφημία του. Προσπαθεί να πείσει ότι τα περιστατικά βίας ήταν πολύ μικρά και πως δεν μπορεί να καταλάβει γιατί η κόρη του έχει αντιδράσει έτσι. Στην ίδια ισορροπία κινείται και η βιογράφος του, η οποία ναι μεν λέει ότι πιστεύει την κοπέλα, από την άλλη όμως λατρεύει τον Οζ και πιστεύει και σε εκείνον, με αποτέλεσμα να αφήνεται ο τηλεθεατής να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα.

Οποια και αν είναι η αλήθεια, το «Τέταρτο Παράθυρο» είναι ένα ξεχωριστό ντοκιμαντέρ που διαπερνά όχι μόνο τη ζωή του Οζ αλλά και την ιστορία του κράτους του Ισραήλ, δίνοντας μία σφαιρική ματιά στην προσωπικότητα του συγγραφέα που έχει αγαπηθεί πολύ και στην Ελλάδα.֍

https://www.protothema.gr/world/article/1138572/amos-oz-i-istoria-piso-apo-enan-emvlimatiko-suggrafea-i-autoktonia-tis-miteras-i-rixi-me-tin-kori/

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Το Βήμα Δευτέρα 28.6.2021
Αθανασόπουλος Άγγελος Αλ.

Ο Μέκελ, άοκνος και εύστροφος, έβαλε τις βάσεις και τα θεμέλια της σημερινής ελληνοϊσραηλινής σχέσης, με διαδόχους άλλους δύο αφοσιωμένους διπλωμάτες, την Ιρίτ Μπεν-Αμπα και τον σημερινό πρεσβευτή Γιόσι Αμράνι.


'Αριε Μέκελ

Το 2010 υπήρξε ένα έτος κομβικό για τις ελληνοϊσραηλινές σχέσεις. Η κίνηση των Μπέντζαμιν Νετανιάχου και Γιώργου Παπανδρέου να συσφίγξουν τις επαφές των δύο χωρών – εκμεταλλευόμενοι και το επεισόδιο με το πλοίο «Mavi Marmara» που έπληξε το «στρατηγικό υπογάστριο» των σχέσεων Αγκυρας και Τελ Αβίβ – επανακαθόρισε τις περιφερειακές εξελίξεις και αποτελεί έκτοτε μία από τις «άγκυρες» της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά και πέραν αυτής, με πρωτοφανή συναίνεση εντός του ελληνικού πολιτικού συστήματος.

Τότε, στην αρχή της επαναπροσέγγισης, πρεσβευτής του Ισραήλ στην Αθήνα ήταν ο Αριε Μέκελ. Ο γράφων είχε την ευκαιρία να γνωρίσει πολύ καλά τον άνθρωπο που έφυγε πριν από μερικές ημέρες από τη ζωή σε ηλικία 74 ετών έπειτα από σκληρή μάχη με τον καρκίνο. Ο Μέκελ, άοκνος και εύστροφος, έβαλε (την περίοδο 2010-2014) τις βάσεις και τα θεμέλια της σημερινής ελληνοϊσραηλινής σχέσης, με διαδόχους άλλους δύο αφοσιωμένους διπλωμάτες, την Ιρίτ Μπεν-Αμπα και τον σημερινό πρεσβευτή Γιόσι Αμράνι, που επίσης έχουν βάλει τη σφραγίδα τους στην εμβάθυνση των διμερών σχέσεων.

Πρώην αναπληρωτής μόνιμος αντιπρόσωπος του Ισραήλ στα Ηνωμένα Εθνη, διπλωματικός σύμβουλος του πρωθυπουργού Γιτζάκ Σαμίρ, γενικός πρόξενος στη Νέα Υόρκη και στην Ατλάντα, εκπρόσωπος Τύπου και αναπληρωτής γενικός διευθυντής του ισραηλινού υπουργείου Εξωτερικών, ο Μέκελ είχε όλο το απαραίτητο «πακέτο εμπειρίας» για να αναλάβει το ευαίσθητο πόστο του πρεσβευτή στην Αθήνα.

Ας μη λησμονείται ότι στην ελληνική κοινή γνώμη υπήρξε – κατά ορισμένους υπάρχει ακόμη – ένας αυτοματισμός στην υποστήριξη των Παλαιστινίων που «θόλωνε» τη ρεαλιστική ανάγνωση των περιφερειακών εξελίξεων εκ μέρους της Αθήνας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τα δίκαια του παλαιστινιακού λαού πρέπει να υποτιμώνται ή να αγνοούνται.

Ο Μέκελ είχε άλλο ένα προσόν που τον βοήθησε σημαντικά κατά τη θητεία του στην Ελλάδα – και ίσως όχι μόνο στην Ελλάδα. Οντας επίσης δημοσιογράφος (είχε διατελέσει γενικός διευθυντής της ισραηλινής δημόσιας τηλεόρασης – ΙΒΑ), είχε την ικανότητα «να διαβάζει πίσω από τις γραμμές» και «να οσμίζεται» προθέσεις και εξελίξεις.

Σήμερα, η Αθήνα και το Τελ Αβίβ έχουν διαμορφώσει μία σχέση στρατηγικού χαρακτήρα. Οσοι έζησαν και θυμούνται πόσα έχουν συμβεί τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα στον τομέα της άμυνας και των πληροφοριών, μπορούν να αντιληφθούν τη σημασία της ελληνοϊσραηλινής προσέγγισης, αλλά και της οικοδόμησης των δύο βασικών τριμερών σχημάτων της Ανατολικής Μεσογείου, αυτού ανάμεσα σε Ισραήλ – Ελλάδα – Κύπρο και ανάμεσα σε Ελλάδα – Κύπρο – Αίγυπτο, καθώς και το σχήμα «3+1», στο οποίο μαζί με την Αθήνα, τη Λευκωσία και το Τελ Αβίβ συμμετέχει και η Ουάσιγκτον.

Ο Αριε Μέκελ έβαλε ένα κρίσιμο λιθαράκι σε όλο αυτό το οικοδόμημα. Και το μικρό αυτό κείμενο δεν είναι παρά ένας ταπεινός ύστατος αποχαιρετισμός προς έναν άνθρωπο που ο γράφων αισθανόταν, πριν από κάθε τι άλλο, ως φίλο…֍

https://www.tovima.gr/2021/06/28/opinions/arie-mekel/

Liberal.gr  Κυριακή 21.6.2020
Γαβριήλ Σερέτης 

«Αν δεν πιστεύεις στα θαύματα, τότε δεν είσαι ρεαλιστής», είχε πει κάποτε ο Μπεν Γκουριόν, ο άνθρωπος που, το 1948, ανακήρυξε την ίδρυση του Ισραήλ, όντας και ο πρώτος πρωθυπουργός του νεοσύστατου κράτους.

Εβδομήντα δύο χρόνια από τότε, οι Ισραηλινοί, με οδηγό τον ρεαλισμό, συνεχίζουν να εκπλήσσουν, κάνοντας σύγχρονα «θαύματα». Μια χώρα με έκταση περίπου όσο η Πελοπόννησος, με σχεδόν μηδενικό φυσικό πλούτο, σε μια εξαιρετικά προβληματική περιοχή, όχι μόνο εξαιτίας των κλιματολογικών συνθηκών, έχοντας περάσει από κύματα ανάλογα με τα βιβλικά, θεωρείται η τρίτη σταθερότερη οικονομία του κόσμου και μία από τις χώρες σηματωρούς παγκοσμίως στην καινοτομία, στην έρευνα και την τεχνολογία.

Πώς όμως αυτή η μικρή χώρα έφτασε σε αυτό το σημείο; Αν κανείς δεν καταφύγει σε θεωρίες συνωμοσίας και τους γνωστούς στερεοτυπικούς αφορισμούς, ποια μαθήματα μπορεί να αντληθούν από το παράδειγμα της χώρας που μετέτρεψε την έρημο σε startup nation; Το «πείραμα» παρουσιάζει ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον αν λάβει κανείς υπ' όψιν ότι πριν από τη σημερινή άνοιξη το εβραϊκό κράτος πέρασε μέσα από μια τεράστια οικονομική κρίση, η οποία ταρακούνησε όλο το οικοδόμημα.

Το Ισραήλ κατάφερε να κάνει τη διαφορά επενδύοντας, εκτός από την ασφάλεια, στο ανθρώπινο κεφάλαιο, στη βιομηχανοποίηση -στην εξελικτική της διάσταση- και τους θεσμούς. Παρά το γεγονός ότι (ή μήπως εξαιτίας αυτού;) πρόκειται για μια χώρα χωρίς επίσημο Σύνταγμα και με μόνο έντεκα Βασικούς Νόμους για τη δομή του κράτους, τους θεσμούς και τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών. Δίπλα σε αυτά, όμως, όποιος θελήσει να προσεγγίσει το «σύγχρονο θαύμα» του Ισραήλ, πρέπει να συνυπολογίσει την απίστευτη θέληση και την αδιάλειπτη πίστη του λαού και της ηγεσία του στον αγώνα της επιβίωσης, στην πειθαρχία και την έμφαση στην (εφαρμόσιμη) παιδεία. Φυσικά, γεωπολιτικούς λόγους, αλλά και μια βαθιά κουλτούρα σε θέματα επιχειρηματικότητας. Την ευελιξία και την προσαρμοστικότητα που αναγνωρίζονται ως πρωτογενείς παράγοντες στις (επιχειρηματικές) επιδόσεις.

«Διπλή Οικονομία»
Η δημιουργικότητα, η ευελιξία και ο υψηλός βαθμός ανταπόκρισης στα μεταβαλλόμενα περιβάλλοντα αποτελούν το «καύσιμο» της καινοτομίας και τον καταλύτη της ευημερίας στην παγκοσμιοποιημένη αγορά (η ικανότητα του Ισραήλ να μεταφράζει γρήγορα τις απαιτήσεις της αγοράς σε οργανωτικές ενέργειες αντανακλάται στην τρίτη θέση παγκοσμίως στον σχετικό παγκόσμιο δείκτη ευελιξίας).

Ομως, αυτό από μόνο του δεν θα αρκούσε αν δεν συνοδευόταν από δομικές μεταρρυθμίσεις. Οπως αυτές που ξεκίνησαν στη χώρα μετά τη μεγάλη οικονομική κρίση που οδήγησε στην κατάρρευση του παλαιού μοντέλου. Μεταρρυθμίσεις που εκκίνησαν από τη δεκαετία του 1980-1990 και απέφεραν καρπούς σταδιακά.

Οπως, το άνοιγμα των αγορών, οι ιδιωτικοποιήσεις, κυρίως εταιρειών οι οποίες ανήκαν στο πολύπλοκο σύστημα των ισραηλινών συνδικάτων (Histadrut) και οι αλλαγές στο σύστημα των αγροτικών κοινοτήτων (Kibbutzim). Πάνω απ’ όλα, όμως, το πέρασμα από τις βιομηχανίες και τις επιχειρήσεις έντασης εργασίας, στις hi-tech εταιρείες. Το οποίο, με τη σειρά του, οδήγησε σε αυτό που οι οικονομολόγοι αποκαλούν «διπλή οικονομία», δηλαδή, η οικονομία που χαρακτηρίζεται από υψηλή παραγωγικότητα και ανάλογους μισθούς στους τομείς της υψηλής τεχνολογίας και χαμηλή παραγωγικότητα και μικρότερους μισθούς στους παραδοσιακούς κλάδους και υπηρεσίες. Ενδεικτικά, μόνο την τετραετία 2014- 2018, οι μισθοί των στελεχών σε εταιρείες υψηλής τεχνολογίας αυξήθηκαν κατά 16%. Ενώ, μέσα σε ένα χρόνο, ιδρύθηκαν 458 νέες startups, που ήρθαν να προστεθούν στις περίπου 4.500 που παραμένουν ενεργές και ανθούσες. Την ώρα που ο αριθμός των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας («πατέντες») ανά κάτοικο είναι ο υψηλότερος στις χώρες του ΟΟΣΑ.

Τεχνολογία αιχμής
Οι επενδύσεις στην καινοτομία και τις τεχνολογίες αιχμής -περίπου το 5% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος, το υψηλότερο στις χώρες του ΟΟΣΑ και μόνο 0,1% «πίσω» από την Κορέα παγκοσμίως- η αλλαγή στην ουσία του παραγωγικού μοντέλου της χώρας, στηρίχθηκαν στις έδρες ενός δημιουργικού τριγώνου: του κράτους, το οποίο μεταξύ άλλων έδωσε φορολογικά κίνητρα και έκανε πράξη τη δέσμευση ότι για κάθε δολάριο που επενδύει κάποιος στην υψηλή τεχνολογία, το ίδιο θα έβαζε άλλο ένα, και των συνεργειών ανάμεσα στο εκπαιδευτικό σύστημα και τη νέα επιχειρηματικότητα.

Γιατί αυτό κάνει τα ισραηλινά πανεπιστήμια να ξεχωρίζουν: η σύνδεση της εφαρμοσμένης έρευνας με την αγορά. Τόσο σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Δείκτη Καινοτομίας όσο και με τον Παγκόσμιο Δείκτη Ανταγωνιστικότητας του World Economic Forum, το Ισραήλ κατατάσσεται στην 3η θέση ως προς τη συνεργασία πανεπιστημίων - επιχειρηματικού τομέα σε θέματα έρευνας και ανάπτυξης. Και είναι τα ίδια τα εκπαιδευτικά ιδρύματα που έχουν ιδρύσει εταιρείες μεταφοράς τεχνολογίας, είναι αυτά που επιτρέπουν την εμπορευματοποίηση -χωρίς εισαγωγικά- του ερευνητικού προϊόντος.

Το «πάντρεμα» αυτό, σε απόλυτη σύνδεση βεβαίως και με την αμυντική βιομηχανία της χώρας, εδώ και χρόνια, πέρα από τις πωλήσεις αξίας δισ. σε ολόκληρο τον κόσμο, αποφέρει ευρύτερες υπεραξίες. Αλλά, το κυριότερο, ανατροφοδοτεί τον «ενάρετο κύκλο», καθώς ένα μέρος των κερδών επιστρέφει στα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα, που με τη σειρά τους αναχρηματοδοτούν, μόνα τους πλέον, την έρευνα και τη λειτουργία τους, σε στενή συνεργασία με τις επιχειρήσεις.

Στην κορυφή
Οι… ξεροκέφαλοι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους. Οπως αποδεικνύουν τα στοιχεία του Startup Blink Global Ecosystem Report για το 2020, που χαρτογραφεί και αξιολογεί τα startups οικοσυστήματα 1.000 πόλεων σε 100 χώρες, το Ισραήλ συνεχίζει να ανήκει στους Big 4 του κόσμου, μαζί με τις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και τον Καναδά, τον οποίο έχει προσπεράσει! Με τους συντάκτες της σχετικής έκθεσης να αναγνωρίζουν, όπως και οι ίδιοι οι Ισραηλινοί, ότι «ο μεγαλύτερος startup επιταχυντής στον κόσμο δεν είναι άλλος από τις ένοπλες δυνάμεις της χώρας».

Το Τελ Αβίβ κονταροχτυπιέται ψηφιακά με το Πεκίνο, σε επίπεδο πόλεων. Η Ιερουσαλήμ και η Χάιφα, επίσης ανεβαίνουν ραγδαία στην αντίστοιχη παγκόσμια κατάταξη. Αλλά και άλλες μικρότερες πληθυσμιακά πόλεις μπαίνουν στον τεχνολογικό χορό, αυξάνοντας τα φορολογικά κίνητρα και μειώνοντας τα κόστη για τις επιχειρήσεις. Υπάρχουν δεκάδες τομείς στους οποίους το Ισραήλ πρωταγωνιστεί, όπως τα οχήματα με αυτόνομη οδήγηση (Mobileye, Waze), η διαφήμιση (Taboola), οι υπηρεσίες (Fiverr) και φυσικά η κυβερνοασφάλεια. Μάλιστα, η Mobileye, αποτελεί «πνευματικό παιδί» του Εβραϊκού Πανεπιστημίου της Ιερουσαλήμ και εξαγοράστηκε από την Intel προς 15,3 δισ. δολάρια. ֍

https://www.liberal.gr/apopsi/israil-i-chora-pou-pistepse-se-ena-oneiro/308583

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Καθημερινή Δευτέρα 5.4.2021
Σταύρος Παπαντωνίου

Θησαυροί της Ισραηλιτικής Κοινότητας. Ο επαναπατρισμός των αρχείων τίθεται σε ανώτατο επίπεδο εδώ και τουλάχιστον 20 χρόνια, καθώς συνιστά, εκτός από ηθικό αίτημα στη μνήμη των Ελλήνων θυμάτων του Ολοκαυτώματος, και ζήτημα γοήτρου για τη χώρα, ιδιαιτέρως μετά την έκταση που το θέμα έχει πάρει κατά τη συζήτησή του σε διεθνείς διασκέψεις.

Η ιστορία ξεκινάει από το παρελθόν. Οι ναζί κατά την αποχώρησή τους από την Ελλάδα φρόντισαν να πάρουν μαζί τους πολλούς ιστορικούς θησαυρούς. Ανάμεσά τους και αρχεία Ισραηλιτικών Κοινοτήτων της χώρας αλλά και άλλων αρχειακών ενοτήτων ελληνικής προέλευσης, όπως το αρχείο της Ελληνικής Ενωσης για την Κοινωνία των Εθνών. Μεταφέρθηκαν στο Βερολίνο, όπου μετά την είσοδο των Σοβιετικών και την κατάληψη της γερμανικής πρωτεύουσας εντοπίσθηκαν και μεταφέρθηκαν στη Μόσχα, όπου φυλάσσονται έκτοτε στις εγκαταστάσεις που στεγάζουν και τα ρωσικά στρατιωτικά αρχεία. Η Ελλάδα ήδη από το 1997 προσπαθεί να επιτύχει τον επαναπατρισμό των αρχείων που εκλάπησαν από τους ναζί, αλλά μέχρι τώρα χωρίς αποτέλεσμα, καθώς η ρωσική πλευρά θέτει προσκόμματα και νέους πιο αυστηρούς όρους, παρά το γεγονός πως οι προηγούμενοι είχαν γίνει αποδεκτοί. 

Ανάμεσα στους σημαντικούς όρους που ετέθησαν τα τελευταία χρόνια ήταν η επιστροφή του αρχείου του Αυτοκρατορικού Ρωσικού Προξενείου στα Χανιά και η καταβολή «αποζημίωσης» για τη «φύλαξη» των ελληνικών αρχείων στη Μόσχα. Αμφότεροι οι όροι περιλαμβάνονταν σε πρωτόκολλο που υπεγράφη μεταξύ των δύο πλευρών το 2014. Ο οικονομικός όρος που έχει τεθεί από τη ρωσική πλευρά έχει ικανοποιηθεί, καθώς το ποσό της αποζημίωσης είναι δεσμευμένο, ενώ ήδη τα Γενικά Αρχεία του Κράτους έχουν ψηφιοποιήσει τα αρχεία των Χανίων προκειμένου να αποδοθούν στη ρωσική πλευρά. Τελευταία όμως η Ρωσία –το 2020– έθεσε έναν ακόμα όρο, ο οποίος δεν υπήρχε στο πρωτόκολλο του 2014. Συγκεκριμένα, συνδέει το ζήτημα με την αξίωση του Κρατικού Μουσείου «Κρεμλίνο Ροστόφ» επί του έργου της Ρωσίδας ζωγράφου Λ. Πόποβα, που περιλαμβάνεται στη Συλλογή Κωστάκη και φυλάσσεται στο Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Θεσσαλονίκης. Εάν η Ρωσία επιμείνει στον νέο όρο ή θέσει και νεότερους, η ελληνική πλευρά είναι έτοιμη να θέσει το θέμα της επιστροφής δύο τουλάχιστον αρχείων παλαιών προξενικών Αρχών που έχει τεκμηριωθεί ότι φυλάσσονται σε δημόσια αρχεία της Ρωσίας.

Το ιστορικό. Οπως προειπώθηκε, ο επαναπατρισμός των αρχείων τίθεται σε ανώτατο επίπεδο εδώ και τουλάχιστον 20 χρόνια, καθώς συνιστά, εκτός από ηθικό αίτημα στη μνήμη των Ελλήνων θυμάτων του Ολοκαυτώματος, και ζήτημα γοήτρου για τη χώρα, ιδιαίτερα μετά την έκταση που το θέμα έχει πάρει κατά τη συζήτησή του στις διεθνείς διασκέψεις του Λονδίνου (1997), της Ουάσιγκτον (1998), της Στοκχόλμης (2000) και της Λιθουανίας (2000). Ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κ. Στεφανόπουλος προχώρησε σε πράξη καλής θελήσεως και παρέδωσε στον πρόεδρο Πούτιν, κατά τη διάρκεια επίσημης επίσκεψής του στη Ρωσία τον Ιούνιο του 2000, τα λάβαρα των ρωσικών συνταγμάτων του αυτοκρατορικού στόλου που φυλάσσονταν, από το 1917, από ελληνική οικογένεια στην Μπιζέρτα. Στις 9 Αυγούστου 2000 έλαβε χώρα στη Μόσχα συνάντηση εργασίας μεικτής ελληνορωσικής επιτροπής όπου συζήτησε διαδικαστικά ζητήματα, όπως ο εκτελωνισμός, η ανάληψη εξόδων μεταφορικής εταιρείας και η μικροφωτογράφηση προκειμένου το σύνολο του υλικού να παραμείνει και υπό τη μορφή αντιγράφων στη Μόσχα. Η κίνηση καλής θελήσεως πάντως του Στεφανόπουλου δεν ανταποδόθηκε από τον Βλαντιμίρ Πούτιν κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα το 2001, όπως δεν παρέδωσε κάτι αντίστοιχο σε ένδειξη συμβολισμού. Από τότε ξεκινάει μία Οδύσσεια διμερών επαφών, με τη ρωσική πλευρά να θέτει συνέχεια νέους όρους. Αρχικά, έθεσε το ζήτημα της επιστροφής από τη χώρα μας του αρχείου του Αυτοκρατορικού Ρωσικού προξενείου των Χανίων (φυλάσσεται στα ΓΑΚ Χανίων), για το οποίο η ελληνική πλευρά έθεσε κατ’ αμοιβαιότητα τις ίδιες ακριβώς προϋποθέσεις στους Ρώσους συνομιλητές της (μικροφωτογράφηση, εκτελωνισμός, έξοδα που θα βαρύνουν τη ρωσική πλευρά κ.λπ.). Το 2005 κατά την επίσκεψη του πρωθυπουργού Κ. Καραμανλή στη Μόσχα υπεγράφη το διμερές Κοινό Πρόγραμμα Δράσης 2005-2006, όπου μεταξύ άλλων προέβλεπε «Συνεργασία στον τομέα του Πολιτισμού και της Παιδείας» με την προώθηση ζητημάτων που άπτονται της επιστροφής πολιτιστικών αγαθών, λαμβάνοντας υπόψη τις διατάξεις της ισχύουσας νομοθεσίας. Τον Οκτώβριο 2013, η ρωσική πλευρά μέσω του διευθυντή του Κρατικού Στρατιωτικού Αρχείου όπου φυλάσσονται τα αρχεία των Ισραηλιτικών Κοινοτήτων διεμήνυσε ότι το ποσό της αποζημίωσης που ζητούν οι ρωσικές αρχές ανέρχεται στις 87.000 ευρώ, ενώ εάν συμψηφισθεί με την αντίστοιχη αποζημίωση για το αρχείο Χανίων το ποσό θα ανέλθει στις 83.000 ευρώ. Τον Οκτώβριο 2014 η πρέσβης της Ελλάδας στη Μόσχα υπέγραψε «Πρωτόκολλο διαπραγματεύσεων των αρχείων των Εβραϊκών Κοινοτήτων Ελλάδας», βήμα υποχρεωτικό για την ολοκλήρωση των διαδικασιών επαναπατρισμού, σύμφωνα με τον σχετικό ομοσπονδιακό νόμο της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Το πρωτόκολλο περιελάμβανε επίσης δήλωση της ελληνικής πλευράς ότι είναι έτοιμη να αναλάβει το επιπλέον κόστος της μεταφοράς των αρχειακών εγγράφων. 

Εκθεση Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Το θέμα τα επόμενα χρόνια «πάγωσε» και εκκρεμεί μέχρι σήμερα, που ήρθε πάλι στο προσκήνιο. Μάλιστα στο ζήτημα αναφέρεται προσφάτως έκθεση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Στη σελίδα 10, όπου γίνεται αναφορά στην απόδοση δικαιοσύνης στην Ελλάδα, σημειώνεται ότι υπάρχουν ωστόσο θέματα που δεν έχουν επιλυθεί, όπως το αίτημα της εβραϊκής κοινότητας που ζητεί την επιστροφή των προπολεμικών αρχείων της κοινότητας. Στην έκθεση γίνεται ονομαστική αναφορά στον υφ. Εξωτερικών Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη και στη συντονισμένη προσπάθειά του τον τελευταίο ενάμιση χρόνο ώστε να επιστρέψουν τα αρχεία στην Ελλάδα.

Συζήτηση σε υψηλό επίπεδο. Ο υφ. Εξωτερικών Μιλτιάδης Βαρβιτσιώτης έχει θέσει το θέμα κατ’ επανάληψιν στη ρωσική πλευρά σε όλη τη διάρκεια της θητείας του. Αρχικά σε τηλεδιάσκεψη με τον Ρώσο υπουργό Μεταφορών Βιτάλι Σαβέλιεφ για την προετοιμασία της Μεικτής Διυπουργικής Επιτροπής Ελλάδας – Ρωσίας, αλλά και σε συνάντηση στην Αθήνα με τον υφ. Εξωτερικών της Ρωσικής Ομοσπονδίας Αλεξάντρ Γκρουσκό, όπως και σε συνάντηση με τον πρέσβη της Ρωσικής Ομοσπονδίας Αντρέι Μασλόβ. Παρ’ όλα αυτά η Μόσχα, όπως προειπώθηκε, θέτει νέες προϋποθέσεις, όπως είναι η αξίωση επί του έργου της Ρωσίδας ζωγράφου Λιουμπόφ Πόποβα, που περιλαμβάνεται στη Συλλογή Κωστάκη και φυλάσσεται στο Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Θεσσαλονίκης. Μάλιστα, η Μόσχα ισχυρίζεται πως πρόκειται για έργο κλεμμένο παλαιότερα από εκεί. Το θέμα, σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», τέθηκε και στο υψηλότερο επίπεδο, μεταξύ των δύο πρωθυπουργών κ. Μητσοτάκη και Μισούστιν, κατά την πρόσφατη επίσκεψη στην Αθήνα του Ρώσου αξιωματούχου. Ο κ. Μισούστιν έθεσε και πάλι το θέμα μεταφοράς στη Μόσχα του έργου της Πόποβα, με τον πρωθυπουργό να επιφυλάσσεται για κάθε απάντηση. Αθήνα πάντως και Μόσχα έχουν συμφωνήσει πως το θέμα πρέπει να λυθεί εντός του ’21 με αμοιβαία αποδεκτό τρόπο και αναμένεται να τεθεί και πάλι κατά την επίσκεψη του κ. Βαρβιτσιώτη στη Μόσχα, που προγραμματίζεται από τον Μάιο και μετά.֍ 

  https://www.kathimerini.gr/politics/561317602/i-peripeteia-ton-archeion-poy-eklapisan-apo-toys-nazi/

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Καθημερινή Πέμπτη 21.05.2020
ΝΤΟΡΑ ΜΠΑΚΟΓΙΑΝΝΗ*
RΑΜ AVIRAM**

Το 2019, περισσότεροι από 700.000 Ισραηλινοί επισκέφθηκαν την Ελλάδα. Έτρωγαν σε ταβέρνες της Πελοποννήσου, έκαναν πεζοπορία στην Ήπειρο, τραγουδούσαν στα μπουζούκια στην Αθήνα, αγόραζαν καλοκαιρινά σπίτια στην Κρήτη και στη Λευκάδα ή συναντιόνταν με Έλληνες εμπορικούς συνεργάτες. Οι ελληνικές και ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις πραγματοποιούσαν κοινές ασκήσεις. Όλα αυτά συνέβαιναν στο πιο φιλικό κλίμα, το οποίο όμως δεν ήταν ανέκαθεν δεδομένο.

Στις 21 Μαΐου 1990, ο αείμνηστος Έλληνας πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης αναγνώρισε de jure το κράτος του Ισραήλ, αναβαθμίζοντας σε πλήρεις τις διπλωματικές σχέσεις των δύο κρατών. Μάλιστα, στην προεκλογική του εκστρατεία είχε ανακοινώσει ότι πρώτη του πράξη ως πρωθυπουργός θα ήταν να υπογράψει την αναγνώριση του κράτους του Ισραήλ, όπως και έκανε, βάζοντας συμβολικά τέλος σε περίπου «τέσσερις δεκαετίες χαμένου χρόνου» στις σχέσεις των δύο αρχαίων εθνών.

«Όσο προφανής και να φαίνεται σήμερα η απόφαση να αναγνωριστεί το Ισραήλ, κάτι τέτοιο δεν ίσχυε καθόλου πριν από 28 χρόνια, καθώς η ελληνική κοινή γνώμη ήταν τρομερά φιλοαραβική και αντιισραηλινή», δήλωσε ο νυν πρωθυπουργός της Ελλάδας Κυριάκος Μητσοτάκης σε ομιλία του το 2018 στο παγκόσμιο φόρουμ του American Jewish Committee. 

Η ελληνική πολιτική προς το Ισραήλ μέχρι εκείνη την ιστορική απόφαση καθοριζόταν από μια αντίληψη μηδενικού αθροίσματος. Η Ελλάδα χρειαζόταν την υποστήριξη του αραβικού κόσμου τόσο στο Κυπριακό όσο και στη διασφάλιση παροχής πετρελαίου. Αυτές οι προτεραιότητες καθιστούσαν αναγκαιότητα τις ψυχρές σχέσεις με το Ισραήλ. Τη δεκαετία του ’80 υπήρξε ένθερμη δημόσια στήριξη προς τον παλαιστινιακό αγώνα, παρότι στη συνέχεια άρχισε να φθίνει. 

Στη δεκαετία του ’90, η έναρξη της αραβοϊσραηλινής ειρηνευτικής διαδικασίας αλλάζει τη θέση του Ισραήλ στον κόσμο και παράλληλα καθιερώνεται η προοπτική της Τουρκίας ως στρατηγικού εταίρου του Ισραήλ. Επρεπε να περάσει ακόμη μία δεκαετία μέχρι Ιερουσαλήμ και Αθήνα να αντιληφθούν ότι δεν ισχύουν οι κανόνες του μηδενικού αθροίσματος.

Με την ανάληψη των καθηκόντων του ως πρέσβη του Ισραήλ στην Ελλάδα, ο Ραμ Αβιράμ πίστευε ότι η προετοιμασία των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 συνιστούσε ευκαιρία χάραξης κοινής πορείας, που θα οδηγούσε τις δύο χώρες σε στρατηγική συμμαχία. Το Ισραήλ γίνεται μέρος μιας μικρής ομάδας χωρών που παρείχε βοήθεια στην Ελλάδα στην αντιτρομοκρατική πολιτική ασφάλειας των Αγώνων. Αργότερα, το 2005, πραγματοποιήθηκε η πρώτη επίσκεψη Έλληνα υπουργού Άμυνας στο Ισραήλ. Όμως, στην ισραηλινή πλευρά υπήρχε διστακτικότητα για την προώθηση των σχέσεων με την Αθήνα, καθώς υφίστατο ακόμη η ελπίδα να μην πληγούν οι στρατηγικές αμυντικές σχέσεις Ισραήλ - Τουρκίας. Το 2006, όταν ανέλαβε ΥΠΕΞ η Ντόρα Μπακογιάννη, η νομιμοποίηση του Ισραήλ ενισχύθηκε σημαντικά με την πρώτη επίσκεψη προέδρου του Ισραήλ στην Ελλάδα.

Το ελληνικό ΥΠΕΞ υπό την ηγεσία της κ. Μπακογιάννη ανέπτυξε έντονη δραστηριότητα στην προσπάθεια επίλυσης της αραβοϊσραηλινής διένεξης, με στοχευμένες ενέργειες, όπως η συμμετοχή για πρώτη φορά της Ελλάδας στη διάσκεψη της Annapolis των ΗΠΑ. Επιπροσθέτως, κατά τη διάρκεια της ελληνικής προεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, υπήρξε προσπάθεια συζήτησης των θεμάτων που βρίσκονται στην καρδιά της αραβοϊσραηλινής διένεξης.

Εκείνη την περίοδο, εξαιτίας των καλών ελληνοαραβικών σχέσεων σε συνδυασμό με τις αναβαθμισμένες καλές σχέσεις με το Ισραήλ, η Ελλάδα αναδύθηκε ως πιθανός έντιμος διαμεσολαβητής στην περιοχή. Η περίοδος χαρακτηρίστηκε επίσης από έντονη προσπάθεια διαδοχικών ελληνικών κυβερνήσεων να εξαλείψουν τις δημόσιες εκφάνσεις αντισημιτισμού. Στην Ελλάδα καθιερώθηκε Εθνική Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος. Η πρώτη δεκαετία του 2000 χαρακτηρίζεται από δύο γεγονότα καθοριστικής σημασίας για την πορεία των ελληνοϊσραηλινών σχέσεων: Η αντιισραηλινή πολιτική έγινε πυλώνας της πολιτικής του Τούρκου προέδρου, ενώ το Ισραήλ, η Κύπρος και η Ελλάδα ανακάλυψαν στρατηγικά κοιτάσματα φυσικού αερίου στη Μεσόγειο και ανέπτυξαν τρόπους συνεργασίας για τη μεταφορά τους στην Ευρώπη. Τώρα τα πράγματα γίνονται ώριμα για μια αλλαγή στάσης στην ισραηλινή πλευρά, ανοίγοντας δρόμο για πλήρη άνθηση των σχέσεων. 

Από το 2010 σφυρηλατείται η συμμαχία Ελλάδας - Ισραήλ σε κάθε τομέα, βασιζόμενη σε μια βαθιά αναγνώριση κοινών συμφερόντων και δημοκρατικών αξιών. Υπάρχει τακτική επικοινωνία μεταξύ των δύο πρωθυπουργών, ενώ αναπτύσσεται εποικοδομητική συνεργασία μεταξύ των ισραηλινών και των ελληνικών αμυντικών βιομηχανιών. Στην εσωτερική ελληνική πολιτική σκηνή υπάρχει πλέον πολυκομματική υποστήριξη για τη σύσφιγξη των σχέσεων μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ, που περιλαμβάνει και κόμματα της Αριστεράς, τα οποία αναγνωρίζουν την αξία των καλών σχέσεων με το Ισραήλ σε μια εποχή παγκόσμιων και περιφερειακών προκλήσεων.

Σε τριμερές επίπεδο, πραγματοποιούνται τακτικά σύνοδοι κορυφής μεταξύ Ισραήλ - Ελλάδας - Κύπρου, με στρατηγική συνεργασία σε όλα τα επίπεδα, από τους πρωθυπουργούς μέχρι τις Ενοπλες Δυνάμεις, για να διασφαλιστούν κοινά συμφέροντα σε τομείς όπως η ενέργεια, το περιβάλλον, ο πολιτισμός, η ασφάλεια κ.ά. Η εμβάθυνση των διμερών σχέσεων Ελλάδας - Ισραήλ συνιστά άμεση προτεραιότητα στη μετά κορωνοϊό εποχή. Φαίνεται ότι το Ισραήλ έχει ανακαλύψει το στρατηγικό του βάθος κοιτώντας προς το Αιγαίο και η Ελλάδα βρήκε έναν αξιόπιστο εταίρο σε βάθος χρόνου σε μια ταραγμένη περιοχή. Αυτό που ξεκίνησε ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης πριν από τριάντα χρόνια αποδίδει καρπούς. Σημείωση Ζαν Κοέν. Συνδεθείτε με το παρακάτω σύνδεσμο να διαβάσετε τα διάφορα σχόλια που είναι πολύ ενδιαφέροντα.

* Πρώην υπουργός Εξωτερικών
 της Ελλάδας.
** Πρώην πρέσβης του Ισραήλ
 στην Ελλάδα.

Σημείωση Ζαν Κοέν. Συνδεθείτε με το παρακάτω σύνδεσμο να διαβάσετε τα διάφορα σχόλια που είναι πολύ ενδιαφέροντα. 

https://www.kathimerini.gr/1079227/opinion/epikairothta/politikh/h-ekplhktikh-dynamikh-twn-sxesewn-elladas---israhl